Op 27 november 2015 werd het Decreet betreffende de lage-emissiezones (LEZ-decreet) door de Vlaamse Regering goedgekeurd.
Op 26 februari 2016 werd het Besluit betreffende lage-emissiezones (LEZ-besluit) door de Vlaamse Regering goedgekeurd.
Op 31 maart 2017 volgde een goedkeuring van een wijziging van dit Besluit betreffende lage-emissiezones.
Op 20 december 2016 werd door de gemeenteraad de zone, de invoeringsdatum en het principekader rond de toelatingsvoorwaarden van de lage-emissiezone, alsook de uitwerking van de flankerende maatregelen bij de lage-emissiezone in Gent goedgekeurd.
Een lage-emissiezone is een zone waarin een selectief toelatingsbeleid voor motorvoertuigen wordt gehanteerd in relatie tot de door die voertuigen veroorzaakte milieuhinder (LEZ-decreet, art. 3, § 1). Ook al evolueert de luchtkwaliteit in Gent gunstig, toch zit er nog te veel roet en fijn stof in de lucht. Dat zorgt voor gezondheidsproblemen. Een lage-emissiezone is een van de meest effectieve verkeersmaatregelen voor een betere luchtkwaliteit en zal dus een positieve invloed hebben op de gezondheid van de Gentenaars.
De invoering van een lage-emissiezone gebeurt overeenkomstig de bepalingen in de wegcode (verkeersbord LEZ), het LEZ-decreet en het LEZ-besluit. Dat LEZ-decreet bepaalt dat een Stad een lage-emissiezone kan invoeren met een gemeentelijk reglement (LEZ-decreet art. 3, § 2). Het LEZ-besluit bepaalt welke voertuigen automatisch toegelaten zijn tot de lage-emissiezone of die toegang hebben na registratie van het voertuig, uiterlijk 24 uur na het betreden van de lage-emissiezone (LEZ-besluit, art. 2 en art. 4).
De Vlaamse toelatingscriteria zijn gebaseerd op de brandstof, de voertuigcategorie (afhankelijk van het aantal zitplaatsen en tonnage) en de euronorm van het voertuig (of de datum van eerste inschrijving indien de euronorm niet bekend is). De combinatie van deze elementen is bepalend voor de vervuilingsgraad van een voertuig. Voor een aantal voertuigen voorziet het LEZ-besluit in een vrijstelling (LEZ-besluit, art. 2). Dit geldt bijvoorbeeld voor voertuigen van of voor vervoer van personen met een handicap indien zij voldoen aan een aantal voorwaarden en prioritaire voertuigen. Alle voertuigen die niet toegelaten zijn overeenkomstig het LEZ-besluit zijn in principe niet toegelaten tot de lage-emissiezone.
Wel is in het LEZ-decreet (art. 4, § 2) en in het LEZ-besluit (art. 3) de mogelijkheid voorzien dat de Stad onder bepaalde voorwaarden aan deze voertuigen toch een tijdelijke toegang kan verlenen. Hierbij moet de Stad rekening houden met de volgende bepalingen (LEZ-besluit, art. 3):
1. De toegangsvoorwaarden worden gedifferentieerd in functie van de emissie van de voertuigen, waarbij voertuigen met hogere emissies aan strengere voorwaarden worden onderworpen. Hierop kan een uitzondering voorzien worden voor voertuigen ouder dan 40 jaar, voor voertuigen die blijkens hun bouw, uitrusting of andere permanente kenmerken speciaal zijn uitgerust voor toezicht, controle, onderhoud van infrastructuur en installaties van algemeen belang en voor voertuigen die, door of in opdracht van het leger, de politiediensten, de wegbeheerder, de civiele bescherming of de brandweer, gebruikt worden voor noodsituaties of voor reddingsoperaties;
2. Een individuele toelating voor een voertuig wordt altijd in de tijd beperkt tot maximaal één jaar en is hernieuwbaar;
3. Bij de toekenning van een individuele toelating voor het voertuig waarvan de titularis van de nummerplaat gedomicilieerd is in de lage-emissiezone, houdt de gemeente rekening met een mogelijk beperkte financiële draagkracht van de titularis van de nummerplaat. Er is sprake van een beperkte financiële draagkracht als de titularis recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming.
Het is binnen dit geschetste regelgevend kader dat het voorliggende gemeentelijk reglement voor de invoering van een lage-emissiezone - 'Reglement voor een lage-emissiezone (LEZ) in Gent' - is uitgewerkt. In de praktijk leidt dit tot drie soorten aanvragen:
(i) de gratis LEZ-registratie voor voertuigen waarvan de Stad Gent niet automatisch over de nodige voertuiggegevens kan beschikken om toegang te kunnen verlenen (bv. buitenlandse voertuigen conform de toelatingsvoorwaarden en bepaalde door het LEZ-besluit vrijgestelde voertuigen; (ii) de betalende LEZ-toelating die een specifiek motorvoertuig toegang verschaft tot de lage-emissiezone en waarvan de retributietarieven door de gemeenteraad worden vastgesteld in het 'retributiereglement voor een lage-emissiezone'; (iii) de betalende dagpas die een motorvoertuig uitzonderlijk zonder bijkomende voorwaarden een maximum aantal keer per kalenderaar toegang verschaft tot de lage-emissiezone en waarvan de retributietarieven door de gemeenteraad worden vastgesteld in het 'retributiereglement voor een lage-emissiezone'.
De weergave van de contouren van de LEZ-zone wordt als bijlage 1 bij dit reglement voor een lage-emissiezone gevoegd.
Als overgangsmaatregel wordt bij ingang van dit reglement voor een periode van 1 maand louter gesensibiliseerd. D.w.z. dat er tijdens de maand januari 2020 geen inbreuken op de regelgeving worden beboet. Deze tijdelijke maatregel zal uitdrukkelijk gecommuniceerd worden naar de burger toe.
De Dienst Milieu & Klimaat is belast met het toezicht op de uitvoering van het Reglement voor een lage-emissiezone (LEZ) in Gent. Het reglement treedt in werking op 1 januari 2020.
Om de Gentenaren maximaal te begeleiden bij de invoering van de lage-emissiezone, wordt het huidige aanbod aan flankerende maatregelen verder verfijnd en uitgebreid. Daarbij zal in het bijzonder rekening gehouden worden met mensen die geconfronteerd worden met vervoersarmoede.
Keurt goed om bij ingang van dit reglement vanaf 1 januari 2020 gedurende 1 maand te sensibiliseren i.p.v. inbreuken op de regelgeving te beboeten.