2026_CBS_03653 - Samenwerkingsovereenkomst met de Universiteit Gent voor de transitie naar fossielvrije wijken - Goedkeuring

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 40, § 1.

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.

De Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikel 31.

De Stad Gent sloot op 26 januari 2021 een samenwerkingsovereenkomst (SWO) af met de UGent in het kader van “Transitie naar fossielvrije wijken met als pilootwijken Muide-Meulestede + Mariakerke”. Deze overeenkomst is afgelopen op 31 december 2025 en werd tijdelijk verlengd op 23 juni 2025 tot 30 juni 2026 (2025_GR_00663). 

Deze afgelopen overeenkomst focuste onder andere op

• op het op punt stellen van de warmtezoneringskaart van de Stad,
• diverse Europese subsidiedossiers kregen mede dankzij deze samenwerking goedkeuring (COPPER, Neutralpath en Heritace),
• er werd onderzoek gedaan naar de meerwaarde van warm wateropslag in de kelders van het Stadhuis in combinatie met een warmtepomp om te onderzoeken hoe erfgoedgebouwen te verduurzamen,
• omdat kleine woningen weinig plaats hebben om een individuele warmtepomp te plaatsen werd de inpasbaarheid van warmtepompen in kleine woningen onderzocht is samenwerking met het Living Lab Muide Meulestede
• UGent werkte mee aan het Living Lab Aannemerswerking
• Er werd onderzoek gedaan naar het draagvlak voor fossielvrije appartementsgebouwen en de wijze waarop acceptatie van die doelstelling kan versneld worden
• Naar aanleiding van deze SWO werd een Memorandum of Understanding met Daikin en UGent afgesloten in functie van kennisuitwisseling en om de kansen te verhogen voor Europese subsidieaanvragen. In onderzoek is een doctoraat aan de UGent met co-financiering Daikin Europe en een case-study in Gent
• Voorts wordt de stad Gent als living lab beschouwd in onderwijsprojecten (studententaken en thesissen)
• Er wordt kennis uitgewisseld en praktijkervaring gedeeld
• Er werd een werkwijze gemaakt om communicatie op te drijven wat onder andere leidde tot volgende websites
1. https://www.energhentic.be/swogent en https://www.energhentic.be/cityghent  
2. https://stad.gent/nl/groen-milieu/nieuws-evenementen/gent-en-ugent-bundelen-krachten-voor-een-klimaatneutrale-toekomst 

De samenwerking tussen Stad Gent en betrokken onderzoeksgroepen binnen UGent in het kader van een SWO werd zeer positief ervaren en heeft een enorme meerwaarde voor zowel de Stad Gent (de Stad als Living Lab, wetenschappelijke onderbouwing van inzichten, nieuwe invalshoeken, verschillende Europese dossiers, …) als de UGent (link tussen theorie en kennis, impactcreatie van onderzoek, openen nieuwe onderzoekpistes, stimuleren interdisciplinaire aanpak, …).

Beide partijen wensen op eenzelfde manier verder te werken rond de uitdaging van fossielvrije wijken. Dit geeft aanleiding tot onderliggende samenwerkingsovereenkomst rond hetzelfde thema maar met oog voor opschaling naar alle wijken vertrekkende vanuit een aanpak voor de pilootwijken Muide-Meulestede en Mariakerke fossielvrij.

Het thema fossielvrije wijken staat ook hoog op de Europese agenda. Europa besliste een verstrenging van de doelstellingen voor 2030 van 40 % naar 55 % CO2-reductie als onderdeel van de "Fit for 55"-wetgeving die Europa op het pad moet zetten om klimaatneutraal te zijn in 2050. In het kader daarvan zullen ook de Europese subsidieprogramma’s op deze lijn worden hervormd.

Stad Gent zal voor deze legislatuur haar strategie vorm geven in het nieuwe Gents Klimaatplan 2026-2031, dat past in een traject tot 2050 (klimaatneutraliteit).
De huidige samenwerkingsovereenkomst met UGent focust op het thema energie en op het fossielvrij maken van de bebouwde omgeving. Maar er wordt onderzocht of een thematische verbreding (zoals een brug slaan naar adaptatie) meerwaarde heeft.

