2023_CBS_09186 - 15753/PRMER/1 - scopingadvies voor de ontbossing, aanpak van de baggerdepots en ontwikkeling van de site Rodenhuize-Noord in de Gentse haven - voorwaardelijk gunstig advies

*Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56.

*Decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (DABM) met een titel betreffende milieueffect- en veiligheidsrapportage van 18 december 2002.

*Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage, en de wijzigingen van 29 april 2013.

*Decreet betreffende de omgevingsvergunning van 25 april 2014.

Op 11/08/2023 werd er een adviesvraag gesteld aan het college van burgemeester en schepenen door het Departement Omgeving, Team Milieueffectrapportage met volgend onderwerp:

Het dossier lag van 29 augustus 2023 tot 22 september 2023 ter inzage van het publiek op de Dienst Milieu en Klimaat.

Op het moment van de opmaak van het verslag, blijkt dat er nog geen bezwaarschriften werden ingediend.

De Dienst Milieu en Klimaat vroeg verschillende stadsdiensten om advies. Volgend gecoördineerd advies werd uitgebracht door de Dienst Milieu en Klimaat op 14 september 2023:

1. Omschrijving

Voorliggend rapport betreft de aanmelding voor de ontwikkeling en inrichting van een bedrijventerrein en de hiervoor nodige ontbossing en aanpak van de historische baggerdepots op de site Rodenhuize-Noord in de Gentse haven, te 9042 Desteldonk.

Om industriële activiteiten te ontwikkelen op de site, dienen de bestaande baggerdepots aangepakt te worden, en daarvoor is ontbossing noodzakelijk. Met de aanmelding wensen de initiatiefnemers hun voornemen bekend te maken om hiervoor een project-MER op te stellen. Dit document betreft een aanmelding met verzoek tot scopingsadvies, voorafgaand aan het project-MER.

Het project-MER wordt opgemaakt in functie van het bouwrijp maken (ontbossing, aanpak baggerdepots) van de site en de realisatie van alle (semi-)publieke delen (wegenis, leidingen, collectieve voorzieningen,…). Er wordt ook een doorkijk gegeven naar het programma met type activiteiten in het MER. De ontwikkeling van de individuele industriële activiteiten zelf behoort niet tot de scope van het MER.

Het project zal gerealiseerd worden gespreid in de tijd (over een periode van ca. 5-10 jaar volgens de huidige inzichten) en d.m.v. verschillende vergunningsaanvragen. Het project-MER wordt ter goedkeuring ingediend bij de eerstvolgende vergunningsaanvraag, in kader van de ontbossing van de site. Bij daarna volgende vergunningsaanvragen kan aan de m.e.r.-plicht voldaan worden door het goedgekeurde project-MER toe te voegen, indien dit nog actueel is. Gezien het project-MER is opgesteld voor de volledige (industriële) ontwikkeling van de site kan voor latere vergunningsvragen op basis van de huidige regelgeving evenwel ook aan de m.e.r.- plicht voldaan worden via een project-m.e.r.-screening telkens wanneer voor de vergunningsaanvraag op zich de drempel van bijlage II van het MER-besluit niet overschreden wordt en op voorwaarde dat het niet in aanzienlijk negatieve effecten resulteert.

Daar het concrete ontwerp, de configuratie en de wijze van uitvoering van elk toekomstig projectonderdeel pas in functie van de specifieke vergunningsaanvraag gekend zal zijn, zal voor deze laatste optie (concretisering van de effectbespreking in project-m.e.r.-screenings op niveau van elke concrete vergunningsaanvraag) gekozen worden. Dit MER zal daarom aangeven welke specifieke randvoorwaarden, maatregelen of aanbevelingen gelden voor het project als geheel, en daarnaast aangeven welke randvoorwaarden gelden voor de individuele projectonderdelen en welke info en/of deelstudies bij elke volgende vergunningsaanvragen i.f.v. de deelprojecten moet worden toegevoegd in functie van de milieubeoordeling. Die bijkomende info of deelstudies zullen dan de bijhorende project-mer-screening of ontheffing voeden op het niveau van elke vergunningsaanvraag.

2. Beoordeling

Algemene opmerkingen

- Het project is verweven met het projectGreen Primary, zowel qua doelstelling als qua projectgebied (aangrenzend). Om de impact correct in te schatten vraagt Stad Gent om de cumulatieve effecten van beide projecten in kaart te brengen.

- Kan de samenhang en werkwijze tussen enerzijds het Brownfieldconvenant en (eerder aangekondigde) toekomstige projecten verduidelijkt worden? Het is onduidelijk of er nog aparte MER’s opgemaakt zullen worden voor bijvoorbeeld de dijkopbouw langs R4 en verdere ontwikkeling van de site? 

-  We merken op dat de twee ontwerp MER’s die nu voorliggen (voor respectievelijk het project in kader van de ontbossing voor het project Rodenhuize Noord/North-C Circular  en het project Green Primary) maar gedeeltelijk op elkaar zijn afgestemd. 

- Het is van belang om ook toekomstige projecten te onderzoeken op hun milieu-effecten. 

- Het project-MER wordt opgemaakt in functie van het bouwrijp maken (ontbossing, aanpak baggerdepots) van de site. Op basis van de huidige beschikbare documenten is onduidelijk welke activiteiten ontwikkeld zullen worden op de site. Stad Gent wenst te benadrukken dat omzichtig moet omgegaan worden met ontbossingen, zeker indien er nog geen concrete bouwplannen zijn (in overeenstemming met Artikel 90bis van het Bosdecreet). De Stad Gent dringt aan op een boomsparend ontwerp.  

