Notulen  commissie welzijn, werk, onderwijs, participatie en personeel (WWOPP)

Beste collega, 

Dank voor uw vraag over de verhuisbewegingen binnen Thuispunt Gent. Ik deel uw positieve benadering van de grootschalige vernieuwing van sociale woningen. Bewoners zullen een betere, kwalitatievere woning in de plaats krijgen. Maar ik deel ook uw bezorgdheid over de impact van zo’n verhuisbeweging. Een verhuis heeft wel wat voeten in de aarde. En ik kan mij heel goed inbeelden dat dat voor heel wat onzekerheid zorgt.  

We willen er dan ook voor zorgen dat dit allemaal zo goed mogelijk verloopt en dat vooral de meeste kwetsbare bewoners goed ondersteund worden. We doen dit in vier stappen. 

Maatschappelijk werkers van het OCMW kijken samen met de bewoners naar wat er binnen de eigen mogelijkheden valt. Kan en wil de bewoner graag zelf de verhuis regelen? Eventueel samen met kinderen, vrienden, kennissen? Dan zullen ze hen daarin ondersteunen en samen met de bewoners kijken hoe ze hun netwerk kunnen inschakelen. Die focus op zelfredzaamheid is altijd een van de uitgangspunten binnen de werking van het OCMW. 

In tweede instantie gaat Thuispunt Gent kijken hoe ze kan ondersteunen. Zoals u ook stelt, werft Thuispunt 17 voltijdse equivalenten aan om de grote verhuisbeweging die ons staat te wachten, in goede banen te leiden. Het gaat om een verhuiscoördinator, verhuisbegeleiders, plaatsbeschrijvers, administratieve medewerkers en ook een aantal verhuisbuddies. Dat zijn allemaal nieuwe functies. Zij zullen hun uiterste best doen om bewoners te ondersteunen. Die verhuisbuddies, bijvoorbeeld, zullen bewoners administratief en praktisch ondersteunen. We weten uit het verleden dat die ondersteuning voor de meest kwetsbare bewoners van groot belang is. Het is misschien zelfs effectiever dan louter financiële ondersteuning, omdat de mensen echt rechtstreeks hulp ontvangen en het niet allemaal op eigen houtje moeten gaan uitzoeken. 

Ten derde kan ook het OCMW zulke concrete hulp bieden aan wie het nodig heeft. Het OCMW werkt samen met de verhuisploeg van DBSE. De dienstverlening van DBSE is jullie waarschijnlijk wel bekend. Cliënten kunnen er werkervaring opdoen, in het kader van hun activering. Sociale huurders die de verhuis niet zelf kunnen regelen, kunnen dan een beroep doen op die verhuisdienst.  

Een laatste mogelijkheid is een financiële tussenkomst. Dit gebeurt enkel als de ondersteuning van Thuispunt en de ondersteuning van de verhuisploeg van DBSE niet toereikend is. In dat geval kan de bewoner via een private verhuisfirma de verhuis regelen en dan komt het OCMW tussen in de kosten.  

Zo’n tussenkomst gebeurde in 2024 bij 52 verhuizingen. De verhuisploeg van DBSE lag vorig jaar namelijk stil. Om die reden kwam het OCMW tussen in de verhuiskosten. Ondertussen zijn er voldoende nieuwe werkkrachten gevonden en staat de verhuisploeg weer op poten. Er wordt nu gekeken hoe we de verhuisploeg zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten. De huurders zullen aangemoedigd worden om zelf zoveel mogelijk in te pakken en klaar te zetten. En de verhuisploeg zal kijken hoe ze verschillende verhuizingen samen kunnen nemen, bijvoorbeeld van bewoners van hetzelfde gebouw. 

Het spreekt voor zich dat OCMW Gent en Thuispunt Gent op regelmatige basis overleggen. De voorbereiding op deze verhuisbewegingen werd in het verleden al besproken en zal ook in de toekomst regelmatig samen bekeken worden. 

Naar de toekomst toe, zullen we dit vierstapsmodel blijven hanteren. Verhuizen kan een lastige onderneming zijn. Maar we blijven degene die het niet zelf kunnen, ondersteunen. Dat doet Thuispunt Gent, met zijn hele nieuwe equipe. En dat doet het OCMW, door concrete, doelgerichte hulp van de verhuisploeg van DBSE. En wanneer die ondersteuning niet volstaat, is er een financiële tussenkomst mogelijk. Voor de komende jaren blijven we de situatie uiteraard grondig monitoren. 

Beste collega Heyndrickx, en ook collega Naeyaert

Ik ben blij dat u de meerwaarde van de brugfiguren benoemt. De waardering voor hun inzet, expertise en het verschil dat ze maken, is breed gedragen. Niet alleen in Gent trouwens. Zowel scholen als gezinnen ervaren dat elke dag. Recent was er de vertoning van de documentaire ‘Brugfiguren’ in de Sfinx. Ik heb u daar ook ontmoet. U hebt daar ook zelf kunnen zien hoe zij het verschil maken. Dat was een bijzonder mooie documentaire. De gezinnen uit de film, de brugfiguren waren ook aanwezig.

Ik geef graag antwoord op uw vragen.

Op dit moment bestaat het brugfigurenteam uit 60 medewerkers, in totaal is dat 46.62 VTE.  

• 33.5 VTE zetten we in in het basisonderwijs.
• 6.5 VTE in het secundair onderwijs. 
• Daarnaast zijn er ook 5 VTE trajectbrugfiguren, waar scholen zonder brugfiguur een beroep kunnen op doen. Deze trajectbrugfiguren begeleiden scholen gedurende een afgebakende periode, om zo tot een duurzaam resultaat te komen. 
• Daarnaast hebben we een omkadering voorzien voor dit team met coachende en aansturende taken om een kwaliteitsvolle werking te garanderen.

Het totale budget voor deze werking komt 3.2 miljoen euro voor personeel en 43.000 euro werkingsmiddelen. Deze middelen komen integraal vanuit de reguliere middelen van Onderwijscentrum Gent. Het zou een blijk van waardering en erkenning zijn als er een financiële ondersteuning kwam vanuit Vlaanderen. Op die manier zou Vlaanderen kunnen tonen dat zij brugfiguren ook daadwerkelijk waardevol vinden. Die financiële ondersteuning ontbreekt nu volledig. We doen dat op eigen houtje, volledig met stadsmiddelen.

Het bestuursakkoord stelt inderdaad een uitbreiding voor van de brugfiguren naar alle scholen. 

Ik wil daarbij verduidelijken dat vandaag niet elke school met een brugfiguur kan rekenen op een voltijdse inzet van die medewerker. Dat hangt samen met een aantal criteria zoals het leerlingenaantal. Er zijn dus brugfiguren die meerdere scholen ondersteunen. Er zijn ook de trajectbrugfiguren, die ik eerder vermeldde, die op maat thematische bijstand verlenen. Er zijn dus verschillende modellen mogelijk op basis van hoe we nu al werken.

Ik gaf de opdracht aan Onderwijscentrum Gent om verschillende scenario’s te onderzoeken om extra brugfiguren te kunnen inzetten op onze Gentse scholen. Het OCG is dat aan het onderzoeken waarbij het belang van de kinderen en hun ontwikkelings- en leerkansen voor ogen gehouden wordt.

Gezien we nog volop bezig zijn met de opmaak van de meerjarenplanning, kan ik op dit moment nog niet zeggen hoeveel middelen hiervoor voorzien zullen worden. Maar dat we meer zullen doen, dan wat we vandaag doen. Dat is de richting die het bestuursakkoord uitgaat.

Over de criteria kan ik ook nog niet veel zeggen. Het onderzoek loopt momenteel. De scenario’s zullen voorgelegd worden. Dat zal op basis van de beschikbare middelen zijn. Ook nu heeft niet elke school een voltijdse brugfiguur. Je kan met schuivertjes werken. De trajectbrugfiguren. Dat zijn duurzame trajecten met de bedoeling om teams te versterken om eventueel zonder brugfiguur een stap vooruit gezet te hebben.

