2025_CBS_04160 - Gecoördineerd advies over het Vlaams ontwerp-mestactieprogramma (MAP 7) en het bijbehorende ontwerp-plan-MER - Goedkeuring

Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, § 2.

• Decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid.
• Decreet van 17 mei 2024 tot wijziging van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid en diverse andere decreten, wat betreft de milieueffectrapportage.
• Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004 (en de wijzigingen van 29 april 2013) houdende vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage.

In uitvoering van de Europese Nitraatrichtlijn (91/676/EEG) heeft de Vlaamse overheid een ontwerp-mestactieprogramma (MAP 7) opgesteld. Het ontwerp-MAP 7 omvat maatregelen om de verontreiniging van oppervlakte- en grondwater door nitraten uit agrarische bronnen te verminderen en verdere verontreiniging te voorkomen.

Een van de stappen in de totstandkoming van het ontwerp-mestactieprogramma is de opmaak van een plan-milieueffectrapportage (plan-MER). Daarin worden de effecten van het ontwerp-mestactieprogramma op het leefmilieu onderzocht.

Van 18 maart 2025 tot en met 16 mei 2025 kan iedereen het ontwerp-MAP 7 en het bijbehorende ontwerp-plan-MER inkijken.

Naast de publieke inspraak vraagt de Vlaamse Landmaatschappij ook het advies van het college van burgemeester en schepenen over het ontwerp-MAP 7 en het bijbehorende ontwerp-plan-MER. Dit advies moet ten laatste op 16 mei 2025 digitaal overgemaakt worden aan de Vlaamse Landmaatschappij.

De Dienst Milieu en Klimaat maakte dit gecoördineerde advies op in samenwerking met de Groendienst en de Dienst Economie.

We maken een onderscheid tussen algemene standpunten over de ambities van het programma en bijzondere opmerkingen over de inhoud en de bewaking van het plan.

Algemene standpunten over de ambities van het programma

• De Stad Gent streeft naar een duurzame verbetering van waterkwaliteit. Niet alleen omdat onze natuur ervan afhangt, maar ook omdat we veilige bronnen van (drink)water willen veiligstellen voor de toekomst. Daarom vindt de Stad Gent het zeer belangrijk dat MAP 7 de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water nastreeft. Dat biedt betere garanties voor de goede waterkwaliteit in ons watersysteem en voor het veiligstellen van onze (grondwater)reserves voor de toekomst.
• De Stad Gent vindt het zeer belangrijk om landbouwers te inspireren en te begeleiden. Zo verwezenlijken we samen de transitie naar een meer leefbare, duurzame en veerkrachtige landbouw. We benadrukken daarom niet alleen de meerwaarde van de positieve en begeleidende aanpak in dit mestactieprogramma, maar ook het belang van het toewijzen van voldoende mensen en middelen om dit waar te maken.
• De Stad Gent vraagt dat MAP 7 specifiek aandacht besteedt aan stads(rand)landbouw, bv. door aangepaste begeleidings- en stimuleringsmaatregelen in de gebiedsgerichte aanpak. Het inzetten op natuurinclusieve landbouwsystemen, korte ketens en bodemverbetering is hier cruciaal.
• De Stad Gent vraagt dat MAP 7 sterker gekoppeld wordt aan het Strategisch Plan Biolandbouw 2023-2027. Specifieke begeleiding en stimulansen voor biologische landbouwbedrijven in aandachtsgebieden kunnen bijdragen aan de doelstellingen van beide plannen.
• De Stad Gent vraagt dat agroforestry als volwaardige maatregel wordt opgenomen binnen de begeleidingsinstrumenten die MAP 7 ondersteunt.
• De Stad Gent vraagt dat de Vlaamse overheid werk maakt van een versnelde ontsluiting van fijnmazige data over landbouwactiviteiten en waterkwaliteit op perceelsniveau, en dat deze data op gebruiksvriendelijke wijze ter beschikking worden gesteld aan lokale besturen.
• De Stad Gent vraagt dat lokale besturen structureel vertegenwoordigd worden in het Opvolgingsorgaan van MAP 7, zeker wanneer het gaat over aandachtsgebieden zoals drinkwaterwingebieden, kwetsbare natte natuur of zones met hoge maatschappelijke druk. Een lokaal verankerde gebiedsgerichte aanpak vergt immers betrokkenheid van álle relevante actoren, inclusief steden en gemeenten.

Bijzondere opmerkingen over de inhoud en de bewaking van het plan

• Enkele gebieden in en rond Gent zijn aangeduid als type 0 (goed), type 1 of type 2 (te verbeteren). Het aangeleverde kaartmateriaal is evenwel klein en daardoor moeilijk leesbaar. Bovendien zijn ze gebaseerd op afstroomgebieden, waardoor het niet altijd duidelijk is wat de impact van deze aanduiding is op onze waterlopen.
• De Stad Gent vindt de nieuwe beschermingsstrook minder eenduidig dan die klinkt: de breedte hangt af van de gebiedsaanduiding en het type gewas. Daardoor wordt die wellicht net moeilijker om toe te passen en te handhaven dat de voordien geldende 'zones' (5 m bemestingsvrije zone, 3 m pesticidenvrije zone en 1 m teeltvrije zone). Het mogelijke positieve effect van het uitstellen van de uitrijperiode voor gewassen met hogere uitspoeling van stikstof wordt daarmee mogelijk weggevaagd.
• De Stad Gent vraagt informatie over het aantal percelen met gewestplanbestemming natuurgebied, natuurontwikkelingsgebied, natuurreservaat of bosgebied dat al beschermd wordt door een bemestingsverbod.
• De Stad Gent vraagt om te laten onderzoeken hoe de evolutie naar nulbemesting in gebieden met gewestplanbestemming natuurgebied, natuurontwikkelingsgebied, natuurreservaat of bosgebied versneld kan worden, weliswaar met aandacht voor de impact op en flankerende maatregelen voor professionele landbouwondernemingen.