2019_MV_00239 - Mondelinge vraag van raadslid Tom De Meester: Politie-optreden na voetbalwedstrijd Henri Story-plein op zondag 14/7

Ik ben inderdaad op de hoogte gebracht van de feiten. 

De korpschef heeft naar aanleiding van twee klachten, één ingediend door een ouder en één ingediend door een jongere, onmiddellijk een intern onderzoek bevolen door de dienst intern onderzoek van de Gentse Politie. Het Comité P wordt ook steeds door de korpsleiding in kennis gesteld van klachten die tegen de politie worden neergelegd. 

De korpschef heeft het resultaat op 26 augustus ontvangen. 

Op 3 september zijn we hierover als bestuurlijke overheid in kennis gesteld. 

Op de vraag of de jongeren in kennis werden gesteld, op 6 september heeft de klachtencoördinator de besluitvorming van de korpschef overgemaakt per mail naar de 2 personen die een klacht hebben ingediend. In die overmaking wordt ook de mogelijkheid geboden om bijkomende mondelinge uitleg te krijgen door de korpschef. 

Ik stel voor om de bovengenoemde besluitvorming van de korpschef, op basis van het resultaat van het door hem bevolen onderzoek, integraal voor te lezen. 

Ik citeer hierbij de korpschef:

Het onderzoek van de Dienst Intern Onderzoek van de Gentse Politie heeft zeer gedetailleerd alle telefoongesprekken, alle radiocommunicatie, alle beelden (in de tram, op de bus, in de arrestantenzone) en alle documenten nagegaan. Tevens werden een aantal politiemensen administratief bevraagd. Er werden geen jongeren bevraagd, maar wel werden alle gekende klachten geanalyseerd.

De mening van de korpschef is dat de Gentse politie gehandeld heeft zoals ze hoort te handelen na dergelijke ernstige feiten en dit op basis van de toen beschikbare informatie en rekening houdend met de mogelijkheden.

De politie is kordaat maar zacht (vrij gemoedelijk, zonder geweld) omgegaan met de grote groep jongeren naar aanleiding van ernstige en onverwachte feiten en heeft er alles aan gedaan om de termijn van het politioneel handelen zo kort als mogelijk te houden. Uiteraard begrijpen we dat de vrijheidsberoving een beslissing is die impact heeft op de jongeren, maar de situatie noodzaakte dit. Enerzijds om mogelijke bewijslast te vinden van de gegeven slagen en verwondingen en anderzijds om verder geweld te voorkomen. 

In de besluitvorming naar aanleiding van het onderzoek staat volgend kort relaas van de feiten, en ik citeer:

Een vriendengroep uit het Aalsterse, hoofdzakelijk van Afrikaanse origine, wordt uitgenodigd om een vriendschappelijke voetbalmatch te spelen tegen Gentse jongeren op de terreinen van KVV Hou en Trouw nabij het Storyplein. Ook de spelers van Gent zijn hoofdzakelijk van Afrikaanse origine. Tijdens de match wordt er door één van de spelers een zware tackle uitgevoerd waardoor er tumult ontstaat en iedereen zich op het veld begeeft en er duw- en trekwerk ontstaat. Uiteindelijk kalmeert de situatie en wordt de wedstrijd stopgezet. Wanneer de spelers van het Gentse team vertrekken, worden zij achterna gezeten door jongens van Aalst die beginnen te vechten en slagen uitdelen. Een van de jongens die ook op de vlucht slaat belt de politie. In deze oproep naar de hulpdiensten is er sprake van messen. Hierna neemt een grote groep de tram richting station waarop de tram wordt staande gehouden door de politie. Op de tram worden verschillende jongeren van Afrikaanse origine opgemerkt die mogelijks aan de persoonsbeschrijving voldoen die in aanmerking komen voor de slagen. Gezien de volledige groep op de tram eerder niet medewerkend en rumoerig reageert naar de politie, is het voor de politie onduidelijk wie welk aandeel heeft in de vechtpartij. In opdracht van de officier van bestuurlijke politie wordt beslist om de gehele groep bestuurlijk te weerhouden in kader van de openbare orde. De identificatie ter plaatse is niet mogelijk omwille van de publieke nieuwsgierigheid. Een veiligheidsfouille - om de messen te vinden - op discrete en veilige wijze is onmogelijk. Een grote groep kijklustigen hebben zich ondertussen verzameld rond de bus. De gehele groep wordt overgezet van de tram op een gevorderde bus van De Lijn en overgebracht naar APG (Algemeen Politiecentrum Gent) met het oog op beeldvorming en identificatie van de verdachten.

In totaal werden er 39 personen opgesloten, waarvan 30 jongens van Afrikaanse origine, 7 meisjes van Afrikaanse origine en 2 blanke jongens. De meesten van hen zijn minderjarig. Het lijkt ons nodig om een deel van de oproep naar de 101 letterlijk weer te geven om te duiden hoe ernstig het was:

“Ze zijn aan het vechten met mes en zo. Ze zijn met 12 of 15. Zijn gasten van Aalst en die zijn echt met veel. Mensen van Aalst slaan gasten, verloren de wedstrijd. Ze stappen nu naar de tramhalte’. Oproeper raakt in paniek en roept ‘waar zijn die? Die lopen nu achter ons. Waar zijn ze, waar zijn ze? Pak links, pak rechts, pak rechts, pak rechts, pak rechts, we gaan naar UZ, ze lopen allemaal achter ons. We lopen weg en ze lopen achter ons”. 

