Decreet over het Lokaal Bestuur van 22/12/2017, Art. 84 §1.
Decreet over het Lokaal Bestuur van 22/12/2017, Art. 2 §1.
Onderbescherming is iedere situatie waarin personen zich bevinden door de zogenaamde non-take-up - of beter: de "niet-ontvangst" - het niet realiseren van sociale (grond)rechten. Steden geven aan dat ondanks grote inspanningen nog steeds een hoge graad van onderbescherming bestaat. Cijfers uit binnen- en buitenland tonen aan dat een niet-ontvangst van 40% eerder regel dan uitzondering is. Dat heeft vele oorzaken, van complexe regelgeving en ingewikkelde procedures over een gebrek aan informatie bij intermediairen en hulpverleners tot drempelvrees bij de aanvrager.
Het instrument Rechtenverkenner heeft als doelstelling onderbescherming tegen te gaan en niet-ontvangst te verminderen door op een laagdrempelige manier kwalitatieve informatie aan te bieden over sociale rechten. Rechtenverkenner.be bestaat sinds 2006 en heeft zowel burgers (in eigen naam of in naam van een familielid, vriend, vereniging...) als hulpverleners (professionele en niet-professionele) als doelgroep. Sinds 2006 heeft de website weinig technische of functionele veranderingen ondergaan. Het technisch en inhoudelijk beheer is doorheen de jaren steeds verminderd. De eerste versie van Rechtenverkenner.be is verouderd en dient grondig vernieuwd te worden.
Binnen de werkgroep Rechtenverkenner van het Kenniscentrum Vlaamse Steden werd op zoek gegaan naar een manier om de toegang tot én de kennis over het grote aanbod aan sociale rechten te vereenvoudigen. De werkgroep werkte in dat eerste spoor aan een volledig, actueel en inzichtelijk overzicht van deze rechten. Omwille van de complexiteit en de nood aan interactie met de rechthebbende werd ervoor gekozen in eerste instantie toe te werken naar een instrument voor de intermediair, de maatschappelijk werker, hulpverlener of vrijwilliger die samen met een rechthebbende op zoek gaat naar passende rechten. De tool moest passende sociale rechten beter vindbaar maken om op die manier toe te laten alle sociale rechten uit te putten.
Tegelijk maakte Informatie Vlaanderen (nu Digitaal Vlaanderen) in 2020 een business case over Rechtenverkenner.be en trad hiervoor uitvoerend en ondersteunend op in opdracht van het Vlaamse Departement Zorg (vroeger: Welzijn, Volksgezondheid en Gezin). Met deze business case werd een toekomstvisie ontworpen voor rechtenverkenner.be, vertrekkende van de behoeften van de verschillende stakeholders maar met aandacht voor technische en financiële haalbaarheid van de toepassing. Het eindrapport van deze business case werd opgeleverd in april 2020. De resultaten van deze business case werden verder verfijnd en geconcretiseerd in samenwerking met het Departement Zorg, de werkgroep Rechtenverkenner van het Kenniscentrum Vlaamse Steden, VVSG en het Vlaamse Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB).
Dit zijn de fundamenten van Rechtenverkenner 2.0:
Op 15 juli 2022 heeft de Vlaamse Regering de projectaanpak goedgekeurd. In de goedgekeurde nota met de business case en het ProjectInitiatieDocument (PID) zijn alle details over projectaanpak, product fundament en fases van de technische ontwikkeling opgenomen. Wat de financiering betreft, zijn in het Relanceplan van de Vlaamse Regering middelen voorzien voor de vernieuwing van Rechtenverkenner.be.
De efficiëntie en het succes van Rechtenverkenner 2.0 hangt af van de goede samenwerking tussen veel actoren, zowel voor de bouw ervan, als voor de inhoudelijke stoffering, het uittesten, de bekendmaking, de permanente actualisering en het technisch onderhoud. Om het engagement tot samenwerking op langere termijn te formaliseren, onderzocht het Kenniscentrum Vlaamse Steden samen met de Vlaamse centrumsteden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie de haalbaarheid van "City Deals" in de Vlaamse context, geïnspireerd door de Nederlandse Smart City Strategie en de Agenda Stad. Zo'n City Deal is een contract tussen lokale besturen, andere overheden, bedrijven en/of maatschappelijke organisaties dat moet leiden tot innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken die een stad niet alleen opgelost krijgt. De City Deal die nu voorligt, wordt afgesloten tussen volgende betrokken partijen:
De ondertekenende partijen engageren zich hiermee om zowel de ontwikkeling van Rechtenverkenner 2.0 en de uitrol van dit digitale product in de exploitatiefase, alsook een constante opvolging en actualisering van de informatie voor Rechtenverkenner, samen te realiseren. Deze uitvoeringsovereenkomst is een toekomstgericht document waarin een belangrijke focus ligt op de kwaliteit van de data die de Rechtenverkenner moet voeden, het decentraal beheer en de verdere samenwerking tussen alle betrokken partijen.
Elke partij zal dit te goeder trouw doen vanuit een eigen rol die verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Rollen en bijhorende verantwoordelijkheden worden in deze uitvoeringsovereenkomst benoemd en vastgelegd. Er zijn geen financiële engagementen.
Cruciaal voor de goede werking van de Rechtenverkenner 2.0 is de accuraatheid van de informatie. De lokale besturen moeten hun lokale producten in LPDC invoeren en daar up-to-date houden. De Gentse lokale sociale rechten en voordelen die in de Rechtenverkenner 2.0 moeten worden opgenomen, omvatten producten en diensten van zowel de Stad Gent als van OCMW Gent, en worden aangeboden vanuit verschillende diensten. Deze producten worden op lokaal niveau verzameld en intern en extern ontsloten via de Kennisdatabank. Dit is een eigen systeem van producten en dienstenbeheer, dat op zijn beurt de Lokale Producten- en Dienstencatalogus moet voeden. Dit vereist goede samenwerking en duidelijke afspraken tussen de bevoegde diensten, met name de Dienst Publiekszaken en verschillende diensten binnen het Departement Welzijn en Samenleving. Die samenwerking bestaat nu al: er hoeven geen nieuwe processen of samenwerking op poten gezet te worden. Er is een decentraal redactiebeheer bij de bevoegde dienst die eigenaar is van het product en er is een centraal eindredactiebeheer bij de Dienst Publiekszaken.
Door deel te nemen aan deze City Deal zal Gent samen met de andere deelnemende steden een voorloper zijn in de uitrol van de sterk verbeterde Vlaamse Rechtenverkenner. Gent is daarbij de eerste lokale overheid die de Lokale Producten- en Dienstencatalogus zal voeden vanuit een eigen systeem van producten en dienstenbeheer, de Kennisdatabank.
Keurt goed de deelname van OCMW Gent en het ontwerp uitvoeringsovereenkomst aan de City Deal Rechtenverkenner 2.0