De output. Dit is werk dat je niet zomaar kan meten. We hebben een lange traditie om te werken met brugfiguren in deze stad. We hebben daarin gepionierd. Er zijn heel wat lokale besturen die nu ook met brugfiguren werken. Het wordt ook erkend door Vlaanderen in woorden, maar de middelen zijn jammer genoeg nog niet gevolgd. In de vorige legislatuur hebben we een zeer interessante bespreking gehad in deze commissie over de werking van brugfiguren het verschuil dat ze maken voor gezinnen. De brug die ze maken voor gezinnen. Niet alle output kunnen we zomaar in cijfers omzetten. De scholen zouden niet willen dat er minder brugfiguren zouden zijn. In de regiegroep wordt dat breed gedragen.

Een benchmark is moeilijk. We zouden dan geld moeten voorzien voor een onderzoek. Plaatsen met versus plaatsen zonder brugfiguren. Maar dit is zo breed gedragen door schoolteams, maar ook door de leerlingen, de ouders. Dat is heel moeilijk om een benchmark te doen. Ik denk dat we daar niet te veel tijd moeten insteken. Maar dat we moeten zien dat er meer handen zijn op de school. Dat is ook de richting die we uit willen.

Beste raadslid Steendam

Op de commissie van 11 februari werden door collega’s Deene en Baert in deze commissie allesomvattende vragen gesteld over de verhuis van De Sassepoort – Spoor 9. Ik heb toen zeer uitgebreid geantwoord. Ik wil graag verwijzen naar het verslag van toen, omdat ik toen de ruimere context duidde van de beslissing. Het is immers geen evident verhaal, en het is van belang de totaliteit te kennen. Ook de historiek van dit dossier is van belang. 

Ik beantwoord uw concrete vraag, die ik eveneens in de vorige commissie beantwoordde. Je kan niet dat ene element eruit halen. Er is jaren geleden beslist om die DBFM te doen. Op het moment dat ik te weten kwam dat er heel wat beroering was, zijn er alternatieven onderzocht.

Bij de beoordeling van de huidige staat van het gebouw is vastgesteld dat grondige renovatiewerken noodzakelijk zijn. Deze renovaties omvatten onder andere: het volledig vernieuwen van het dak, verhogen van de brandveiligheid, verbeteren van de toegankelijkheid, realiseren van klimaatdoelstellingen, voorzien van ventilatie en het aanpakken van aan asbest gerelateerde problematieken. 

Gezien de omvang en complexiteit van deze ingrepen is geconcludeerd dat de leerlingen tijdelijk elders moeten worden ondergebracht. Een scenario waarbij de leerlingen in het gebouw blijven en in containers worden gehuisvest, is onderzocht, maar bleek niet haalbaar. Door de tijdelijke uithuizing – die allicht twee jaar zou duren – zou bovendien een dubbele verhuisbeweging nodig zijn voor deze leerlingen, wat allerminst gewenst is.  Dat voelen we allemaal aan. In dat scenario zijn er ook geen garanties dat een tijdelijke locatie in de buurt kan worden gevonden. De ruimte in onze stad is schaars.

Er is ook duidelijk gesteld, ook door mezelf, na het onderzoek naar alternatieven dat die niet haalbaar zijn, en dat de beslissing om de school te verhuizen definitief is. De oorspronkelijke beslissing vertrok vanuit een positieve keuze om te investeren in de infrastructuur van ons buitengewoon onderwijs. Er werden recent alternatieve scenario’s onderzocht, maar die zijn niet mogelijk. Dan ga ik graag naar het ‘nu’, en het vooruitkijken. We hebben nog anderhalf jaar om deze verhuis goed voor te bereiden. Ik besef dat het voor veel betrokkenen, binnen het team en bij de ouders, niet evident is om zich hier achter te scharen. Ik heb het Stedelijk Onderwijs de opdracht gegeven - van het moment dat ik wist dat er beroering was binnen de school - om het schoolteam van dicht en zorgzaam te begeleiden en ook ouders te betrekken. Ik wil mijn vertrouwen uitspreken in al wie dicht bij dit project staat dat dit tot een mooi verhaal kan leiden. Een nieuw hoofdstuk voor De Sassepoort – Spoor 9. Dit is een heel belangrijk dossier voor mij en een prioriteit. Ik wil dat alles op alles wordt gezet om een zorgzaam traject te lopen. We gaan daar ook iedereen voor nodig hebben.

Dankuwel, goeieavond allemaal. 

Sommige vragen zijn inderdaad al zonder voorwerp maar er zijn ook nieuwe vragen gesteld. Ik zal daarom het een en ander duiden, collega’s. 

Het is zo dat de beoordeling van de aanvragen voor Samen aan Zet een ambtelijke flow volgt. De beoordeling is volledig gedelegeerd gebeurt niet door het college. In dat opzicht was een deel van de communicatie van het Collectief niet geheel juist en toch een stukje te betreuren. We zijn een stadsbestuur dat heel toegankelijk is, ook onze diensten zijn heel toegankelijk. Maar de feiten en de communicatie zijn wat ze zijn. 

Deze flow is gedelegeerd. Het is zo dat de jury van Samen aan Zet bestaat uit een jurypoule waar per indienronde een jury wordt samengesteld. Er zit ook een stuk evenwichtige verdeling tussen verschillende groepen. Dat zijn stadsmedewerkers, ervaringsdeskundigen, experten uit verschillende disciplines. Na ontvangst van de aanvraag oordeelt de jury eerst of de aanvraag ontvankelijk is: Gebeurt het door een VZW, een feitelijke vereniging, wie dient de aanvraag in en is dat binnen de juiste termijn? Dan toetst de jury de aanvraag af aan het subsidiereglement. Ik hoor dat verschillende collega’s het subsidiereglement hebben gelezen dus dien ik dat niet allemaal te herhalen. Op basis daarvan wordt er of een subsidie toegekend of geweigerd. Ik, als schepen, of het college nemen hier geen enkel actieve rol in op. 

Voor het jaar 2024 waren er 579 aanvragen en slechts 61 daarvan kregen een negatieve beoordeling. Ik denk niet dat we met zijn allen de indruk willen wekken dat er en masse aanvragen worden geweigerd of fout worden beoordeeld. Dat wil ik een stukje tot de proportie brengen waartoe het behoord. 

Het is inderdaad zo dat de jury eerst oordeelde dat het ingediende project niet goedgekeurd kon worden. Dat was niet correct. Omdat die krijtsprayactie geen voorwerp was van de activiteit waarvoor de subsidies werden aangevraagd. Na een dubbele check bleek dat die weigering van de subsidie niet klopte met de voorwaarden die wel degelijk geschetst zijn in het reglement. Dit werd rechtgezet en dit werd ook gecommuniceerd. 

Het is niet aan de jury, collega Heyndrickx, om die beoordeling te gaan doen, dat is niet hun bevoegdheid. 

Collega Naeyaert, u stelde een vragen over organisaties en partijpolitieke organisaties. Er is uiteraard een verschil tussen organisaties die een actie in communicatie mee ondersteunen of effectieve aanvragen, dat zijn 2 verschillende aspecten. Het één gaat niet op in het ander. 

Beste raadslid,

Beste Els,

Bedankt voor uw vraag. Nederlands in een stad waar zoveel Gentenaars meertalig zijn,  is inderdaad de taal die ons verbindt. Het is mijn intentie nog dit jaar werk te maken van een Actieplan Nederlands, dat bevat zou wat mij betreft de volgende elementen best bevatten: gestructureerd, omvattend, en met tal van betrokken partners, op een inclusieve, verbindende en onderbouwde manier.

U vraagt ook naar budget: we zijn een intense oefening aan het lopen als bestuur en dus - sorry voor de herhaling - op lange termijn is het in deze fase niet verstandig om gelijk wat te bekrachtigen of te voorspellen zonder concreet vastgelegd budget. Eens we een meerjarenbegroting hebben, kan ook de concrete planning voor de volgende jaren opgemaakt.  