De draagwijdte van deze overeenkomst is gekoppeld aan de onderzoeksactiviteiten van de hierna volgende onderzoekers en het wetenschappelijk personeel dat verbonden is aan hun laboratorium, die allen lid zijn van het consortium Energhentic binnen UGent: Prof. dr. Arnold Janssens, Prof. dr. Jelle Laverge, Prof. dr. Nathan Van Den Bossche, Prof. dr. Marijke Steeman, Prof. dr. Michel De Paepe, Prof. dr. Lieven Vandevelde, Prof. dr. Jan Desmet, Prof Lieven Vandevelde, Prof Steven Lecompte, Prof. Timothy Van Renterghem, Prof Thomas Hermans, Prof Koen Schoors , Prof Marten Ovaere, Prof. Joris Voets , Prof. Veroline Cauberghe, Prof. dr. Johan Albrecht, Prof Lieven Demarez en Prof Frederik Van den Driessche.  

Het doel van deze vernieuwde samenwerking is:

• Het formuleren van nieuwe projecten die een meerwaarde opleveren voor beiden partijen en waarvan al één project van bij de start wordt vastgelegd nl. het duidelijker in kaart brengen wat de reële geluidshinder is van individuele warmtepompen in dense stedelijke gebieden zodat de energieadviseur van de Energiecentrale duidelijke handvaten hebben om deze te adviseren. Dit wordt beschreven in de bijlage van de SWO.
• Andere projecten die aandacht zullen krijgen zoomen in op elektrificatie van appartementen, wat ook aansluit met de begeleiding van Verenigingen van Mede-eigenaars door de Energiecentrale, en op het beter balanceren van elektrische assets in woningen.
• Er wordt werkt gemaakt van Europese subsidiedossiers om de beschikbare budgetten te vergroten
• In functie van projectopbouw, kennisuitwisseling en thematische verbreding zullen werkgroepen georganiseerd worden
• Ook de omvorming van de SWO naar een Leerstoel wordt onderzocht

De samenwerking tussen de Stad en UGent rond de energietransitie voldoet aan de voorwaarden van artikel 31 van de Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, aangezien:

• de opgezette samenwerking rond energietransitie bijdraagt tot verwezenlijking van de taken van Stad Gent (fossielvrij worden tegen 2050)  en van de taken van UGent  (onderzoek en onderwijsprojecten gelinkt aan maatschappelijke uitdagingen);
• de samenwerking uitsluitend gebaseerd is op overwegingen van openbaar belang en geen commercieel karakter heeft;
• beide partijen substantiële bijdragen leveren op basis van gedeelde doelstellingen en gezamenlijke uitvoering;
• geen van de partijen meer dan 20% van de onder de samenwerking vallende activiteiten op de open markt verricht.

Hierdoor kan de overeenkomst worden aangemerkt als een horizontale publiek-publieke samenwerking in de zin van artikel 31.

De Samenwerkingsovereenkomst met UGent bevat een grote flexibiliteit om in te spelen op nieuwe inzichten en uitdagingen. De vorige Samenwerkingsovereenkomst 2021-2025, die over 5 jaren liep, heeft dit aangetoond. De wijze van werken is tijdsbestendig, beantwoordt aan de noden van de Stad en biedt UGent zekerheid om deze samenwerking grondiger te verankeren in haar eigen werking. Het vergt een zekere tijd om professoren en vakgroepen te laten denken vanuit het perspectief van een lokale overheid en om een dienst te laten redeneren vanuit een kennisinstelling om projecten die voor beiden meerwaarde hebben te creëren. De samenwerking zorgt voor kennisopbouw en opbouw van expertise waarop telkens verder- en doorgewerkt wordt, ook in functie van thesissen en doctoraten e.d.m. waardoor continuïteit belangrijk is. Om geen waardevolle tijd te verliezen, wordt gekozen voor 6 jaar met een mogelijkheid tot stopzetting halverwege.

De voorlopige verlenging wordt opgeheven bij ondertekening van de nieuwe overeenkomst. 

De bedragen in deze tabel zijn incl. btw