Daarnaast staat in de besluitvorming volgend verloop van de arrestatie, en ik citeer opnieuw:

Om 21.20 uur wordt het verzamelcentrum voor aangehouden personen bemand en komen de eerste jongeren binnen. De gearresteerden, 39 in totaal, worden opgesloten in de 2 groepscellen. Het gaat er gemoedelijk aan toe in de cellen. Omstreeks 22.10 uur komen de eerste verwanten toe aan de poort van het Algemeen Politiecentrum Gent. Om 22.21 is de intake gedaan van alle jongeren en om 22.26 uur wordt de eerste persoon reeds vrijgelaten. De vrijlating verloopt 1 per 1 met mondjesmaat telkens met een tussenpoos van ongeveer 5 minuten. Om 22.46 uur begeeft de officier van bestuurlijke politie zich naar de poort en roept  de aanverwanten van de gearresteerden die zich hebben verzameld voor de poort bij elkaar en staat hen te woord. Hij herhaalt dit om 23.30 uur. 

In de besluitvorming staan volgende antwoorden op berichten en klachten op sociale media, ik lees ze vraag per vraag voor met daaraan telkens het antwoord vanuit het onderzoek: 

• Ten eerste de vraag dat blanke meisjes onmiddellijk werden vrijgelaten: 

Antwoord op basis van het onderzoek: Aanvankelijk werden 42 jongeren weerhouden op de tram en uiteindelijk werden er maar 39 jongeren opgesloten. Drie personen (waarvan 1 meisje met blanke huidskleur) mochten inderdaad vertrekken. Op basis van een verdere bevraging blijkt dat dit komt omdat de tramchauffeur aan de politie liet weten dat die drie personen aan een andere halte waren opgestapt. De politie ging er daarom van uit dat ze niet betrokken waren bij de feiten.

• Ten tweede de vraag dat jongeren allemaal bestuurlijk werden gearresteerd terwijl het probleem zich heeft afgespeeld tussen enkele jongeren: 

Antwoord op basis van het onderzoek: De jongeren werden inderdaad allemaal bestuurlijk gearresteerd wegens verstoring van de openbare orde conform de Wet op het politieambt, art. 31 om de openbare orde te herstellen en dit onder de verantwoordelijkheid van een officier bestuurlijke politie en niet langer dan de tijd vereist door de omstandigheden die haar rechtvaardigen. Als in een groep niemand wil zeggen wie wat gedaan heeft, als er sprake is van messen en als de situatie weer kan ontaarden is het weerhouden van de ganse groep politioneel gezien nodig.

• Ten derde de vraag dat de meesten hun ouders niet mochten of konden verwittigen:

Antwoord op basis van het onderzoek: We stellen vast op basis van de beelden dat de jongeren tijdens hun bestuurlijke weerhouding op de tram en op de bus daarna vrij gebruik konden maken van hun gsm en dat verschillende van hen getelefoneerd hebben of getekst. 

• Ten vierde de vraag dat de politie de ouders niet heeft ingelicht:

Antwoord op basis van het onderzoek: De officier bestuurlijke politie gaf opdracht aan de inspecteur belast met stedelijk bewaarhuis om alle minderjarigen zo snel als mogelijk op te lijsten en contact op te nemen met de ouders en hen te verzoeken hun kind te komen halen. Op de camerabeelden van de toegangspoort is te zien dat kort nadat de jongeren op het Algemeen Politiecentrum Gent werden afgezet zich een groep (verwanten) verzamelden voor de poort van het Algemeen Politiecentrum Gent. Ook is te zien op de beelden dat de officier van bestuurlijke politie zich 2 keer tot bij die mensen begeeft, ze bij elkaar roept en hen te woord staat. De officier van bestuurlijke politie  gaf opdracht om van zodra de laatste persoon werd geregistreerd in het systeem voor de opsluitingen, onmiddellijk te beginnen met de vrijlating in eerste instantie van de minderjarigen wiens ouders gecontacteerd werden of aanwezig waren aan de poort.

• Ten vijfde de vraag dat hun gsm’s werden afgenomen: 

Antwoord op basis van het onderzoek: Niemand werd bij de overbrenging ontdaan van zijn gsm. Op de camerabeelden van de tram en bus zijn de jongeren allemaal in het bezit van hun gsm en kunnen die vrij gebruiken. Terwijl ze opgesloten waren, werden de bezittingen bewaard in een individuele genummerde zak.

• Ten zesde de vraag dat het beeldmateriaal dat door de jongeren werd gemaakt door de politie werd gewist:

Antwoord op basis van het onderzoek: We hebben geen kennis van het wissen van beelden op de gsm van één van de jongeren. Wel werden de beelden van de feiten genomen door een omstaander gewist op vraag van de politie. Dit om de verspreiding van beelden van de gearresteerde jongeren te voorkomen. 

