Vorige maand verspreidde de minister van maatschappelijke integratie een omzendbrief gericht aan alle OCMW-voorzitters over omgaan met agressie (https://www.mi-is.be/sites/default/files/documents/Omzendbrief%20over%20omgaan%20met%20agressie%20in%20de%20OCMW%E2%80%99s_0.pdf). De aanleiding voor de omzendbrief is de moord op een Gentse OCMW-medewerker tijdens een huisbezoek op 13 augustus. De omzendbrief werd opgesteld na overleg ter zake met een aantal OCMW’s in combinatie met plaatsbezoeken ook.
De omzendbrief stipuleert duidelijk dat het niet meewerken met het sociaal onderzoek – met name door agressief, intimiderend of bedreigend gedrag, fysiek, verbaal en non-verbaal – een grond is of kan zijn voor een negatieve beslissing over het verlenen van steun, aangezien in die omstandigheden de benodigde informatie niet kan verzameld worden om te beoordelen of aan de voorwaarden voldaan is. Verder moedigt de omzendbrief de OCMW’s aan om een kader uit te werken over de aanpak van agressie en worden een aantal goede praktijken gedeeld (o.a. een gespecialiseerd agressie-coach, gesloten loketten, een checklist voor huisbezoeken, goede contacten met relevante politie-eenheid, sensibiliseringscampagnes). Na de tragische moord in augustus startte het stadsbestuur sowieso al een doorlichting van het al voorhanden zijnde agressiekader op.
De schepen reageerde al in de pers op de omzendbrief (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/18/agressie-tegen-ocmw-medewerkers-heeft-voortaan-gevolgen-voor-lee/): “(…) Het is goed dat de minister nu een duidelijk kader schept,” en “(…) wanneer mensen echt niet meewerken en onze medewerkers in gevaar komen, dan moeten we ook een duidelijke lijn durven trekken." Tegelijk vroeg de schepen aandacht voor de complexiteit van sommige situaties en pleitte ze voor een gelaagde aanpak met politiebegeleiding tijdens consultaties als laatste redmiddel.
1. Hoe zal de nieuwe omzendbrief in de werking van het Gentse OCMW geïmplementeerd worden? Wat zal het verschil zijn met de huidige aanpak (zowel in de praktijk als qua formulering van het agressiekader)?
2. Kunnen uitingen van agressie tijdens het sociaal onderzoek (nog) duidelijker gesignaleerd worden aan de leden van het BCSD? Zullen negatieve beslissingen ten gevolge van agressie systematisch geregistreerd worden?
In augustus vorig jaar werden we keihard met de neus op de feiten gedrukt. De moord op Erik deed ons, en alle maatschappelijk werkers zelf in het bijzonder, beseffen hoe kwetsbaar zij zijn. Het zette – op een dramatische manier – op scherp waarom een sterk veiligheidsbeleid en een nultolerantie essentieel is.
Voor het ocmw Gent is de veiligheid van onze medewerkers altijd al een prioriteit. Daarom zetten we daar al jaren op in, onder meer met ons agressieprotocol en onze werkgroep van maatschappelijk werkers die rond agressie en wangedrag werken. We hanteren daarbij een nultolerantie. We tolereren geen enkele vorm van wangedrag. Agressie mag nooit genormaliseerd worden. Elke vorm van agressie moet volgens onze protocollen systematisch geregistreerd en aangepakt worden, weliswaar op maat van de situatie.
Maar het is meer dan dat. Een sterk veiligheidsbeleid, beste raadsleden, betekent niet dat wij gewoon ons deur dicht doen. Daar is niemand bij gebaat, ook niet de samenleving waarin de persoon in kwestie zonder begeleiding wordt losgelaten. De beste preventie van agressie, de beste bescherming van zowel onze medewerkers als onze cliënten, is een sterke eerste lijn. We investeren deze legislatuur jaarlijks 6,5 mio euro in het versterken van die eerste lijn. 6,5 mio euro die nodig is om al die extra Gentenaars die op het OCMW aangewezen zijn, goed te onthalen en kwalitatief te begeleiden.
1. Gelijkenissen en verschillen omzendbrief – huidige protocollen
Mevrouw Van Onckelen en mevrouw Roegiers, u vraagt beiden of ons Gentse agressieprotocol in lijn licht met de omzendbrief van minister Van Bossuyt. Wel, dat is inderdaad zo. De omzendbrief formaliseert grotendeels een praktijk die we in Gent al jaren toepassen. In die zin hebben wij dit schrijven met positieve belangstelling onthaald.
Ik licht graag toe: de kernlijn van het Gentse agressieprotocol stelt dat we een nultolerantie hanteren voor elke vorm van agressie. Op basis daarvan kan – zelfs moet - de medewerker steeds optreden en indien nodig de hulpverlening onmiddellijk stopzetten. Dit kan gaan van het aanspreken van de cliënt, het gesprek onderbreken, de toegang tot onze gebouwen ontzeggen,…
Wanneer agressie het sociaal onderzoek onmogelijk maakt, kan er eenvoudigweg niet nagegaan worden of iemand nog recht heeft op een leefloon, en kan dat dus leiden tot een negatieve beslissing. Dit principe wordt door deze omzendbrief bevestigd.
Want veel aanbevelingen en goede prakijken die worden vermeld in de omzendbrief zijn dus herkenbaar, want die worden al toegepast in Gent:
Er is een kader rond agressie en een werkgroep wangedrag/agressie die naar aanleiding van de tragedie in augustus wordt verfijnd en geactualiseerd.
Er zijn richtlijnen rond het inrichten van infrastructuur en deze worden toegepast
Er zijn opleidingen rond grenzen stellen in hulpverlening, briefings rond de kaders en intervisie binnen en over de teams.
Er is samenwerking met de politie voor het ontvangen van bepaalde cliënten
2. Registratie en rapportering aan het BCSD
Raadslid Roegiers, u informeerde ook naar registratie. Op het moment dat we een verslag negatief voorleggen omwille van agressie, wordt dit duidelijk verwoord in het verslag. Wij kunnen op dit moment aanduiden dat dit een negatieve beslissing is omwille van agressie, maar deze data kunnen we momenteel niet ontsluiten en rapporteren, want dit zit niet opgenomen in de softwarewijzigingen die vooral door wetswijzigingen worden aangestuurd.
wo 04/02/2026 - 15:56