Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, § 2.

Verdrag van Espoo van 25 februari 1991 houdende milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband.

Projectprocedure Nieuwbouw Kerncentrales (NL)

Om de bouw van twee nieuwe kerncentrales mogelijk te maken is de Nederlandse Rijksoverheid een Projectprocedure gestart. Deze ruimtelijke procedure wordt gevolgd om te besluiten waar de eerste twee nieuwe kerncentrales komen. Daarbij hoort een milieueffectrapport (hierna: MER). Dit MER richt zich op de vraag: Als er twee nieuwe kerncentrales komen, wat zijn dan de effecten op de verschillende locaties?

Voor het MER is een onderzoeksopzet gemaakt. Dit plan is de concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (hierna: cNRD). In de cNRD staan de locaties die onderzocht worden voor de bouw van twee nieuwe kerncentrales. Ook wordt beschreven welke milieuaspecten er onderzocht worden. De uiteindelijke resultaten komen in het MER. Naast het MER wordt een Integrale Effectenanalyse (IEA) opgesteld.

Welke stappen worden doornomen?

Om twee nieuwe kerncentrales te kunnen bouwen doorloopt het Rijk een projectprocedure. Deze procedure bestaat uit vier stappen:

1. Openbare kennisgeving en participatie: het project wordt bekend gemaakt aan het publiek;
2. Verkenning: leidt tot de selectie van een voorkeurslocatie in een Voorkeursbeslissing; 
3. Voorkeursbeslissing: bevestigt de gekozen locatie;
4. Planuitwerkingsfase: werkt het project uit voor de gekozen locatie.

In de projectprocedure wordt tweemaal een MER opgesteld. De eerste keer is bij de verkenning van diverse alternatieven (stap 2). Dit is het plan-MER (vanaf hier: MER), dat de milieueffecten beschrijft waarop een voorkeurslocatie wordt bepaald. Die locatie wordt met een Voorkeursbeslissing vastgelegd (stap 3). In de planuitwerkingsfase (stap 4) wordt er een tweede keer een MER gemaakt, het project-MER. Deze kijkt in meer detail naar de milieueffecten van de gekozen locatie. Het ruimtelijk plan wordt vastgesteld en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) verleent als aan alle voorwaarden voor veilige kerncentrales is voldaan, op basis van de Kernenergiewet, een vergunning voor de nieuwe kerncentrales.

Wat is er al gedaan?

• Stap 1 De openbare kennisgeving voornemen en participatie is gedaan.
  Op 12 februari 2024 publiceerde het voormalige ministerie van Economische Zaken en Klimaat het Voornemen en voorstel voor participatie voor twee nieuwe kerncentrales. Tussen 23 februari en 4 april 2024 konden geïnteresseerden meedenken over het voornemen en de participatie. Er werden vier informatiebijeenkomsten georganiseerd in Heinkenszand, Terneuzen, Vlaardingen en Oostvoorne. Er zijn 1.374 reacties binnen gekomen. Deze reacties leidden tot enkele toevoegingen in de cNRD.
• Stad Gent bracht over deze kennisgeving advies uit op 28 maart 2024 (kenmerk 2024_CBS_03157).

Waar staat de procedure nu?

• Stap 2 De verkenning gaat nu plaatsvinden.
  De Verkenning start met de onderzoeksopzet, de concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (cNRD). De cNRD geeft informatie over het voornemen en het proces, en beschrijft welke locaties onderzocht worden in het MER. De cNRD ligt 6 weken ter inzage. In die periode kunnen bewoners, bedrijven, overheden en andere organisaties reacties indienen op de onderzoeksopzet. Deze reacties worden verwerkt in de definitieve Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In de NRD worden ook adviezen van wettelijke adviseurs en de Commissie voor de milieueffectrapportage verwerkt.
• De cNRD is het onderwerp van het gecoördineerde advies dat als bijlage bij dit besluit wordt gevoegd.

Wat gaat nog komen?

