Na Antwerps pionierswerk bestaat er sinds maart 2021 op initiatief van de Vlaamse minister van wonen een Vlaamse raamovereenkomst die sociale huisvestingsmaatschappijen in de mogelijkheid stelt om onderzoeken te laten uitvoeren naar het bezit van buitenlandse onroerende goederen door sociale huurders. Deze mogelijkheid werd in het leven geroepen omwille van de ongelijkheid die bestond in vergelijking met de aanpak van fraude door sociale huurders met binnenlandse onroerende eigendommen.
Via de genoemde raamovereenkomst kunnen woonmaatschappijen dossiers waarin er aanwijzingen zijn voor sociale fraude met buitenlandse eigendommen doorspelen voor verder onderzoek. Levert een vooronderzoek geen bewijzen van bezit van onroerende goederen, dan betaalt de Vlaamse overheid 75% van de kostprijs en de huisvestingsmaatschappij 25%. Levert het vooronderzoek hiervan wel bewijzen, dan betaalt de Vlaamse overheid de volle pot van het vooronderzoek en het verdere onderzoek ten gronde.
Thuispunt Gent (voorheen WoninGent) – via de eigen raad van bestuur, maar waarin de huidige meerderheidspartijen de dienst uitmaken – kiest er voorlopig echter voor om een eigen intern systeem te hanteren voor de aanpak van dit type van sociale fraude. De woonmaatschappij draagt hiervan dan ook alle kosten, in weerwil van de moeilijke financiële situatie waarin Thuispunt Gent zich zoals welbekend bevindt. Alleen als laatste stap in de procedure wordt een eventuele doorverwijzing via de Vlaamse raamovereenkomst als mogelijke optie genoemd (< de nota ter zake: “Het toewijscomité bekijkt welke mogelijkheden er nog zijn tot bijkomende onderzoeken en of als laatste het aanspreken van een onderzoeksbureau in het kader van de raamovereenkomsten bij de VMSW een aangewezen en valabele piste is”).
De resultaten van het door Thuispunt Gent gehanteerde interne systeem zijn tot op heden weinig overtuigend. In juni vorig jaar werd gemeld dat er dertien dossiers waren gedetecteerd waarin sprake kon zijn van het bezit van buitenlandse eigendommen, negen hiervan gingen verder onderzocht worden. Voor zover bekend werd voor geen enkel dossier een beroep gedaan op de Vlaamse raamovereenkomst.
Deze maand communiceerde de Vlaamse overheid dat er sinds de opstart in maart 2021 in totaal al 724 verdachte dossiers werden onderzocht. In 339 gevallen werd ook effectief sociale fraude vastgesteld, werd het huurcontract verbroken en werd de onrechtmatig verkregen sociale korting op de huurprijs teruggevorderd. Zo kon al twee miljoen euro gerecupereerd worden, een bedrag dat meer dan de kosten van de onderzoeken dekt. Tegelijk kwamen uiteraard ook sociale woningen vrij voor mensen die er wél recht op hebben. Omwille van dit succes van de maatregel werd het raamcontract met een jaar verlengd (tot maart 2024).
Sociale huurfraude is asociaal en moet kordaat aangepakt worden. De Vlaamse succescijfers en de verlenging moeten een aanleiding zijn voor Thuispunt Gent om alsnog en zonder voorbehoud gebruik te maken van het Vlaamse raamcontract. Via dit voorstel wordt er op aangedrongen dat het college hierover in gesprek gaat met Thuispunt Gent met de bedoeling een beleidswijziging in de voorgestelde zin te bekomen. Tegelijk wordt – gezien de penibele situatie van de woonmaatschappij – ook in financiële ondersteuning voorzien in de zin dat de Stad Gent via een subsidie-overeenkomst de restkost van 25% op zich neemt van de vooronderzoeken zonder gevolg.
Daarom, op voorstel van de N-VA-fractie,
De gemeenteraad draagt het college van burgemeester en schepenen op om:
a) in overleg te gaan met Thuispunt Gent over het ruimer en zonder voorbehoud gebruik maken van de Vlaamse raamovereenkomst voor onderzoeken naar het bezit van buitenlandse onroerende goederen door sociale huurders;
b) een subsidie-overeenkomst te sluiten met Thuispunt Gent die stipuleert dat de Stad Gent de resterende kost van 25% op zich neemt van vooronderzoeken die geen bewijs van bezit van buitenlandse onroerende goederen opleveren.