Op de gemeenteraad van 2 september 2025 keurde Gent een motie goed rond het nemen van maatregelen betreffende de oorlog in Gaza. Daarbij besliste de gemeenteraad onder meer om erover te waken en sensibiliseren dat toekomstige leveranciers van Stad en Groep Gent geen producten aanbieden van Israëlische bedrijven die winst halen uit de illegale bezetting en blokkades van Palestijnse gebieden. Dit conform de werkwijze die het college reeds op 7 maart 2024 goedkeurde, waarbij mensenrechtenschendingen expliciet worden meegewogen in aankoopprocedures.
Beste raadslid Schuyesmans,
Dank voor je vraag. In navolging van een Gemeenteraadsbesluit van november 2023, werkte de Stad in 2024, als aanvulling op de bestaande mensenrechtenclausule, een werkbare aanpak uit voor haar aankopen om producten te weren van Israëlische bedrijven die verdienen aan de illegale bezetting en blokkades van de Palestijnse gebieden.
In september 2025 gaf de gemeenteraad met een motie het bestuur de opdracht om de clausule verder operationeel te maken bij Groep Gent.
De situatie in het Midden-Oosten – of, correcter, West-Azië – blijft schrijnend. Er blijven illegale kolonies bijkomen en Israël gaat nog verder in zijn bezetting door delen van Libanon te bombarderen en af te breken, om het dan later zelf in te nemen. Ook de doodstraf voor Palestijnen werd ingevoerd. Het zal niet stoppen. Wanneer het overgrote deel van de wereldleiders zwijgt, wanneer onze bovenlokale regeringen geen actie ondernemen, wanneer het internationaal recht niet gerespecteerd wordt, dan is het onze plicht als lokaal bestuur om samen het wereldwijde burgerprotest te steunen en druk te zetten op elke mogelijke manier.
Daarom beslissen we nu om de oorspronkelijke clausule, die een goede eerste stap was, robuuster te maken, rekening houdend met de meest recente juridische inzichten. Als stad willen we geen samenwerking aangaan met ondernemingen, direct of indirect, die inkomsten genereren uit economische activiteiten die verband houden met de illegale bezetting en blokkades van de Gazastrook, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. We breiden het aantal bronnen uit dat de aankopers kunnen raadplegen, en we identificeren risicosectoren waar er extra aandacht moet voor zijn. De bepaling dat het gaat om bedrijven "gevestigd in Israël" wordt geschrapt. Ook geven we aan wat aankopers kunnen doen als we ons inschrijven in raamovereenkomsten van hogere overheden en aankoopcentrales.
Het doel van deze herwerking is dat de clausule nog diepgaander wordt toegepast binnen Groep Gent. We maken het net waarmee we op deze bedrijven 'vissen' nog fijnmaziger.
Op basis van de ervaringen van de aankopers en de vragen die er kwamen, worden de clausule en het stappenplan herwerkt door de Dienst Aankoop en Logistiek, de Juridische Dienst en Kennisbeheer en het team Mondiale Solidariteit. We willen zo komen tot een duidelijkere formulering van de clausule en een werkbaar stappenplan.
Een bron van feedback was de infossessie op 19 januari die de drie betrokken diensten als try-out organiseerden voor de aankopers van FM. Het doel was hier enerzijds het inhoudelijk toelichten van de clausule en anderzijds het overlopen van het stappenplan. Door de aankopers te betrekken komen we tot een gedragen en werkbare aanpak. Dat stappenplan is een essentiële tool voor aankopers binnen de stad om te weten wat de risicosectoren zijn, wanneer en hoe ze producten moeten screenen.
Onze aankopers trachten de beleidskeuze naar best vermogen in de praktijk te brengen rekening houdend met de regelgeving inzake overheidsopdrachten. De Stad verwacht van opdrachtnemers in risicosectoren dat zij tijdens de uitvoering van de opdracht waakzaam zijn en blijvend actief op zoek gaan naar alternatieven wanneer die bij het afsluiten van de overeenkomst nog niet beschikbaar zijn.
Aankopers of dossierbeheerders zullen voor vragen rond risicosectoren, inhoudelijke ondersteuning bij het onderzoek, de evaluatie van ondernemingen of hun aanbod steeds terecht kunnen bij de collega’s van het team Mondiale Solidariteit dat binnen onze stadsorganisatie werd aangeduid als SPOC.
We voorzien de vernieuwde clausule en het stappenplan na goedkeuring op het college in mei 2026 te implementeren. Er zal dan een communicatie op MIA volgen en een infosessie voor aankopers van OCMW, Stad Gent en de verbonden rechtspersonen. Team Mondiale Solidariteit is hierbij de initiatiefnemer maar dit zal in nauwe samenwerking gebeuren met de Juridische Dienst en Kennisbeheer.
We zullen de effecten systematisch monitoren. De aankopers zullen daarom ook jaarlijks rapporteren aan het team Mondiale Solidariteit over de contacten met de leveranciers, de getroffen maatregelen en de geleverde inspanningen.
Met deze aanpak willen we ons engagement om mensenrechten consequent te integreren in ons aankoopbeleid opnieuw bevestigen.
do 23/04/2026 - 14:26