• Stap 3 De voorkeursbeslissing sluit de verkenning af.
  Op basis van die NRD wordt het MER opgesteld. Het MER levert de milieu-informatie voor de IEA. In de IEA komen naast een hoofdstuk over milieu ook hoofdstukken over techniek, kosten, omgeving en toekomstvastheid aan bod. Het MER en de ontwerp-Voorkeursbeslissing worden ter inzage gelegd. Iedereen die dat wil, kan een zienswijze indienen. Ook buurlanden worden geïnformeerd en kunnen zienswijzen indienen. De Commissie voor de milieueffectrapportage toetst het MER. De ministers van Klimaat en Groene Groei en de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening stellen de Voorkeursbeslissing vast, inclusief de voorkeurslocatie voor de kerncentrales. Ze houden hierbij rekening met het MER en de zienswijzen.
• Stap 4 De planuitwerkingsfase volgt na de Voorkeursbeslissing.
  In deze fase worden gedetailleerde onderzoeken uitgevoerd voor de voorkeurslocatie. Het project-MER wordt opgesteld en vergunningen bij de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming aangevraagd. Uiteindelijk wordt één projectbesluit vastgesteld.

Standpunt van de Vlaamse Regering

De Commissie Buitenlands Beleid van het Vlaams Parlement van 3 juni 2025 behandelde een vraag om uitleg van Frédéric Erens aan Matthias Diependaele, minister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Economie, Innovatie en Industrie, Buitenlandse Zaken, Digitalisering en Facilitair Management, over de bouw van twee nieuwe kerncentrales in Borssele.

• Over het mogelijk oprichten van twee bijkomende kerncentrales naast de bestaande kerncentrale in Borssele:
  
  "De bezorgdheden van Vlaamse kant hierrond waren vooral gefocust op de cumulatie van effecten door de twee centrales samen op geringe afstand. Beide dossiers worden op dit moment apart onderzocht. Er is echter sprake van interactie tussen beide dossiers. Ik geef er twee voorbeelden van. Door het lozen van meer koelwater in het systeem door de twee centrales zijn de effecten groter dan van elke centrale apart. Hetzelfde geldt voor externe veiligheid, waarbij een incident in één centrale invloed kan hebben op de andere."
  
  
• Over grensoverschrijdend overleg:
  
  "Onze (Vlaamse) diensten bekijken momenteel welke strategie we gaan volgen om dit dossier structureel op de agenda te plaatsen tijdens contacten met zowel de Nederlandse overheid als met de provincie Zeeland. We worden geïnformeerd over de evoluties betreffende nieuwe kerncentrales in het gebied via het grensoverschrijdend kerngebied North Sea Port District.”

North Sea Port District

Het locatieonderzoek voor de bouw van twee kerncentrales werd besproken op de algemene vergadering van BGTS North Sea Port District van woensdag 4 mei 2025. De gebeurde omdat de Vlaamse grensgemeenten de vraag om advies op de cNRD hadden ontvangen. Er werd enkel informatie gedeeld. De vergadering nam geen formeel standpunt in.

Advies

Dit advies werd gecoördineerd door de Dienst Milieu en Klimaat in samenwerking met de Dienst Economie en de Dienst Internationale Netwerken en Subsidies.

Het voorstel van advies vraagt om:

• De keuze voor het vestigen van twee kerncentrales op één locatie pas te maken tijdens de ‘Integrale Effectenanalyse’ en dus o.a. op basis van het milieueffectenrapport, niet vóór de opmaak van het milieueffectenrapport;
• Het onderzoek naar de effecten van de bijkomende nood aan opslag van radioactief afval niet los te koppelen van dit onderzoek;
• Het onderzoek naar de effecten van de toekomstige ontmanteling van de centrales niet los te koppelen van dit onderzoek;
• Het overzicht van de verwachte aanzienlijke milieu-effecten inhoudelijk en vormelijk op punt te stellen;
• Het onderzoeksgebied voor 'koppelkansen' bij restwarmte en energiezekerheid uit te breiden tot het hele North Sea Port District;
• Risico's door menselijk handelen en oorlogvoering scherper te onderzoeken, in samenhang met andere ontwikkelingen in de omgeving;
• Te onderzoeken of de bestaande formele procedures en platformen volstaan voor een gecoördineerd grensoverschrijdend overleg.

Kennisdeling met andere overheden

De gemeenten Zelzate en Evergem, de provincie Oost-Vlaanderen en de Vlaamse Overheid vragen Stad Gent om de inhoud van dit gecoördineerd advies met hen te delen.

Het verslag van de vraag om uitleg over de bouw van twee nieuwe kerncentrales in Borssele van Frédéric Erens aan minister Matthias Diependaele, met kenmerk 3446 (2024-2025), op de Commissie voor Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking dinsdag 3 juni 2025, 14.15 uur, kan geraadpleegd worden op https://www.vlaamsparlement.be/nl/parlementair-werk/commissies/commissievergaderingen/1910743/verslag/1913997.