We komen hier uiteraard op terug.

Beste collega Deene

Het klopt dat de Dienst Feesten en Ambulante Handel, onder bevoegdheid van collega schepen Vandenbroucke, bekend is met de vraag voor het plaatsen van de vrachtwagen LabOdoo aan Sint-Jacobs of andere plekken.

Ik ontving daarover een vraag van de betrokken schooldirectie. Aangezien ik geen kennis heb van de specifieke voorwaarden waaraan deze vergunningen worden afgetoetst en ik het oordeel van de Dienst wil respecteren, heb ik mijn medewerker gevraagd om meteen contact op te nemen met het bevoegde kabinet. Mijn insteek is namelijk om in deze oplossingsgericht te werken. Ik begrijp dat het parkeren van een grote truck niet evident is in onze binnenstad, met haar historisch stratenpatroon, de uitdagingen van de beschikbare openbare ruimte en de noden aan veiligheid en doorstroom. Maar mijn vraag aan het kabinet Vandenbroucke was om te melden in welke zones binnen een redelijke wandelafstand van de vragende school, dergelijk voertuig tijdelijk zou kunnen stationeren. 

In overleg met collega Vandenbroucke geef ik graag mee dat scholen die intekenen op het aanbod van LabOdoo, en de truck niet zelf op hun terrein kunnen ontvangen, in overleg met de dienst Feesten en Ambulante handel een geschikte, bereikbare locatie kunnen zoeken. 

De school waarvan ik vermoed waarover het gaat, kan opnieuw contact opnemen met de bevoegde dienst. Het kabinet van schepen Vandenbroucke stelde een insteek voor waarmee de dienst aan de slag gaat.

Beste raadslid Naeyaert, 

Stad Gent ontwikkelde in 2020 een strategisch kader diversiteit en inclusie. Sinds dat moment gebruiken we de term ‘positieve actie’. Dit houdt onder meer in dat bij gelijke geschiktheid, dus voor alle duidelijkheid, mensen die de nodige competenties hebben voor de functie, de voorkeur wordt gegeven aan een kandidaat met een diverse achtergrond. Dit helpt om de diversiteit binnen een organisatie te bevorderen. 

Ik onderstreep: de belangrijkste paramater om iemand te selecteren is en blijft een hoge competentiescore en motivatie voor de job. Ik citeer uit het diversiteitsplan: "Of ze nu wel of niet tot een bepaalde doelgroep behoren, worden bij Stad Gent personen enkel en alleen aangeworven indien zij over de competenties beschikken, die nodig zijn om een bepaalde functie uit te oefenen." 

Ons doel is vooral een modern personeelsbeleid te voeren en dat heeft niets te maken met het voortrekken van deze of gene, of het nu gaat over achtergrond, geaardheid, voorkeur voor een bepaald muziekgenre of voetbalclub of wat dan ook. Gent is divers. Wij als Stad Gent willen dat weerspiegeld zien in onze organisatie. Daarvoor is dat beleid op poten gezet. Met een veelheid aan acties. Ons beleid houdt dus ook in dat we een omgeving creëren waarin medewerkers met een diverse achtergrond zichzelf kunnen zijn op de werkvloer, het gevoel hebben erbij te horen en te kunnen bijdragen aan de doelstellingen van de organisatie.   

Stad Gent blijft een diversiteit- en inclusiebeleid voeren om gelijke kansen te bevorderen, discriminatie tegen te gaan en een afspiegeling te zijn van de samenleving die ze bedient.  

Wij ontvingen over positieve actie nog geen enkele klacht en er is dus ook geen rechtszaak is geweest.  

Wij registreren niet bij welke aanwervingen een kandidaat op basis van positieve actie geselecteerd wordt. 

Mochten er meerdere gelijk geschikte kandidaten zijn met een diverse achtergrond dan zal er gekeken moeten worden naar andere criteria om de beslissing te kunnen nemen.   

U vroeg ook of de jury divers van samenstelling moet zijn. Een objectieve jury streeft ernaar selectiebeslissingen te nemen op basis van duidelijke criteria en hanteert daarbij een brede blik, voorkomt groepsdenken en minimaliseert de impact van individuele vooroordelen. Om een objectieve jury samen te stellen, is het niet noodzakelijk dat deze groep ook zelf divers is samengesteld.     

Omwille van GDPR wetgeving zijn we niet in staat om een antwoord te geven op uw vraag met betrekking tot de samenstelling van de kabinetten.  

Stad Gent organiseerde tot nu toe 2 afgeschermde selecties.  

U vroeg ook naar het aantal “nederlandsonkundigen of -laagkundigen” in onze organisatie. Dit is een term die wij niet gebruiken, die we ook niet meten. Uiteraard valt Stad Gent onder taalwetgeving en selecteren wij medewerkers om binnen een Nederlandstalige werkcontext te kunnen functioneren.  

Ik denk dat ik daarmee al uw punctuele vragen beantwoord heb. 

Tot slot wil ik wel nog meegeven dat we wel degelijk inzetten op representativiteit in onze organisatie, ook al houden we deze kenmerken van een medewerker niet bij in statistieken. Medewerkers zijn namelijk meer dan een verzameling kenmerken. We ijveren ervoor dat collega’s zich goed voelen op het werk en zichzelf kunnen zijn waardoor hun betrokkenheid verhoogt.  

Dit doen we op meerdere vlakken 

• Door het bewustzijn, de kennis en vaardigheden rond het thema bij de medewerkers te vergroten via vormingen, trainingen, leidraden en begeleiding  

• Door ook met teams te werken rond diversiteit en inclusie  

• Door toegankelijke vertrouwenspersonen en meldingsmogelijkheden bij ongewenst gedrag te voorzien  

• Door met elke leidinggevende integratieplannen voor medewerkers met een arbeidsbeperking te voorzien 

• Door in te zetten op personeelsnetwerken rond diversiteit. 
  We hebben er 3 in onze organisatie: L!nk (voor medewerkers met een buitenlandse herkomst), Roze Neuzekes (regenbooggemeenschap) en AHA (arbeidsbeperking). Deze netwerken bieden een platform waar collega's ervaringen kunnen delen, steun vinden en samen groeien. Zij zorgen ervoor dat iedereen zich gehoord en gewaardeerd voelt. En dat, beste raadslid Naeyaert, dat is de essentie van inclusie: een werkplek waar we ons allemaal verbonden voelen. 

(beantwoord samen met vraag IR 9  2025_MV_00192 - Mondelinge vraag van raadslid Karlijn Deene: Gents onderwijsbeleid: ‘Extra maatregelen om de kennis van het Nederlands te verbeteren’?)

Beste collega’s mijnheer Naeyaert en mevrouw Deene

Bedankt voor jullie vragen. Het is niet verrassend dat jullie het belang van de kennis van het Nederlands benoemen. Ik hoop dat het evenmin mag verbazen dat ik die mening deel.

Voor ik inga op jullie vragen wil ik een aantal zaken rechtzetten.

1. De KOALA-screening stelt niet vast of kleuters voldoende Nederlands spreken of niet. Het is een screeningsinstrument dat de schoolse luistervaardigheid meet. Het gaat dus niet om spreekvaardigheid.
2. Deze KOALA-screening spreekt zich ook niet uit over de taalvaardigheid van kleuters om naar het eerste leerjaar te gaan. Deze screening wordt afgenomen bij het begin van de derde kleuterklas. Daaruit blijkt welke kleuters extra taalstimulering nodig hebben. Pas vele maanden later zal de klassenraad oordelen of een kleuter rijp is om naar het eerste leerjaar te gaan.

Over de resultaten dan van de KOALA-screening in oktober-november 2024. 

