De jaarrapporten van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) tonen aan dat huishoudens - meer specifiek houtverbranding in open haarden en kachels - en verkeer de grootste bronnen zijn van fijn stof in de Gentse agglomeratie en Gent-centrum. De advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie voor fijn stof worden op geen enkele meetplaats gehaald. De beleidsnota Lucht en Geluid 2020-2025 bevat dan ook verschillende acties die inzetten op monitoring, burgerwetenschap, samenwerking met andere overheden en communicatie, met als doel zowel de kennisopbouw te versterken als de Gentenaar voldoende te informeren over de (actuele) luchtkwaliteit en de oorzaken van luchtvervuiling.
Dit leidde reeds tot verschillende burgerwetenschapscampagnes om de impact van het verkeer in kaart te brengen, zowel op het vlak van luchtkwaliteit (NO2-meetcampagne 2016, Curieuzeneuzen 2018, monitoring wijkmobiliteitsplannen,...) als geluid (De Oorzaak 2024-2025).
Houtverbranding draagt evenveel bij aan de uitstoot van fijn stof als wegverkeer en is zelfs de grootste bron van stofdeeltjes kleiner dan 2,5 µm (PM2,5) in de Gentse agglomeratie en Gent-centrum. De lokale impact van houtverbranding werd echter tot nu toe nog niet voldoende gemeten.
Verschillende belangrijke actoren binnen Vlaanderen – waaronder Kom op tegen Kanker, het Departement Zorg en de Vlaamse Milieumaatschappij – bereiden daartoe een grootschalige burgerwetenschapscampagne voor, die zal plaatsvinden in de winters van 2026-2027 en 2027-2028 in heel Vlaanderen, uitgaande van een positief en niet-culpabiliserend narratief. In de winter van 2025-2026
wensen zij een pilootproject uit te voeren in Gent en mogelijk ook in Bonheiden en/of Westerlo.
Dit pilootproject houdt in dat Gentenaars zich in het najaar van 2025 kandidaat kunnen stellen om, vanaf half december 2025 tot half maart 2026, een fijnstofsensor aan hun gevel te bevestigen en/of op stap te gaan met een mobiele fijnstofmeter en/of binnenmetingen uit te voeren. Stad Gent staat in voor de rekrutering van de deelnemers en de communicatie hierrond. De VMM staat in voor het ter beschikking stellen en gebruiksklaar maken van de fijnstofsensoren, alle technische aspecten en de analyse van de resultaten.
Deze opportuniteit sluit naadloos aan bij de strategische en operationele doelstellingen en meerdere acties uit de beleidsnota Lucht en Geluid 2020-2025:
Hiertoe werd een partnerschapsovereenkomst opgemaakt betreffende sensibilisering huishoudelijke houtverwarming/fijn stof met de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), departement Zorg, Kom op tegen Kanker (KOTK), Bond Beter Leefmilieu VZW (BBL), de Onafhankelijke Ziekenfondsen (MLOZ), de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten vzw (VVSG) en het Vlaams Planbureau voor Omgeving (VPO). Stad Gent kent een eenmalige bijdrage van 10.000 euro toe aan het centraal beheerde budget van het partnerschap. Deze bijdrage maakt het mogelijk om extra fijnstofsensoren aan te kopen, zodat er voldoende meetpunten in Gent kunnen worden voorzien.
De overeenkomst loopt drie jaar vanaf de ondertekening, waarna een stilzwijgende jaarlijkse verlenging volgt. Er worden verschillende deelprojecten voorzien, waaronder het pilootproject in Gent in de winter van 2025-2026. De resultaten van dit pilootproject zullen door de partners worden gebruikt in Vlaamsbrede projecten in de winters van 2026-2027 en 2027-2028.
De deelprojecten worden gaandeweg verder uitgewerkt op basis van opgedane inzichten. Nieuwe afspraken worden opgenomen in de levende bijlage 1 "Projectportfolio" van de overeenkomst. De implicaties voor de Stad zullen in vele gevallen minimaal of onbestaande zijn, vooral wanneer het gaat om de Vlaamsbrede projecten. Daarom wordt gevraagd om voor wijzigingen aan de bijlage 1 "Projectportfolio" van de overeenkomst - voor zover ze geen implicaties hebben voor de Stad - delegatie te voorzien naar het college. Wijzigingen aan de overeenkomst die gevolgen hebben voor de verplichtingen of het budget van de Stad, zullen wel d.m.v. een addendum aan de gemeenteraad worden voorgelegd.
De bedragen in deze tabel zijn incl. btw
| Dienst* | Dienst Milieu en Klimaat |
| Budgetplaats | 353530000 |
| Categorie* | E |
| Subsidiecode | NIET_RELEVANT |
| 2022 | |
| 2023 | |
| 2024 | |
| 2025 | 10.000€ |
| 2026 | |
| 2027 | |
| 2028 | |
| Later | |
| Totaal | 10.000€ |
Keurt goed de partnerschapsovereenkomst met VMM, departement Zorg, KOTK, BBL, MLOZ , VVSG en VPO voor sensibilisering rond huishoudelijke houtverwarming/fijn stof met bijlage zoals gevoegd in bijlage.
Keurt goed de delegatie aan het college van burgemeester en schepenen voor wijzigingen aan de bijlage "initiële versie projectportfolio" bij de partnerschapsoverneenkomst. Met name voor zover deze wijzigingen binnen het kader van de partnerschapsovereenkomst "sensibilisering huishoudelijke houtverwarming/fijn stof" blijven, inzonderheid wat betreft het budget.