2025_CBS_08057 - Intentie tot deelname langetermijnonderzoek CitiesforLife - Goedkeuring

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, §1.

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2

Een universitair consortium (Stijn Oosterlynck UA – Koen Verhoest UA – Pieter Cools AP – Manuel Aalbers KUL – Liesbeth De Donder VUB – David Bassens VUB) werkte een onderzoeksvoorstel uit rond stedelijke levenseconomie, de verschuivende verhoudingen tussen middenveld, markt en overheid en tot slot rond de vermarkting van welbepaalde beleidsdomeinen. Het consortium wenst dit projectvoorstel in te dienen bij het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (budgetlijn Strategisch BasisOnderzoek) in september 2025. De focus ligt op een stedelijke context, respectievelijk Gent, Antwerpen, Oostende, Leuven en Brussel. 

Het onderzoeksvoorstel focust op die levensdomeinen die noodzakelijk zijn in een stedelijke context om waardig te kunnen leven (levenseconomie). Voorbeelden van deze noodzakelijke levensdomeinen zijn voedselvoorziening, gezondheidszorg, cultuur, huisvesting, ruimte voor publiek leven/gemeenschapsleven, riolering, ... Opvallend is het feit dat deze activiteiten -vaak stevig lokaal verankerd- gericht zijn op ‘collectief gebruik’. Daarnaast kunnen lokale overheden en middenveld  controle uitoefenen over deze activiteiten. 

Het onderzoeksvoorstel focust op 3 levensdomeinen, alle sterk geconcentreerd in steden. De onderzoekers stellen vast dat deze onder druk staan van de markt:

• Huisvesting
• Intramurale ouderenzorg
• Publieke ruimte en gemeenschapsruimte

De doelstellingen van het onderzoeksvoorstel worden samengevat als volgt: 

• De onderzoekers brengen in kaart in welke mate het beheer (financiering, aanbieder, beslissing en regulering, ...) in deze 3 levensdomeinen hetzij publiek, hetzij privaat-for-profit hetzij privaat-non-profit georganiseerd is;
• De onderzoekers brengen de inkomensgroei en -verdeling, de stijgende vastgoedprijzen en financiële drempels voor toegang tot geprivatiseerde of uitbestede diensten en goederen in kaart; 
• De onderzoekers analyseren de rol van verschillende overheden in reguleren van vastgoedmarkten, inkomensverdeling en toegang tot de levenseconomische diensten en goederen;
• De onderzoekers brengen innovatieve bestuurstrategieën in kaart en analyseren deze op hun haalbaarheid; 
• De onderzoekers stimuleren het debat stimuleren en verhogen het bewustzijn met betrekking tot het belang van stedelijke levenseconomie;
• De onderzoekers ontwikkelen strategieën  voor herwaardering van stedelijke levenseconomie;
• De onderzoekers ontwikkelen innovatieve coalities en strategieën  om stedelijke levenseconomie lokaal te verankeren. 

De Stad Gent wil dit onderzoeksproject steunen op de volgende manieren: 

1. Als case-study partner willen we lokale cases aanreiken. Voor het beleidsdomein Wonen denkt Stad Gent aan de wisselwerking van betaalbare woningbouw versus de klassieke marktconforme woningbouw. Voor het beleidsdomein Ouderenzorg is het interessant om te onderzoeken hoe we van de klassieke manier van residentiële ouderenzorg kunnen overstappen naar levensloopbestendige wijken met kleinschalige woonzorgvoorzieningen in dorpskernen die ingebed zijn in het maatschappelijk weefsel en de zorg kunnen garanderen aan een betaalbare prijs. 

2. Als platformpartner: Stad Gent wil graag de agenda van het onderzoek en de valorisatie ervan mee bepalen. Stad Gent is bereid om via een lerend platform de inzichten te delen met andere partners. Kennisdeling en uitwisseling van de verkregen inzichten met andere beleidspartners is een expliciete doelstelling van het onderzoeksvoorstel. Daarnaast wil Stad Gent mee nadenken over de mogelijke strategieën om deze inzichten daadwerkelijk te implementeren, met in het achterhoofd de hierboven reeds vermelde visie rond transfereerbaarheid van inzichten, good practices en/of oplossingen.

Indien het onderzoeksvoorstel door de Vlaamse overheid wordt goedgekeurd, loopt dit onderzoek vanaf 1/10/2026 met een looptijd van 4 jaar. Het is een langetermijnonderzoek met heel wat waardevolle aspecten. Door mee te werken aan dit onderzoek verbindt Stad Gent zich tot niets. De samenwerking leidt niet tot extra verplichtingen. 

Het onderzoeksvoorstel werd besproken met de relevante stadsdiensten: Dienst Wonen, Dienst Zelfstandig Wonen, Team Stadsbouwmeester en Dienst Vastgoed. 

Het onderzoeksconsortium wenst voor dit langetermijnonderzoek samen te werken met verschillende steden. Om hun onderzoeksvoorstel kracht bij te zetten bij de subsidiërende overheid (Vlaanderen) vraagt het consortium aan de deelnemende steden om hun wens tot samenwerking te formaliseren.

Het onderzoeksvoorstel bevat waardevolle aspecten inzake het stedelijk economisch weefsel en zal interessante inzichten bieden die voor Stad Gent relevant zullen zijn. De langere looptijd van het project zorgt voor onderzoek in de diepte wat eveneens een meerwaarde betekent.

Deelname aan het onderzoek leidt niet tot kosten, noch voor personeel, noch voor werkingsmiddelen.