2026_MV_00438 - Mondelinge vraag van raadslid Veerle Baert: Stavaza impact beperking van de werkloosheid in de tijd

Dank u wel voor de vraag. 

Wanneer mensen hun werkloosheidsuitkering verliezen, gaat dat vaak gepaard met grote onzekerheid. Financiële bestaansonzekerheid heeft niet alleen een impact op het inkomen, maar ook op het welzijn, het zelfvertrouwen en de toekomstperspectieven van mensen en hun gezinnen. Precies daarom is een sterke, tijdige en goed afgestemde ondersteuning door de OCMW’s zo cruciaal: om mensen niet los te laten, maar hen perspectief en houvast te blijven bieden, aangepast aan hun situatie en draagkracht. 

Zoals aangegeven besliste de federale regering in 2025 om de werkloosheidsuitkeringen in de tijd te beperken. Die beslissing heeft inderdaad een duidelijke impact op de lokale OCMW’s. De maatregel werd trapsgewijs ingevoerd en de derde, meest recente golf ging in op 1 april 2026. Voor die laatste golf is het belangrijk te benadrukken dat de cijfers nog niet volledig zijn.  

Wat de cijfers betreft:

Tussen december 2025 en april 2026 namen 647 personen contact op met de Cel Werkloosheid. In diezelfde periode werden 471 aanvragen tot steun ingediend via die cel, exclusief te vroeg ingediende aanvragen. Op vandaag zijn er nog 118 aanvragen in verwerking, waarvan 35 uit maart en 60 uit april. 

Wanneer we breder kijken naar de instroom, zien we dat er tussen januari en april 2026 voorlopig sprake is van 482 extra leefloongerechtigden. Dat cijfer ligt hoger dan het aantal aanvragen via de Cel Werkloosheid alleen, omdat het ook gaat om cliënten die al in begeleiding waren binnen de Welzijnsbureaus. Zoals gebruikelijk zijn maandcijfers pas echt betrouwbaar na ongeveer drie maanden, dus voor april is voorzichtigheid nog aangewezen. 

Wat betreft het profiel van de nieuwe groep: 

• 79% heeft de Belgische nationaliteit 

• 47% is ouder dan 50 jaar 

• 65% zijn mannen 

• 57% zijn alleenstaanden en 17% éénoudergezinnen 

Opvallend is ook dat het aandeel cliënten met het label welzijn sterk is gedaald: van meer dan 55% in de eerste golf naar 27% in april. Dat wijst erop dat we in het begin vooral mensen zagen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, terwijl de samenstelling van de groep vandaag aan het verschuiven is. Tegelijk blijft het voor de derde golf nog te vroeg om definitieve conclusies te trekken.  

Wat de begeleiding en activering betreft:

Aan elk leefloondossier wordt automatisch een activeringstraject gekoppeld. Dat principe heb ik in deze commissie al meerdere keren toegelicht. Mensen met het label welzijn worden niet standaard doorgestuurd naar de dienst Activering en Werk. Voor hen wordt via een GPMI gewerkt aan activering op maat, rekening houdend met hun welzijns- en zorgnoden. 

Tussen januari en april werden 64 personen die hun werkloosheidsuitkering verloren doorverwezen naar de dienst Activering en Werk. Vermoedelijk zitten daar nog weinig of geen cliënten uit de derde golf van april bij. Op vandaag staan er 142 openstaande doorverwijzingen bij die dienst. Zij zullen in de nabije toekomst een eerste kennismakingsgesprek hebben. 

Door de sterke toename van dossiers wordt momenteel prioriteit gegeven aan mensen met een kortere afstand tot de arbeidsmarkt. We weten dat daar met een relatief beperkte begeleiding sneller resultaat kan worden geboekt. Dat is een bewuste, maar ook noodzakelijke keuze in een context van hoge werkdruk. 

Die werkdruk is vandaag duidelijk voelbaar op alle geledingen van de werking. De combinatie van deze instroom met een aaneenschakeling van niet‑afgestemde wetswijzigingen, zorgt voor een bijzonder, ongezien, zware belasting van onze maatschappelijk werkers en diensten. Dat is, wat mij betreft, het belangrijkste knelpunt dat hier moet worden benoemd. 

Ik wil daarom afsluiten met een oprechte dank aan alle betrokken diensten en maatschappelijk werkers, die zich elke dag blijven inzetten om mensen zo goed mogelijk te begeleiden in deze complexe omstandigheden. 

Dank u wel.