2020_GRMW_01129 - Samenwerkingsovereenkomst voor de realisatie van het project Scheldemeander in het kader van het geactualiseerde Sigmaplan - Goedkeuring

• Besluit van de Vlaamse Regering van 22 juli 2005 betreffende de uitvoering van het geactualiseerde Sigmaplan waarin Waterwegen en Zeekanaal (rechtsvoorganger van De Vlaamse Waterweg) wordt aangeduid als verantwoordelijke voor de uitvoering van het plan.
• Besluit van de Vlaamse Regering van 12 januari 2018 houdende de omschrijving van de territoriale bevoegdheid van De Vlaamse Waterweg nv.

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 40, § 1.

De Vlaamse overheid investeert in een duurzame beveiliging tegen overstromingen conform de beslissing van de Vlaamse Regering van 22 juli 2005 in verband met het geactualiseerde Sigmaplan. 

De Vlaamse Waterweg (DVW), Havenstraat 44, 3500 Hasselt, dringt al aan op de ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst sinds 2015. Moeilijk punt hierbij was dat de samenwerking rond de meerwaardeprojecten gekoppeld is aan het geïntegreerd Sigmaproject Scheldemeander Gent-Wetteren. Op dat moment ging de Stad Gent niet akkoord met het voorliggende Sigmaproject.

Het Sigmaproject Zeeschelde Gentbrugge-Melle maakt deel uit van het geïntegreerd Sigmaproject Scheldemeander Gent-Wetteren dat waterveiligheid als primaire doelstelling koppelt aan natuur. Men heeft hiermee de realisatie van de vereiste bescherming tegen overstromingen vanuit de Zeeschelde op het oog, naast het behoud of aanleg van meer dan 45 ha slik- en schorregebied. Deze uitgangspunten werden niet betwist maar rond de concrete uitvoeringsmodaliteiten kon  lange tijd geen consensus gevonden worden. Het grootste struikelblok bleek de bevaarbaarheid (waterrecreatie) te zijn, de discussie over de inrichting van een jaarrond of winter gecontroleerd getijdengebied en het al dan niet bouwen van een sluis ter hoogte van Heusden. Bij de betrokken lokale besturen, ook de Stad Gent, bleek er geen draagvlak te zijn voor de bevaarbaarheid, noch voor het bouwen van een sluis die de getijdenwerking van dit deel van de Zeeschelde zou regelen.

Na de formele bevestiging van de bevoegde Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare werken aan DVW dat de bevaarbaarheid in functie van waterrecreatie geen deel uitmaakt van de doelstellingen en deze functie dan ook niet verder meer meegenomen wordt, werd het overleg met de lokale besturen hervat. In oktober 2018 werd vervolgens een consensus bereikt tussen de verschillende partijen als conclusie van de bemiddelingsopdracht van gouverneur Briers om in de Zeeschelde opwaarts de constructie in Heusden een jaarrond GGG-invulling te voorzien waarbij veiligheid en natuur primeren en pleziervaart niet wordt toegelaten op het traject. Bevaarbaarheid is enkel toegelaten in het kader van onderhoudswerkzaamheden.

Er volgde daarna opnieuw overleg tussen Stad Gent en DVW rond de samenwerkingsovereenkomst en de meerwaardeprojecten en de eventuele medefinanciering, beheer en onderhoud daarvoor door de Stad.

Belangrijk voor de Stad Gent is dat in de samenwerkingsovereenkomst wordt verwezen naar de bereikte consensus na bemiddelingsopdracht van de gouverneur, dat er gesproken wordt over een constructie te Heusden in plaats van sluis, dat veiligheid en natuur primeren en dat er verder zal samengewerkt worden aan de knijtenproblematiek.

Bij de opstart van het proces rond het Sigmaproject is er regelmatig overleg geweest tussen DVW en Stad Gent over de meerwaardeprojecten. In 2015 werden eerste schetsontwerpen en ramingen van de potentiële meerwaardeprojecten met DVW  besproken om afstemming te vinden over haalbaarheid op basis van een kostenraming. In het kader van deze samenwerkingsovereenkomst blijven de meerwaardeprojecten behouden maar is de nota wel wat bijgewerkt naar nieuwe inzichten.

Over welke meerwaardeprojecten gaat het?

1. een fiets- en voetgangersbrug aan eiland Gentbrugge  (MWP 1)
2. een fiets- en voetgangersbrug ter hoogte van Paul De Ryckstraat (MWP 2)
3. een fiets- en voetgangersbrug ter hoogte van de groenpool Gentbrugse Meersen – Damvallei (MWP 3)
4. een veilige fietsverbinding langs de Nijverheidskaai (MWP 4)
5. vernatting van de groenpool Gentbrugse Meersen  (MWP 5)

De samenwerkingsovereenkomst bevat een overzicht en een indicatieve raming van de kosten van de meerwaardeprojecten en daarmee verbonden werkzaamheden waarvoor de Stad een aantal investeringen en/of medefinanciering voor haar rekening zal nemen. De Stad engageert zich met deze overeenkomst om de meerwaardeprojecten verder concreet uit te werken. Er zal per meerwaardeproject een afzonderlijke realisatieovereenkomst worden afgesloten na meer uitgewerkte ontwerpen en ramingen. In deze realisatieovereenkomsten worden de concrete uitwerking, de realisatie, het beheer en de financiering gedetailleerd. Deze afzonderlijke realisatieovereenkomsten, waarbij ook derde partijen kunnen betrokken worden, kunnen maar afgesloten worden als de nodige middelen voorzien zijn in de meerjarenbegroting. 

Er is afgetoetst bij provincie en Vlaamse overheid of de projecten in aanmerking kunnen komen voor subsidies.

• MWP 1 = 100% DVW
• MWP 2 = 50% Stad en 50% DVW. Stadsaandeel komt op 1,05 mio. Na bevraging bij de provincie zou een tussenkomst van max. 300.000 euro mogelijk zijn.
• MWP 3 = waarschijnlijk ook verdeelsleutel van 50%-50% met stadsaandeel van 600.000 euro. Hier is geen tussenkomst mogelijk aangezien dit niet op fietsnetwerk gelegen is.
• MWP 4 = In samenwerkingsovereenkomst stelt DVW hierin mee te participeren en gaan we ook uit van een verdeelsleutel 50%-50%. Stadsaandeel ongeveer 500.000 euro, maar gezien dit fietspad Nijverheidskaai een fietssnelweg betreft kan dit stadsaandeel volledig gesubsidieerd worden.
• MWP 5 = 450.000 euro stadsaandeel. Geen zicht op subsidies.

De noodzaak om werk te maken van de uitvoering van het Sigmaplan in functie van de bescherming tegen overstromingen vanuit de Zeeschelde wordt erkend. De uitvoering van de noodzakelijke werken in functie van de waterveiligheid biedt bijkomende opportuniteiten op het vlak van natuurbescherming en -ontwikkeling. Onder meer binnen de verdere uitwerking van de GGG-inrichting en het latere beheer ervan en via de realisatie van meerwaardeprojecten. 

De Stad vervult een belangrijke rol in de realisatie van het project, niet alleen op het vlak van eventuele medefinanciering, toekomstig beheer en onderhoud maar ook via vertegenwoordiging in de stuurgroep, projectgroepen en de nog op te richten beheerscommissie GGG-inrichting.

Het is evident dat de samenwerking tussen de Stad Gent en De Vlaamse Waterweg vastgelegd wordt in een overeenkomst.