2025_CBS_02391 - Startnota - 'Vernieuwen beweegbare kunstwerken - kunstwerk 0857 Wondelgemstraatbrug' - Goedkeuring

• Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, § 2.

• De Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, artikel 2.2.18.

Ter hoogte van de Wondelgemstraatbrug gebeuren geregeld ongevallen met actieve weggebruikers. De bussen van De Lijn verliezen vaak veel tijd aan dit kruispunt.  Met de hoofdkazerne van de brandweer vlakbij is dit kruispunt ook erg cruciaal voor de brandweer Veel brandweerinterventies richting het oosten van de stad moeten eerst 300m westwaarts rijden om dan te keren op de drukke Wondelgemstraatbrug. Verbeteringen voor de veiligheid of doorstroming binnen de huidige breedte van de brug zijn niet mogelijk. Willen we een duurzame lange termijn oplossing voor de veiligheid van actieve weggebruikers en een structurele betere doorstroming voor hulpdiensten en openbaar vervoer dan moet er gekeken worden naar een vernieuwing van deze brug, inclusief verbreding.

 De Vlaamse Waterweg bereidt een DBFM-project Beweegbare bruggen voor waarbinnen 17 beweegbare bruggen in Vlaanderen vernieuwd worden. De Wondelgemstraatbrug in Gent is hierbij opgenomen. Vooraleer een bestek hiervoor gelanceerd wordt, wordt een startnota en later een projectnota opgemaakt voor de 17 bruggen.

 In de startnota werden 9 scenario’s onderzocht. De scenario’s werden afgewogen ten opzichte van de 3 gedefinieerde projectdoelstellingen:

1. De hoofddoelstelling is het voorzien van een veilige, directe en comfortabele oversteek voor voetgangers en fietsers. 
2. De tweede doelstelling is het optimaliseren van de doorstroming voor de hulpdiensten en openbaar vervoer (lijn 5a, kernnet) over de Wondelgemstraatbrug. Hierbij is het doel om de reistijden te verminderen en de betrouwbaarheid/efficiëntie van het openbaar vervoer en de hulpdiensten te verbeteren. 
3. De uiteindelijke renovatie, vervanging of vernieuwing van de brug leidt niet tot een negatieve impact op de verkeersveiligheid en niet tot een sterke negatieve impact op de organisatie en doorstroming van het gemotoriseerd verkeer in de omgeving, met focus op interactie[1]effecten met kruispunten in de omgeving van de nabijgelegen Tolhuisbrug oostwaarts en Nieuwevaartbrug westwaarts.

Al snel bleek duidelijk dat een scenario met behoud van dubbelrichting voor gemotoriseerd verkeer op de huidige locatie onvoldoende verbeteringen kon bieden voor de gestelde doelstellingen. Hierdoor werden tal van varianten met enkelrichtingsverkeer op de huidige Wondelgemstraatbrug onderzocht, waarvan de meeste in combinatie met een extra 2^de brug in de nabijheid.

Aan het college van burgemeester en schepenen wordt gevraagd goedkeuring te verlenen aan de startnota met de daarin gemaakte keuzes (voorkeurscenario en onderzoeksvragen en het verder uitwerken in een projectnota en de opdracht in de markt te zetten).

Voorkeursscenario

Scenario 3a komt als duidelijk voorkeursscenario naar boven. Dit wordt ook ondersteund door de andere betrokken actoren waaronder de brandweer en De Lijn. Scenario 3a omvat een vernieuwing met verbreding van de huidige brug aan de Wondelgembrug in combinatie met een nieuwe 2^de brug aan de uitrit van de brandweer. De huidige Wondelgemstraatbrug wordt daarbij enkelrichting van noord naar zuid. Fietsers en voetganger kunnen in beide richtingen conflictvrij over 2 kruispunten. 300 meter westwaarts komt een extra brug voor gemotoriseerd verkeer, fietsers en voetgangers. Deze brug ligt aan de uitrit van de brandweer waardoor interventies oostwaarts meteen 700m uitsparen. Gemotoriseerd verkeer zal hier vanuit beide zijden een U-turn kunnen maken. Verkeer van de Wondelgemstraat richting Wondelgem kan dus hier keren en hoeft niet tot aan de Tolhuisbrug te rijden. Verschillende bestemmingen langs de Gasmeterlaan en Wiedauwkaai kunnen via deze U-turns vlotter bereikt worden. Deze U-turns verlichten ook de verkeersdruk op de Gasmeterlaan en Nieuwevaart waardoor al geanticipeerd wordt op de verkeersimpact van geplande ontwikkelingen langs het Verbindingskanaal.

