Tijdens de storm Ciarán in 2023 vielen in Gent twee dodelijke slachtoffers door omvallende bomen, onder meer in het Citadelpark en op een speelpleintje in Zwijnaarde. Deze tragische gebeurtenissen hebben duidelijk gemaakt dat parken en groenzones bij hevige stormen een reëel veiligheidsrisico vormen. Intussen zien we dat de stad bij stormwaarschuwingen preventief parken afsluit.
Toch blijven er vragen over de effectiviteit en de praktische uitvoerbaarheid van dit stormbeveiligingsbeleid. Vooral de vraag of grote parken met talrijke ingangen vandaag wél volledig kunnen worden afgesloten, en of het stormprotocol sinds 2023 werd aangescherpt, blijft onbeantwoord. Maandag werd ook duidelijk dat Stad Gent wordt gedagvaard rond nalatigheid en de fatale afloop van de storm.
Vandaar volgende vragen:
Welke bijkomende maatregelen heeft de stad sinds 2023 genomen om de veiligheid in parken en speelzones bij stormweer te verhogen?
Kan de stad vandaag alle ingangen van grote parken effectief afsluiten bij stormwaarschuwingen? Zo ja, hoe gebeurt dat praktisch? Zo nee, welke alternatieven worden gebruikt?
Is het bestaande stormprotocol voor parken en groenzones/speelzones aangepast sinds 2023? Wat zijn de belangrijkste wijzigingen?
Welke straatbomen en straten onderzoekt Stad Gent momenteel op stormgevaar?
Hoe wil Stad Gent reageren op de dagvaarding?
Bij burgemeestersbesluit geldt sedert 2024 vanaf code oranje (door KMI afgekondigd) een betredingsverbod voor alle publiek toegankelijke parken, groenzones en begraafplaatsen. Vanaf code geel voor storm evalueren we samen met de noodplanningscoördinator permanent of Stad Gent autonoom zal opschalen naar de maatregelen voor code oranje. Dit hangt af van de omstandigheden (bijvoorbeeld veel blad op de bomen, zeer natte grond, wind uit veranderlijke richting, …).
Het betredingsverbod wordt gesignaleerd aan de hoofdingangen van wijkparken door het aanbrengen van een signalisatielint. Het wordt ook vermeld op de stadswebsite, via sociale media en in het BE-alert bericht dat bij storm wordt verzonden door de Stad Gent. Ook de federale overheid stuurt waarschuwingsberichten uit via be-alert.
Andere beheerders van publiek toegankelijke groenzones in Gent worden via e-mail en WhatsApp op de hoogte gebracht van het betredingsverbod zodat zij zelf de nodige maatregelen kunnen treffen.
Parken en groenzones worden daarbij niet fysiek afgesloten. In Gent zetten we volop in op nabije, bereikbare en toegankelijke parken met veel ingangen. Het is onhaalbaar om elk park en elke groenzone volledig af te sluiten en ontoegankelijk te maken. We kiezen uitdrukkelijk voor een algemeen betredingsverbod, dat op strategische plaatsen wordt gesignaleerd en via de reeds vermelde kanalen kenbaar wordt gemaakt. In 2024 werden ook alle onthaalborden van openbare parken en groenzones voorzien van een sticker die waarschuwt voor gevaar bij storm.
Sinds 2024 is er een permanentieregeling bij de Groendienst om op elk moment het betredingsverbod snel te kunnen signaleren. Tijdens de reguliere werkuren nemen de onderhoudsafdelingen van de Groendienst het op zich om de linten aan te brengen. Buiten de werkuren worden medewerkers van de permanentieregeling opgeroepen om binnen het uur aan de slag te gaan om de signalisatielinten te spannen.
In aanvulling op het bomenbeleid- en bomenbeheerplan, werkte de Groendienst een veiligheidsprotocol uit, waarin beschreven staat op welke manier de veiligheid van bomen wordt onderzocht en beoordeeld. In dit veiligheidsprotocol worden de meest recente wetenschappelijke inzichten toegepast voor de veiligheidsbeoordeling van bomen.
Sinds 2023 worden jaarlijks een viertal parken grondig gecontroleerd en geïnventariseerd. Ondertussen werd het bomenbestand van 8 parken in kaart gebracht. Hierbij werd prioriteit gegeven aan parken met veel oude bomen (Citadelpark, het Muinkpark, het Albert I-park, het Maaltebruggepark, het Groenevalleipark, het Henri Storypark, het Frans Tochpark en park De Vijvers). Dringende en gevaarlijke situaties werden verder aangepakt en de maatregelen voor verdere opvolging werden uitgewerkt.
Ook straatbomen worden periodiek aan een strenge veiligheidscontrole onderworpen. Dit jaar werden alle straatbomen met stamomtrek > 1,00 m onderzocht. Dat gaat over ca. 12.500 bomen. Die controle gebeurde door een externe aannemer/ boomdeskundige. Bij onveilige bomen worden uiteraard gepaste maatregelen genomen. De bomen met stamomtrek kleiner dan 1,00 m worden door de medewerkers van de Groendienst gecontroleerd, al is het veiligheidsrisico bij deze bomen quasi onbestaand.
Ongelukken zijn nooit volledig uit te sluiten, zeker niet bij klimaatverandering en bijhorende intensifiëring van stormen, maar het was wel een bewuste keuze om binnen het meerjarenplan bijkomend onderhoudsbudget te voorzien om de meer dan 65.000 individueel geïnventariseerde straat- en parkbomen op periodieke basis te (laten) controleren en waar nodig beheermaatregelen uit te voeren.
Naar aanleiding van de noodlottige gebeurtenissen tijdens de storm Ciaran op 2 november 2023 werd destijds door het parket een opsporingsonderzoek opgestart. Dit strafrechtelijk vooronderzoek is nu afgerond. Het parket heeft beslist om enkel de Stad Gent als organisatie te dagvaarden voor de correctionele rechtbank, dit voor onopzettelijke doding en onopzettelijke slagen en verwondingen als gevolg van voornoemde incidenten. Tijdens deze procedure zal de Stad Gent het door haar, naar best vermogen gevoerde beleid in alle transparantie verdedigen. Los van de strafrechtelijke procedure zal de Stad Gent eveneens altijd oog blijven hebben voor het leed van de slachtoffers in deze zaak.