• Ten zevende de vraag dat de kinderen door agenten met een machinegeweer werden aangezet om dichter bij elkaar te staan:

Antwoord op basis van het onderzoek: Op de beelden van de tram en de bus is te zien dat een lid van de politie een FN 303 (een wapen met een soort plastiek bolletjes, geen wapen dus met echte munitie) om de schouder draagt. Hij draagt dit volledig op een veilige manier, in een veilige richting, meer bepaald naar de grond. Op het moment dat zij de tram opstappen zaten de agressors nog steeds tussen de groep. Gezien er in de noodoproep sprake is van een mes kan men inderdaad uitgaan van een dreigende situatie en kan de aanwezigheid van het wapen gerechtvaardigd kan worden. Tijdens de tussenkomst op tram en bus wordt het wapen geen enkele keer gericht op personen of wordt ermee gedreigd.

• Ten achtste de vraag dat kinderen zich moesten uitkleden voor onderzoek en dat er bij de jongens ook tussen de billen werd gekeken:

Antwoord op basis van het onderzoek: Het doel van een fouillering voor opsluiting in de cel (art 28 §3 WPA) is om zich er van te gewissen of de persoon die wordt opgesloten in het bezit is van voorwerpen of stoffen die gevaarlijk zijn voor hem/haarzelf of voor anderen. Een persoon kan tevens verplicht worden om zich in een afzonderlijk lokaal geheel of gedeeltelijk te ontkleden indien er een concrete politionele reden is. Omdat er sprake was van messen is dit inderdaad gebeurd bij sommigen, niet systematisch.

• Ten negende de vraag dat er drugshonden werden ingezet:

Antwoord op basis van het onderzoek: De hondengeleider is met de patrouillehond geen enkele keer in aanraking geweest met de jongeren. Hij patrouilleerde met zijn hond rond de tram en bus maar is nooit aan boord geweest van de tram of bus.

• Ten tiende de vraag dat de kinderen als criminelen werden gefotografeerd met een nummer:

Antwoord op basis van het onderzoek: De jongeren werden inderdaad gefotografeerd. Het nummer dat ze voor zich hielden was hun rijksregisternummer. Hiervan werd proces-verbaal opgesteld en overgemaakt aan de Cel Informatie Beheer. Het is immers de bedoeling dat de politie nauwkeurig opvolgt of die jongeren als groep nog voor problemen zullen zorgen of niet. De gerechtelijk triptiek (foto, vingerafdrukken, handpalmafdruk) die voor criminelen voorzien is, werd niet uitgevoerd.

• Als voorlaatste de vraag dat ze niet naar het toilet mochten:

Antwoord op basis van het onderzoek: Aan alle jongeren werd voor de opsluiting de vraag gesteld of hij/zij nog naar het toilet moesten. Wie tijdens de opsluiting naar het toilet moest kon een inspecteur aanspreken. Op de camerabeelden van het stedelijk bewaarhuis is inderdaad te zien dat 3 personen hier schijnbaar gebruik van maken.

• En ten laatste de vraag dat ze niet mochten drinken:

Antwoord op basis van het onderzoek: Volgens het bestuurlijk verslag van de officier kon wie dorst had om water vragen. 

Tot hier de besluitvorming van de korpschef. 

Ik sluit me aan bij de mening van de korpschef dat de Gentse politie gehandeld heeft zoals ze hoort te handelen na dergelijke ernstige feiten, en dit op basis van de toen beschikbare informatie, rekening houdend met de omstandigheden en in functie van het waarborgen van de openbare veiligheid. 

Belangrijk om mee te geven is dat de korpschef, naar aanleiding van dit dossier, een nieuwe beslissing heeft genomen met betrekking tot de nazorg. De huidige werking van het  Bureau Slachtofferbejegening, die slachtoffers en hun directe omgeving bijstaan, wordt verruimd naar jongeren en  hun ouders die het voorwerp zijn geweest van een politionele actie . Zo zullen in de nabije toekomst de  maatschappelijk assistenten van de Dienst Maatschappelijke zorg jongeren, die  n.a.v. politionele acties met de politie in aanraking zijn gekomen, ook nazorg verstrekken. 

Daarnaast zal de samenwerking tussen een aantal actoren van het jeugdwerk en politie nog verder bevorderd worden. Dit naar aanleiding van afspraken die deze zomer gemaakt zijn met o.a. de politie, de Jeugddienst en de Dienst Preventie. Zo zal de politie mee uitgenodigd worden voor het Forum Jeugdwelzijnswerk, een platform voor Gentse jeugdwelzijnswerkinitiatieven. De jeugdinspecteurs van de politie zullen ook meer gericht uitgenodigd worden op specifieke overlegfora in wijken, zoals het wijkactieteam, werkgroepen jeugd, brede school-overleg,…

Op die manier kan er nog meer proactief  en preventief ingespeeld worden op bepaalde situaties, zowel vanuit jeugdwerk als vanuit politie. 

Ik meen te mogen besluiten dat zo op alle vragen een antwoord is geboden.