 Met deze oplossing kunnen de fietsers en voetgangers conflictvrij oversteken aan de Wondelgemstraatbrug, komt er een extra fiets-voetgangersverbinding over het kanaal bij ter hoogte van de brandweer. De brandweer wint kostbare tijd voor alle interventies ten oosten van de kazerne. De omrijfactoren voor gemotoriseerd verkeer blijven beperkt en de reeds drukke kruispunten aan de Wiedauwkaai en Elyzeese Velden worden gespaard van extra verkeer. De doorstroming op de kruispunten zou ondanks de veiligheidsverbeteringen er toch iets op vooruit gaan wat betekent dat ook voor De Lijn en brandweerinterventies westwaarts er winsten te boeken zijn.

Zoals gebruikelijk bij dergelijke projecten voorzien we 6 maanden na ingebruikname van beide bruggen een evaluatie waarbij de genomen maatregelen worden afgetoetst aan de geformuleerde projectdoelstellingen, met name:

• De hoofddoelstelling is het voorzien van een veilige, directe en comfortabele oversteek voor voetgangers en fietsers.
• De tweede doelstelling is het optimaliseren van de doorstroming voor de hulpdiensten en openbaar vervoer (lijn 5a, kernnet) over de Wondelgemstraatbrug. Hierbij is het doel om de reistijden te verminderen en de betrouwbaarheid/efficiëntie van het openbaar vervoer en de hulpdiensten te verbeteren.
• De uiteindelijke renovatie, vervanging of vernieuwing van de brug leidt niet tot een negatieve impact op de verkeersveiligheid en niet tot een sterke negatieve impact op de organisatie en doorstroming van het gemotoriseerd verkeer in de omgeving, met focus op interactie-effecten met kruispunten in de omgeving van de nabijgelegen Tolhuisbrug oostwaarts en Nieuwevaartbrug westwaarts

Onderzoeksvragen die meegenomen worden naar de projectnota

Het voorkeursscenario dat in de startnota wordt afgeklopt wordt verder verfijnd in de volgende stap, de projectnota. Het meegeleverde grondplan in de startnota is dus nog geen eindplaatje. Dit toont vooral de haalbaarheid van het concept aan.

In de startnota p.161 en volgende staan de onderstaande onderzoeksvragen die meegenomen in de uitwerking van de projectnota opgelijst. Enkele hiervan worden hier opgelijst:

• Om de kruispunten aan de Wondelgemstraatbrug conflictvrij te kunnen regelen zijn toeleidende fietspaden nodig waardoor voor enkele 10-tallen meter parkeerplaatsen zullen moet omgevormd worden naar ruimte voor fietspaden. Dezelfde problematiek speelt ook aan de Frans Van Ryhovelaan, daar is echter meer ruimte voorhanden.
• Op vraag van de stad wordt ook bekeken of aan de nieuwe brug een WaterOntmoetingsPlaats kan vormgegeven worden. Hierbij wordt wel al aangeven dat dit om een scopeverruiming gaat en naar de stad gekeken wordt voor financiering van dit deel. Hoe dit vormgegeven kan worden en wat de financiële consequenties zijn wordt verder onderzocht.
• Ook ter hoogte van de nieuwe brug zullen er, om een veilig kruispunt te kunnen vormgeven zal er wat impact zijn op het langsparkeren. Wat dit precies inhoudt wordt verder onderzocht.
• De nabijheid van de groenklimaatas, en het Bloemekenspark ten noorden en het Tondelierpark ten zuiden van de nieuwe brug vragen bijzondere aandacht voor de groeninvullingen bij het verder uitwerken van het ontwerp van de nieuwe brug.
• Door het enkelrichting maken van de Wondelgemstraatbrug bestaat het risico dat verkeer uit de wijk via de Elsstraat naar de Gasmeterlaan rijdt. Om de druk op de Elsstraat niet te vergroten is het wenselijk dat verkeer uit de Elsstraat niet de U-turn kan nemen. Hoe dit vormgegeven kan worden, wordt verder onderzocht.

Verder verloop

Q1 2025: Goedkeuring van de startnota door alle betrokken actoren

Q3 2025: Goedkeuring van de projectnota (finaal ontwerp) door alle betrokken actoren

Q3 2026: aanvraag omgevingsvergunning

2028-2032: uitvoering