Hoewel alle kleuterscholen deelnemen, zijn de resultaten niet centraal door Vlaanderen gekend. Vlaanderen maakt wel een rapport op door een steekproef te organiseren waarbij het bij scholen de resultaten opvraagt. Ze hebben bij 37% van de deelnemende scholen opgevraagd. Die kunnen ingaan op die vraag, of niet. Ik heb zelf geen zicht op welke Gentse scholen hun resultaat deelden noch over hoeveel scholen het gaat. Vlaanderenbreed is die steekproef representatief, maar dat geldt dus niet voor het lokale niveau. Je kan het resultaat van Gent niet vergelijken met dat Vlaanderen, noch met bv. Antwerpen en Brussel. Het profiel van die scholen kan sterk verschillen van het ene jaar op het andere. Dat mag ook blijken uit de Gentse resultaten van de voorbije vier jaren. Als we het hebben over de leerlingen in de rode groep, zijnde de leerlingen die baat zouden hebben bij intensieve ondersteuning, dan stijgt die groep in 2022 van 6.6% naar 10%. In 2023 halveerde die groep naar 4.4 %. En dit jaar zitten we bijna weer op het cijfer van 2022, namelijk 9.7%. Ik stel de correctheid van dat cijfer niet in vraag, maar laat ons alsjeblieft voorzichtig zijn bij het maken van conclusies voor Gent. We kunnen op basis hiervan, mijnheer Naeyaert, niet stellen dat de cijfers de verkeerde richting uit gaan. Mevrouw Deene, datzelfde geldt voor uw vaststelling dat we het hoogste percentage hebben in de rode groep in de categorie met een hoog aandeel Thuistaal niet-Nederlands. Het is niet relevant vergelijkingen te maken met andere steden of regio’s, gezien het geen representatieve steekproef is op stedelijk niveau.

Het samenvattende antwoord is dan ook even eenvoudig als helder. De Gentse cijfers wijken af van het Vlaamse gemiddelde omdat er in onze stad meer leerlingen leven in moeilijkere socio-economische situaties in combinatie met een thuistaal die niet (alleen) Nederlands is. Maar dus ook omdat de steekproef op lokaal Gents niveau niet representatief is.

Ik wil hiermee geen afbreuk doen aan de waarde van KOALA. Ik wil ook niks minimaliseren, maar we mogen geen conclusies trekken die niet hard te maken zijn. 

We houden wel degelijk ook cijfers bij van de deelnemende Gentse stedelijke scholen. Het Stedelijk Onderwijs is de cijfers voor de screening 2024 op dit moment aan het verzamelen. Ook wij kennen dat het centrale resultaat niet, en moeten dat per school opvragen. OVSG is daarover in gesprek met Vlaanderen, want dit is omslachtig. Ik zal u dat bezorgen wanneer dat beschikbaar is.

Mijnheer Naeyaert. U haalt aan dat ik sinds de vorige legislatuur de thuistaal aanmoedig. Dat klopt niet. We geven de thuistaal al veel langer een plaats, al 20 jaar. We pionierden daarin, maar het geven van een plaats aan de thuistaal in onderwijs is een Vlaanderenbreed inzicht geworden, dat op heel wat Vlaams scholen vorm krijgt, in alle netten en op heel wat plekken. Dit gaat dus niet enkel meer over Gent, noch over het stedelijk onderwijs. Ik ben en blijf dan ook bijzonder fier op de pioniersrol die Gent hierin gespeeld heeft. 

Ik heb gekeken op de website van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Daar staat:

Voor de onderwijsprofessional, ‘Aan de slag in je school, een meertalige leeromgeving’. Om constructief om te gaan met meertaligheid voert jouw school het best een goed doordacht talenbeleid met zowel plaats voor het Nederlands, als voor een positieve omgang met thuistaal en meertaligheid, talensensibilisering, taalinitiatie en formeel vreemdetalenonderwijs.

Op de website van het Gemeenschapsonderwijs lees ik:

Een taalbeleid maakt ruimte voor de eigen taal – en dus ook de identiteit - van elke leerling. Respect voor thuistaal maakt dat leerlingen zich beter voelen op school en sterker gemotiveerd worden om te leren. Talige diversiteit in de klas biedt leerlingen ook extra kansen om samen te leren.  In het verlengde daarvan stimuleert een taalbeleid de samenwerking tussen de school, de ouders en het vrijetijdsmilieu.

Dit is dus al lang geen uniek Gents verhaal meer. Dit is wat men al jaren in onderwijs doet. Dit zijn dus richtlijnen van KOV en het GO!. Ik heb al vaker gezegd dat er in onderwijs heel veel valse tegenstellingen bestaan. Alsof aandacht voor thuistaal haaks zou staan op goed onderwijs in het Nederlands. Dat klopt niet. Gelukkig bestaan er inzichten bij deze onderwijsvertrekkers en geven ze die inzichten mee aan hun medewerkers.

Het gaat ook niet over het aanmoedigen van de thuistaal. Het gaat over een positieve, functionele kijk op meertaligheid. Die meertaligheid is geen uitvinding van het college, die is een Gentse realiteit. Ongeveer 1 op 3 leerlingen groeit meertalig op. U bent een derde maal fout als u aanhaalt dat ik dat doe om ‘taboes te doorbreken’. We doen dat gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en dus omdat we hiermee resultaat bereiken in ons talenonderwijs.

Wetenschappelijk onderzoek, zowel lokaal, Vlaams als internationaal wijst erop dat meertaligheid een kracht en een troef kan zijn binnen ons onderwijs, als het op een doordachte manier benut wordt. Ik noem enkele onderzoeken.

• Thuistaalproject van 2008-2012. Daaruit bleek dat het benutten van meertalige repertoires geen negatief effect heeft op het Nederlands.
• MARS ofte ‘Meertaligheid Als Realiteit op School’. 2013-2015. Daaruit bleek dat er geen verband was tussen taalgebruik op de speelplaats (Nederlands af andere thuistaal) en het schools presteren van leerlingen. Wel bleek er een sterke correlatie met de socio-economische achtergrond van leerlingen, zijnde de SES-kenmerken.
• PIRLS 2021, en de aanvullende analyses daarbij in najaar 2024.  Daaruit komen twee belangrijke vaststellingen:
1. De kans die je hebt om thuis in een (on)gunstige taalomgeving op te groeien wordt niet door thuistaal bepaald, maar door SES. Wie in kansarmoede opgroeit, heeft slechts 18% kans om thuis veel taalstimulering te krijgen, los van thuistaal. 
2. Ook als je thuis andere talen spreekt, kun je zeer goed zijn in begrijpend lezen: 17% van de leerlingen die thuis nooit Nederlands spreken, scoort in PIRLS op hoog of gevorderd niveau.
• Er is ook recent onderzoek van Orhan Agirdag en Jozefien De Leersnyder. Hun onderzoek bevestigt dat de schoolprestaties van leerlingen niet automatisch gecorreleerd zijn met de thuistaal. Het onderzoek toont wel dat de aanpak en het beleid van de school ertoe doen. Een assimilatieaanpak of een ‘kleurenblinde’ benadering werken daarbij (veel) minder goed dan een open en interculturele benadering, met aandacht voor hoge verwachtingen, een warm-strenge aanpak en cultureel responsief onderwijs.
• Er is doorheen de jaren bijzonder veel onderzoek – ook internationaal – gebeurd naar het inzetten van de thuistaal. Daaruit blijken telkens de positieve effecten. Er is geen onderzoek dat het tegendeel aantoont.

Ik wil toch eens benadrukken dat het inzetten van meertaligheid op de scholen niet betekent dat iedereen op elk moment de thuistaal mag spreken.  Het Onderwijscentrum Gent zet in op het versterken, begeleiden en professionaliseren van Gentse scholen richting een sterk taalbeleid. Dat beleid maakt werk van een krachtige taalondersteuning en -stimulering in het Nederlands met positieve aandacht voor de thuistaal. Ik wil graag verwijzen naar de website van Het Onderwijscentrum waar u een brede waaier van initiatieven zal vinden. Dat gaat over het begeleiden van scholen, ontwikkelen van initiatieven en materialen, deelname aan internationale projecten, opvolgen van wetenschappelijk onderzoek …

Ik wil beklemtonen dat een andere thuistaal niet voor minder kansen zorgt. Onderzoek toont zelfs dat meertalig opgroeien positieve effecten heeft. Het is de socio-economische situatie waarin kinderen opgroeien die bepalend is voor taalzwakke kinderen. Dat zie je ook bij kinderen die opgroeien met Nederlands als thuistaal.

Het heeft dan ook geen zin om ouders de arm om te wringen thuis Nederlands te spreken. Het is absurd om te vragen aan ouders om kinderen te ondersteunen in een taal die ze zelf niet machtig zijn. 

Dat neemt niet weg dat we ons wel degelijk richten tot de ouders. Het is niet omdat je de taal niet spreekt, dat ze geen plaats kan krijgen in je huis. Je kan naar de bibliotheek gaan bv. Vroeger werd wel eens advies gegeven aan ouders om thuis Nederlands te spreken, ook al kon je dat niet goed. Dat is pas nefast voor de taalontwikkeling van kinderen. Het is dus van belang om een taalrijke omgeving op te zetten, en ouders zijn daarin partners. We bereiken hen via o.m. scholen en de brugfiguren (dat laatste geheel op kosten van de stad). Onderzoek toont keer op keer aan dat de specifieke taal waarin die kwaliteitsvolle interactie plaatsvindt van ondergeschikt belang is: beter een rijke taalomgeving in een andere taal dan een arme(re) taalomgeving in het Nederlands. Zie ook de recente PIRLS-resultaten: thuistaal is niet bepalend voor een al dan niet rijke taalomgeving, SES wél. En de grootste achteruitgang bij de nieuwste PIRLS-resultaten was er net bij wie thuis Nederlands sprak. Dat blijkt ook uit de PISA-resultaten. De groep die het almaar slechter doet is de groep die thuis Nederlands spreekt en dat als moedertaal hebben. Ik vind het persoonlijk heel kwalijk hoe dat onderzoek telkens opnieuw fout geframed wordt.  Door politici en ook door media die niet verder kijken en niet verder graaft in wetenschappelijk onderzoek en de bijhorende inzichten. Bij KOALA zien we dat ook telkens terugkeren. We zouden dit debat niet telkens opnieuw moeten doen. We zouden de analyse correct moeten maken opdat we de correcte recepten kunnen geven om de problemen op te lossen, want die problemen zijn er zeker.

De thuistaal is dus niet de allesverklarende boosdoener. Het helpt natuurlijk niet als je in een slechte socio-economische situatie woont, en daar bovenop de thuistaal niet-Nederlands is. Maar dat laatste is niet de causale verklarende factor.

Als we echt een verschil willen maken, dan moeten we ook naar het Vlaamse beleid kijken.

Want, als het gaat om kleuteronderwijs, merken we dat dé bepalende factor voor een sterke taalontwikkeling interactie is, ongeacht of kleuters nu thuis het Nederlands of (ook) andere talen spreken. Nu ontbreekt het leerkrachten, die vaak voor groepen van 20 kleuters of meer staan, vaak aan tijd en mogelijkheden om daar sterk op in te zetten, waardoor de spreektijd voor veel kleuters erg beperkt is en er dus weinig kansen tot taalontwikkeling en -ondersteuning zijn. Dat bleek al uit Gents universitair onderzoek van een paar jaar terug, met extreme gevallen waarin sommige kleuters maar tot een handvol seconden spreektijd per dag komen. De KOALA-screening is in wezen een goed instrument en een belangrijk extra handvat voor scholen en leraren, maar het is maar de vraag of scholen vanuit Vlaanderen genoeg ondersteuning krijgen om met de uitkomsten ervan ook aan de slag te gaan: volstaan de middelen bijvoorbeeld om ook een goed ondersteuningsbeleid uit te bouwen voor kinderen die extra ondersteuning nodig blijken te hebben? Het Onderwijscentrum krijgt in elk geval geregeld vragen van scholen rond het uitbouwen van een sterk en taalkrachtig beleid, en ze besteden ook veel aandacht aan dat aspect van interactie. Interactie in het Nederlands voor alle duidelijkheid.

Mevrouw Deene. U vraagt naar extra maatregelen. Op dit moment loopt een interuniversitair project, TACOS, waar zowel het Onderwijscentrum als het Stedelijk Onderwijs bij betrokken zijn. Het project doet onderzoek naar het effect van professionaliseringsprogramma’s op de taalstimulerende competenties van kleuterleerkrachten. We wachten de resultaten af om gerichte acties te kunnen ondernemen. Maar ik reken ook op de Vlaamse minister. Meer interactie betekent kleinere klassen. De beleidsnota van de minister focust heel erg op de kennis van het Nederlands. Ik hoop dat het beleid dat wordt uitgerold de nodige middelen krijgt, en dat het gebaseerd is op wetenschappelijke inzichten.

Intussen doen we al heel wat. Het Onderwijscentrum kwam al ter sprake, en doet een aanbod voor alle onderwijspartners in de stad. De pedagogische begeleidingsdienst van het Stedelijk Onderwijs heeft ook een intense werking uitgebouwd rond talenonderwijs. Dat gaat over vormingen voor schoolteams, scholen begeleiden via duurzame trajecten en het coachen van startende leerkrachten. Dat gebeurt o.m. met de extra middelen die minister Weyts toekende voor verbetering van het Nederlands in het kleuteronderwijs. Die middelen waren zeer welkom.

Tot slot. Voor de goede en de slechte verstaanders. Het Nederlands heeft een centrale rol op onze scholen. Als schooltaal én als verbindende taal. Maar andere talen zijn geen vijand van dat Nederlands. Ze kunnen net ondersteunend en versterkend werken, àls ze op een kwalitatieve manier worden ingezet. Scholen moeten daarbij ondersteund worden, en het is exact dat wat we in Gent doen. 

(beantwoord samen met vraag IR 8  2025_MV_00190 - Mondelinge vraag van raadslid Jonas Naeyaert: Nederlands op school)

Beste collega’s mijnheer Naeyaert en mevrouw Deene

Bedankt voor jullie vragen. Het is niet verrassend dat jullie het belang van de kennis van het Nederlands benoemen. Ik hoop dat het evenmin mag verbazen dat ik die mening deel.

Voor ik inga op jullie vragen wil ik een aantal zaken rechtzetten.

1. De KOALA-screening stelt niet vast of kleuters voldoende Nederlands spreken of niet. Het is een screeningsinstrument dat de schoolse luistervaardigheid meet. Het gaat dus niet om spreekvaardigheid.
2. Deze KOALA-screening spreekt zich ook niet uit over de taalvaardigheid van kleuters om naar het eerste leerjaar te gaan. Deze screening wordt afgenomen bij het begin van de derde kleuterklas. Daaruit blijkt welke kleuters extra taalstimulering nodig hebben. Pas vele maanden later zal de klassenraad oordelen of een kleuter rijp is om naar het eerste leerjaar te gaan.

Over de resultaten dan van de KOALA-screening in oktober-november 2024. 

Hoewel alle kleuterscholen deelnemen, zijn de resultaten niet centraal door Vlaanderen gekend. Vlaanderen maakt wel een rapport op door een steekproef te organiseren waarbij het bij scholen de resultaten opvraagt. Ze hebben bij 37% van de deelnemende scholen opgevraagd. Die kunnen ingaan op die vraag, of niet. Ik heb zelf geen zicht op welke Gentse scholen hun resultaat deelden noch over hoeveel scholen het gaat. Vlaanderenbreed is die steekproef representatief, maar dat geldt dus niet voor het lokale niveau. Je kan het resultaat van Gent niet vergelijken met dat Vlaanderen, noch met bv. Antwerpen en Brussel. Het profiel van die scholen kan sterk verschillen van het ene jaar op het andere. Dat mag ook blijken uit de Gentse resultaten van de voorbije vier jaren. Als we het hebben over de leerlingen in de rode groep, zijnde de leerlingen die baat zouden hebben bij intensieve ondersteuning, dan stijgt die groep in 2022 van 6.6% naar 10%. In 2023 halveerde die groep naar 4.4 %. En dit jaar zitten we bijna weer op het cijfer van 2022, namelijk 9.7%. Ik stel de correctheid van dat cijfer niet in vraag, maar laat ons alsjeblieft voorzichtig zijn bij het maken van conclusies voor Gent. We kunnen op basis hiervan, mijnheer Naeyaert, niet stellen dat de cijfers de verkeerde richting uit gaan. Mevrouw Deene, datzelfde geldt voor uw vaststelling dat we het hoogste percentage hebben in de rode groep in de categorie met een hoog aandeel Thuistaal niet-Nederlands. Het is niet relevant vergelijkingen te maken met andere steden of regio’s, gezien het geen representatieve steekproef is op stedelijk niveau.

Het samenvattende antwoord is dan ook even eenvoudig als helder. De Gentse cijfers wijken af van het Vlaamse gemiddelde omdat er in onze stad meer leerlingen leven in moeilijkere socio-economische situaties in combinatie met een thuistaal die niet (alleen) Nederlands is. Maar dus ook omdat de steekproef op lokaal Gents niveau niet representatief is.

Ik wil hiermee geen afbreuk doen aan de waarde van KOALA. Ik wil ook niks minimaliseren, maar we mogen geen conclusies trekken die niet hard te maken zijn. 

We houden wel degelijk ook cijfers bij van de deelnemende Gentse stedelijke scholen. Het Stedelijk Onderwijs is de cijfers voor de screening 2024 op dit moment aan het verzamelen. Ook wij kennen dat het centrale resultaat niet, en moeten dat per school opvragen. OVSG is daarover in gesprek met Vlaanderen, want dit is omslachtig. Ik zal u dat bezorgen wanneer dat beschikbaar is.

Mijnheer Naeyaert. U haalt aan dat ik sinds de vorige legislatuur de thuistaal aanmoedig. Dat klopt niet. We geven de thuistaal al veel langer een plaats, al 20 jaar. We pionierden daarin, maar het geven van een plaats aan de thuistaal in onderwijs is een Vlaanderenbreed inzicht geworden, dat op heel wat Vlaams scholen vorm krijgt, in alle netten en op heel wat plekken. Dit gaat dus niet enkel meer over Gent, noch over het stedelijk onderwijs. Ik ben en blijf dan ook bijzonder fier op de pioniersrol die Gent hierin gespeeld heeft. 

Ik heb gekeken op de website van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Daar staat:

Voor de onderwijsprofessional, ‘Aan de slag in je school, een meertalige leeromgeving’. Om constructief om te gaan met meertaligheid voert jouw school het best een goed doordacht talenbeleid met zowel plaats voor het Nederlands, als voor een positieve omgang met thuistaal en meertaligheid, talensensibilisering, taalinitiatie en formeel vreemdetalenonderwijs.

Op de website van het Gemeenschapsonderwijs lees ik:

Een taalbeleid maakt ruimte voor de eigen taal – en dus ook de identiteit - van elke leerling. Respect voor thuistaal maakt dat leerlingen zich beter voelen op school en sterker gemotiveerd worden om te leren. Talige diversiteit in de klas biedt leerlingen ook extra kansen om samen te leren.  In het verlengde daarvan stimuleert een taalbeleid de samenwerking tussen de school, de ouders en het vrijetijdsmilieu.

Dit is dus al lang geen uniek Gents verhaal meer. Dit is wat men al jaren in onderwijs doet. Dit zijn dus richtlijnen van KOV en het GO!. Ik heb al vaker gezegd dat er in onderwijs heel veel valse tegenstellingen bestaan. Alsof aandacht voor thuistaal haaks zou staan op goed onderwijs in het Nederlands. Dat klopt niet. Gelukkig bestaan er inzichten bij deze onderwijsvertrekkers en geven ze die inzichten mee aan hun medewerkers.

Het gaat ook niet over het aanmoedigen van de thuistaal. Het gaat over een positieve, functionele kijk op meertaligheid. Die meertaligheid is geen uitvinding van het college, die is een Gentse realiteit. Ongeveer 1 op 3 leerlingen groeit meertalig op. U bent een derde maal fout als u aanhaalt dat ik dat doe om ‘taboes te doorbreken’. We doen dat gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en dus omdat we hiermee resultaat bereiken in ons talenonderwijs.

Wetenschappelijk onderzoek, zowel lokaal, Vlaams als internationaal wijst erop dat meertaligheid een kracht en een troef kan zijn binnen ons onderwijs, als het op een doordachte manier benut wordt. Ik noem enkele onderzoeken.

• Thuistaalproject van 2008-2012. Daaruit bleek dat het benutten van meertalige repertoires geen negatief effect heeft op het Nederlands.
• MARS ofte ‘Meertaligheid Als Realiteit op School’. 2013-2015. Daaruit bleek dat er geen verband was tussen taalgebruik op de speelplaats (Nederlands af andere thuistaal) en het schools presteren van leerlingen. Wel bleek er een sterke correlatie met de socio-economische achtergrond van leerlingen, zijnde de SES-kenmerken.
• PIRLS 2021, en de aanvullende analyses daarbij in najaar 2024.  Daaruit komen twee belangrijke vaststellingen:
1. De kans die je hebt om thuis in een (on)gunstige taalomgeving op te groeien wordt niet door thuistaal bepaald, maar door SES. Wie in kansarmoede opgroeit, heeft slechts 18% kans om thuis veel taalstimulering te krijgen, los van thuistaal. 
2. Ook als je thuis andere talen spreekt, kun je zeer goed zijn in begrijpend lezen: 17% van de leerlingen die thuis nooit Nederlands spreken, scoort in PIRLS op hoog of gevorderd niveau.
• Er is ook recent onderzoek van Orhan Agirdag en Jozefien De Leersnyder. Hun onderzoek bevestigt dat de schoolprestaties van leerlingen niet automatisch gecorreleerd zijn met de thuistaal. Het onderzoek toont wel dat de aanpak en het beleid van de school ertoe doen. Een assimilatieaanpak of een ‘kleurenblinde’ benadering werken daarbij (veel) minder goed dan een open en interculturele benadering, met aandacht voor hoge verwachtingen, een warm-strenge aanpak en cultureel responsief onderwijs.
• Er is doorheen de jaren bijzonder veel onderzoek – ook internationaal – gebeurd naar het inzetten van de thuistaal. Daaruit blijken telkens de positieve effecten. Er is geen onderzoek dat het tegendeel aantoont.

Ik wil toch eens benadrukken dat het inzetten van meertaligheid op de scholen niet betekent dat iedereen op elk moment de thuistaal mag spreken.  Het Onderwijscentrum Gent zet in op het versterken, begeleiden en professionaliseren van Gentse scholen richting een sterk taalbeleid. Dat beleid maakt werk van een krachtige taalondersteuning en -stimulering in het Nederlands met positieve aandacht voor de thuistaal. Ik wil graag verwijzen naar de website van Het Onderwijscentrum waar u een brede waaier van initiatieven zal vinden. Dat gaat over het begeleiden van scholen, ontwikkelen van initiatieven en materialen, deelname aan internationale projecten, opvolgen van wetenschappelijk onderzoek …

Ik wil beklemtonen dat een andere thuistaal niet voor minder kansen zorgt. Onderzoek toont zelfs dat meertalig opgroeien positieve effecten heeft. Het is de socio-economische situatie waarin kinderen opgroeien die bepalend is voor taalzwakke kinderen. Dat zie je ook bij kinderen die opgroeien met Nederlands als thuistaal.

Het heeft dan ook geen zin om ouders de arm om te wringen thuis Nederlands te spreken. Het is absurd om te vragen aan ouders om kinderen te ondersteunen in een taal die ze zelf niet machtig zijn. 

Dat neemt niet weg dat we ons wel degelijk richten tot de ouders. Het is niet omdat je de taal niet spreekt, dat ze geen plaats kan krijgen in je huis. Je kan naar de bibliotheek gaan bv. Vroeger werd wel eens advies gegeven aan ouders om thuis Nederlands te spreken, ook al kon je dat niet goed. Dat is pas nefast voor de taalontwikkeling van kinderen. Het is dus van belang om een taalrijke omgeving op te zetten, en ouders zijn daarin partners. We bereiken hen via o.m. scholen en de brugfiguren (dat laatste geheel op kosten van de stad). Onderzoek toont keer op keer aan dat de specifieke taal waarin die kwaliteitsvolle interactie plaatsvindt van ondergeschikt belang is: beter een rijke taalomgeving in een andere taal dan een arme(re) taalomgeving in het Nederlands. Zie ook de recente PIRLS-resultaten: thuistaal is niet bepalend voor een al dan niet rijke taalomgeving, SES wél. En de grootste achteruitgang bij de nieuwste PIRLS-resultaten was er net bij wie thuis Nederlands sprak. Dat blijkt ook uit de PISA-resultaten. De groep die het almaar slechter doet is de groep die thuis Nederlands spreekt en dat als moedertaal hebben. Ik vind het persoonlijk heel kwalijk hoe dat onderzoek telkens opnieuw fout geframed wordt.  Door politici en ook door media die niet verder kijken en niet verder graaft in wetenschappelijk onderzoek en de bijhorende inzichten. Bij KOALA zien we dat ook telkens terugkeren. We zouden dit debat niet telkens opnieuw moeten doen. We zouden de analyse correct moeten maken opdat we de correcte recepten kunnen geven om de problemen op te lossen, want die problemen zijn er zeker.

De thuistaal is dus niet de allesverklarende boosdoener. Het helpt natuurlijk niet als je in een slechte socio-economische situatie woont, en daar bovenop de thuistaal niet-Nederlands is. Maar dat laatste is niet de causale verklarende factor.

Als we echt een verschil willen maken, dan moeten we ook naar het Vlaamse beleid kijken.

Want, als het gaat om kleuteronderwijs, merken we dat dé bepalende factor voor een sterke taalontwikkeling interactie is, ongeacht of kleuters nu thuis het Nederlands of (ook) andere talen spreken. Nu ontbreekt het leerkrachten, die vaak voor groepen van 20 kleuters of meer staan, vaak aan tijd en mogelijkheden om daar sterk op in te zetten, waardoor de spreektijd voor veel kleuters erg beperkt is en er dus weinig kansen tot taalontwikkeling en -ondersteuning zijn. Dat bleek al uit Gents universitair onderzoek van een paar jaar terug, met extreme gevallen waarin sommige kleuters maar tot een handvol seconden spreektijd per dag komen. De KOALA-screening is in wezen een goed instrument en een belangrijk extra handvat voor scholen en leraren, maar het is maar de vraag of scholen vanuit Vlaanderen genoeg ondersteuning krijgen om met de uitkomsten ervan ook aan de slag te gaan: volstaan de middelen bijvoorbeeld om ook een goed ondersteuningsbeleid uit te bouwen voor kinderen die extra ondersteuning nodig blijken te hebben? Het Onderwijscentrum krijgt in elk geval geregeld vragen van scholen rond het uitbouwen van een sterk en taalkrachtig beleid, en ze besteden ook veel aandacht aan dat aspect van interactie. Interactie in het Nederlands voor alle duidelijkheid.

Mevrouw Deene. U vraagt naar extra maatregelen. Op dit moment loopt een interuniversitair project, TACOS, waar zowel het Onderwijscentrum als het Stedelijk Onderwijs bij betrokken zijn. Het project doet onderzoek naar het effect van professionaliseringsprogramma’s op de taalstimulerende competenties van kleuterleerkrachten. We wachten de resultaten af om gerichte acties te kunnen ondernemen. Maar ik reken ook op de Vlaamse minister. Meer interactie betekent kleinere klassen. De beleidsnota van de minister focust heel erg op de kennis van het Nederlands. Ik hoop dat het beleid dat wordt uitgerold de nodige middelen krijgt, en dat het gebaseerd is op wetenschappelijke inzichten.

Intussen doen we al heel wat. Het Onderwijscentrum kwam al ter sprake, en doet een aanbod voor alle onderwijspartners in de stad. De pedagogische begeleidingsdienst van het Stedelijk Onderwijs heeft ook een intense werking uitgebouwd rond talenonderwijs. Dat gaat over vormingen voor schoolteams, scholen begeleiden via duurzame trajecten en het coachen van startende leerkrachten. Dat gebeurt o.m. met de extra middelen die minister Weyts toekende voor verbetering van het Nederlands in het kleuteronderwijs. Die middelen waren zeer welkom.

Tot slot. Voor de goede en de slechte verstaanders. Het Nederlands heeft een centrale rol op onze scholen. Als schooltaal én als verbindende taal. Maar andere talen zijn geen vijand van dat Nederlands. Ze kunnen net ondersteunend en versterkend werken, àls ze op een kwalitatieve manier worden ingezet. Scholen moeten daarbij ondersteund worden, en het is exact dat wat we in Gent doen. 

Beste raadslid Roegiers, 

Beste Els,  

Bedankt voor uw vraag. Samen met u heb ikzelf ook de situatie die is gebeurd in Dentergem van nabij gevolgd en gaat mijn medeleven uit naar de familie van de bewoners die het slachtoffer zijn geweest.   

Uiteraard vinden wij het heel belangrijk dat iedereen in een veilige omgeving kan wonen en leven en dit uiteraard ook in onze woonzorgcentra en assistentiewoningen.   

Gezien u vroeg naar de situatie en maatregelen bij de woonzorgcentra en de assistentiewoningen, maak ik even een onderscheid gezien beide woonvormen een andere aanpak hebben:  

Doorheen de jaren zijn er in elk woonzorgcentrum wel één of meerdere ernstige situaties van agressie voorgekomen. Wij doen altijd ons uiterste best om correct om te gaan hiermee en hebben dan ook tal van preventieve maatregelen die in acht worden genomen en ook een uitgewerkte werkwijze indien agressie zich voordoet.  

We merken wel op dat doorverwijzers vaak agressie of moeilijk gedrag niet melden uit angst geen plaats te vinden.  We blijven doorverwijzers aansporen om eerlijk te zijn zodat de nodige maatregelen getroffen kunnen worden.   

Voor opname in een woonzorgcentrum gebeurt er telkens een screening waarbij naast een inschatting van de zorggraad, ook gekeken wordt naar de voorgeschiedenis van de zorgvrager. Bij aanvragen voor opname van mensen met een gekende of bestaande justitiële en/of psychiatrische voorgeschiedenis wordt deze expliciet bevraagd bij de verwijzer (psychiatrisch ziekenhuis, justitie assistent(e)…). Deze screening is een hulpmiddel om na te gaan of de zorgvrager zowel qua zorgprofiel als binnen de huidige dynamiek van een afdeling de gepaste zorg kan krijgen.  

We zorgen ook voor een preventief luik tijdens opname.  

Elk woonzorgcentrum heeft agressiecoaches in huis. Zij hebben als opdracht om collega’s te helpen om agressie te vermijden: 

• Indien een bewoner, meestal iemand met dementie, gedrag vertoont waardoor andere bewoners hun privacy of integriteit in het gedrang komt (bv nachtelijk dwaalgedrag en daardoor op andere woningen binnengaan) zijn er verschillende opties: 

• Na een multidisciplinair overleg werken met een ‘halve deur’ zodat de bewoners zijn/haar woning niet kan verlaten.  

• Elke bewoner heeft ook steeds zelf de mogelijkheid hun eigen woning af te sluiten zodat enkel hulverleners binnen kunnen.  

• Bij bewoners met justitiële voorwaarden is er regelmatig overleg met de justitie assistent of deze voorwaarden worden nageleefd.  

• Bij ernstige twijfel kan er ook eerst via een kortverblijf gestart worden om een grondige observatie te doen vooraleer tot een definitieve opname over te gaan 

• Bij bewoners die vanuit een PAAZ of een psychiatrisch ziekenhuis verwezen worden, vragen we de garantie om bij moeilijk hanteerbaar gedrag of ernstige terugval in psychiatrische pathologie een heropname te doen. Dit kan zowel tijdelijk als definitief zijn. Dit om zowel de medebewoners als de personeelsleden ademruimte te geven.  

• Bij sommige bewoners werken we met een vlaggensysteem (groen, oranje en rood) waarbij er op voorhand duidelijke afspraken gemaakt worden hoe bij welke kleur te handelen. 

• We zetten in op opleiding voor de medewerkers bv hoe omgaan met agressie en/of moeilijk hanteerbaar gedrag 

• Het personeel heeft ook noodknoppen op de zogenaamde dects, de looptelefoons die ze altijd op zak hebben. Alle andere medewerkers worden dan onmiddellijk verwittigd. 

Indien agressief gedrag zich effectief voordoet zijn er ook heel wat voorziene maatregelen: 

• Bij agressie tussen bewoners is er de verplichting dit te melden bij het agentschap. Dit kan als gevolg hebben dat er specifieke inspectie zal gedaan worden om na te gaan of alle nodige stappen en maatregelen genomen zijn.  

• Bij agressie van zowel een bewoner als een externe hanteren wij de procedure wangedrag. Tevens wordt van elk incident ook via MIA een melding gemaakt. Indien nodig zal op zeer korte periode ook psychologische bijstand aan de medewerker verleend worden.  

• Bij een ernstig incident wordt er een analyse van de feiten gemaakt met als finaliteit het huidige beleid met die specifieke bewoners verder te optimaliseren om een nieuw incident te voorkomen.  

• In het bewonersdossier wordt een beschrijving van het incident opgenomen.  

• Heropname binnen psycho-geriatrie, psychiatrie of PAAZ is ook een mogelijkheid.  

• Bij schending justitiële voorwaarden is een time-out of terugzending naar de gevangenis een optie. 

• Bij herhaaldelijke ernstige feiten kan de directie beslissen PV neer te leggen om een juridisch dossier op te bouwen wat dan bijvoorbeeld kan leiden tot een internering of veroordeling.  

• Bij feiten waarbij zowel de veiligheid van de bewoner als van de omgeving in het gedrang komt, kan via de procureur gevraagd worden om via spoedprocedure over te gaan tot een klinische evaluatie van 48 u die eventueel een beschermende observatiemaatregel tot gevolg kan hebben (= nieuwe term voor een gedwongen opname)  

Dan licht ik graag ook de situatie binnen onze assistentiewoningen toe.  

Tot op heden zijn er geen ernstige fysieke agressie incidenten gebeurd in de assistentiewoningen. Er zijn wel occasioneel bewoners die verbaal agressief zijn tov medebewoners en/ of personeel. 

Voor opname in een assistentiewoning gebeurt er telkens een screening waar er naast een inschatting van de zorggraad, ook gekeken wordt naar de voorgeschiedenis van de zorgvrager. We verwachten ook dat iedere kandidaat bewoner een gesprek heeft met de woonassistent, waar de verwachtingen van de bewoner en zijn zelfredzaamheid besproken worden. 

Mensen met nood aan psychiatrische hulp kunnen in principe niet in de assistentiewoningen wonen gezien we daar niet altijd de gepaste zorg kunnen voorzien. 

We zorgen ook voor een preventief stuk tijdens opname. Iedere bewoner wordt vooraf geïnformeerd over hoe we in de assistentiewoningen met elkaar om gaan, wat wel en niet aanvaardbaar gedrag is, wat wij beschouwen als wangedrag en wat hiervan de mogelijke consequenties zijn. 

Dit staat ook uitgebreid vermeld in de interne afsprakennota van de opnameovereenkomst die iedere bewoner vooraf ondertekent. 

Bewoners kunnen (verbale) agressie-incidenten ook altijd melden aan de woonassistent .    

Indien zich toch (verbale) agressie voordoet, grijpen we ook in en zorgen voor gepaste maatregelen en zorg. 

• Net als bij de woonzorgcentra is er om te beginnen de verplichting om gevallen van agressie te melden bij het agentschap.  

• Bij agressie van zowel een bewoner als een externe hanteren wij de procedure wangedrag.  

• We gaan in gesprek met de bewoner en zijn netwerk. 

• Indien we vermoeden dat er een medische aanleiding is, wordt er een multidisciplinair overleg samen geroepen waarop alle betrokken thuiszorgdiensten en huisarts aanwezig zijn om de situatie en volgende stappen te bespreken. 

• Indien de bewoner zijn gedrag niet kan aanpassen (meestal om een medische reden), zullen we op zoek gaan naar een meer passende woon(zorg)vorm. 

• Als de bewoner nadat dit diverse keren besproken is, (verbaal) agressief gedrag blijft vertonen naar medebewoners en/of personeel, kan de opnameovereenkomst verbroken worden en moet de bewoner naar een andere woon(zorg)vorm verhuizen.  

Zoals u reeds hoorde, doen de medewerkers er zelfs nog voor de opname  alles aan om agressie te beperken via preventieve maatregelen. Maar alles helemaal uitsluiten kan uiteraard niet. Indien er zich toch een incident voordoet, dan zijn er dus ook heel wat maatregelen voorzien om hier op een correcte manier mee om te gaan.  

Een dikke merci dan ook aan iedereen die hier binnen onze woonzorgcentra en assistentiewoningen alle dagen zorgt voor een aangename, rustige en veilige leefomgeving voor al onze bewoners.  

Het is duidelijk dat het mentaal welzijn van onze jongeren erg belangrijk is. Voor ons als stadsbestuur is dit een prioriteit. Net daarom zetten we vanuit de Stad Gent ook structureel sterk in op het verhogen van het mentaal welzijn van jongeren en op toegankelijke zorg. Zoals we eerder al toelichtten, investeren we daar ook structureel bijna een half miljoen euro in. Met deze aanvullende subsidie konden we nog een tand bijsteken.  

Ik ga hier niet verder in detail op in, omdat we dit al naar aanleiding van verschillende andere vragen in deze raad hebben toegelicht.  

We blijven in gesprek gaan met de Gentse organisaties die geïmpacteerd zijn door het wegvallen van deze federale middelen. De concrete impact voor de organisaties hebben we geduid op de vorige commissie. Indien mogelijk wordt er tijdelijk bijgestuurd om het extra bereik zoveel mogelijk te behouden.  

Een aantal van deze organisaties heeft de situatie ook al bovenlokaal aangekaart bij een aantal betrokken ministers.  
Ook de motie van de gemeenteraad werd bezorgd aan alle vice-ministers van de federale regering. Uit contacten met het kabinet van minister Van Bossuyt blijkt dat zij volop bezig zijn met de opmaak van een antwoord en dit eerstdaags zal aankomen bij het stadsbestuur.  

Daarnaast stuurden we ook nog een brief specifiek naar Minister Van Bossuyt met de vraag naar overleg met OCMW Gent vanuit haar bevoegdheid rond Maatschappelijke Integratie. Op dat overleg zullen we ook het topic rond de middelen voor het mentaal welzijn van kwetsbare jongeren agenderen. De minister is bereid om met OCMW Gent in gesprek te gaan en dit overleg wordt dus verder ingepland.  
 
Op Vlaams niveau stelt men dat deze projectmiddelen eerst federaal opnieuw moeten voorliggen. Er is geen mogelijkheid om de federale projectmiddelen van 2025 op Vlaams niveau op te vangen.  Het is wel duidelijk dat het thema mentaal welzijn prioritair is voor minister Gennez. Daarom zal men bij het uitbreidingsbeleid voor jongeren bekijken hoe men een extra structurele impuls rond mentaal welzijn kan geven.  
 

Wij blijven in contact met deze bovenlokale overheden om dit verder op te volgen.