- Voor Stad Gent is het belangrijk dat voor het project North-C Circular dat een masterplan toegevoegd wordt aan het MER en de vergunningsaanvragen.

Ruimtelijke aspecten

Het projectgebied betreft de site Rodenhuize-Noord  en heeft een oppervlakte va, ca. 150 ha. Het situeert zich op de rechteroever van het Kanaal Gent-Terneuzen in Gent. De site is ingesloten tussen het kanaal Gent-Terneuzen in het westen, het Rodenhuizedok in het zuiden, de John F. Kennedylaan (R4) in het oosten en de site van ArcelorMittal in het noorden.
De ontwikkeling van het terrein en de activiteiten die men op de site Rodenhuize-Noord wenst te ontplooien, passen volledig in het strategische plan van ArcelorMittal en North Sea Port, in hun gezamenlijke streven naar klimaatneutraliteit en duurzame ontwikkeling van de lokaal verankerde industrie. Samen zullen ArcelorMittal en North Sea Port op deze locatie een aaneensluitend industriegebied bouwrijp maken en inrichten met basisinfrastructuur zoals nutsvoorzieningen, ontsluiten via de weg, het spoor en het water, en om het vervolgens in te vullen met bedrijven die zich richten op circulaire activiteiten.
Dit project-MER wordt opgemaakt om bij de omgevingsvergunningsaanvragen gevoegd te worden.
Dit gebied is volgens het gewestplan uitsluitend bestemd voor zeehaven- en watergebonden industriële bedrijven.
Voor het volledige terrein is een brownfieldconvenant opgemaakt en goedgekeurd. Met het convenant kunnen deze onderbenutte gronden op een grondige en gestructureerde wijze worden aangepakt, zodat een transformatie van de site in een bedrijventerrein mogelijk wordt.
Voor de site is een masterplan in opmaak. Het is jammer dat dit masterplan niet parallel loopt aan deze project-MER voor de ontbossing. Er wordt veel verwacht van de masterplan, dit plan moet de motivering en fasering vormen richting omgevingsvergunningen en de realisatie van het project. In dit stedenbouwkundig plan moeten de gewenste ontwikkeling worden weergegeven dit zowel op gebied van ruimtegebruik, programma, infrastructuur, groen en water. De keuzes die in dit masterplan zullen worden gemaakt zullen dan ook een invloed hebben op de te ontbossen delen.(zie ook opmerking i.v.m. boomsparend ontwerp)
 

Mobiliteit

- Potentieel voor vervoer over de waterweg of spoorweg ipv de autosnelweg moet onderzocht worden. Indien dit mogelijk is, aan welke voorwaarden?

- Opmerking op het onderdeel “parkeren” uit het deel methodiek om effecten op mobiliteit te bekijken (p. 72 e.v.):

De effecten voor het aspect ‘parkeren’ worden beoordeeld aan de hand van de parkeervraag. Op basis van kencijfers wordt een parkeervraag geraamd voor de verschillende functies binnen het 

projectgebied. Indien het aanbod voldoet aan deze parkeervraag (of geldende parkeernormering) zal een verwaarloosbaar (score 0) effect ontstaan. Verslechtering treedt pas op indien er te veel of te weinig (meer of minder dan geraamd) parkeerplaatsen voorzien worden. 

• Graag uitgebreid onderzoeken hoe ook het voorziene aantal parkeerplaatsen (fiets en auto) voor personenvervoer zo duurzaam mogelijk zou kunnen. Hiervoor is een bedrijfsvervoerplan voor de site essentieel, die geëvalueerd kan worden en toegevoegd kan worden per Omgevingsvergunningsaanvraag. Hierin kan op termijn rekening gehouden worden met nieuwe vervoersopties zoals nieuwe buslijn Gent-Terneuzen en personenvervoer over water en/of spoor. Ook moet onderzocht worden wat zelf kan gedaan worden om duurzaam vervoer te promoten: zelf shuttles introduceren, fietsgebruik promoten, …

• Graag aandacht voor parkeren van vrachtwagens rekening houdend met transitverkeer, rij/rusttijden etc. 

Groenaspecten - ontbossing

Ontbossing 

Zowel het project Green Primary als het project Rodenhuize Noord/North-C Circular voorziet een ontbossing van een aanzienlijke omvang. Het is aan te bevelen dat de ecologische impact van de ontbossing, maar ook de boscompensatie, verduidelijkt wordt in het MER. Daarbij is het belangrijk om de onduidelijkheid in het MER over de oppervlakte die ontbost zal worden in kader van de realisatie van de beide projecten weg te nemen.

In de brownfieldconvenant van Rodenhuize Noord (North-C Circular) is er sprake van een ontbossing van 27 ha.  De ontbossing op de site van Rodenhuize wordt in de ontwerp-MER aangehaald in volgende passage op pagina IX 249:   

Aangezien het projectgebied van North-C Circular 150 ha bedraagt en er 27 ha bos ontbost wordt, is het de vraag wat de bovenstaande 70 ha betekent. Vermoedelijk heeft men de boscompensatie van beide MER’s opgeteld (27 ha + 42,6 ha). Dit is verwarrend.

Stad Gent vraagt om dit te verduidelijken om misverstanden te vermijden.

Boscompensatie

We willen graag de aandacht vestigen op de passage i.v.m. de boscompensatie in de brownfieldconvenant Rodenhuize Noord zoals deze wordt voorgelegd aan de gemeenteraad van september 2023

Bij Rodenhuize Noord wordt aangedrongen op een maximale zoektocht naar compensatie in grote blokken en in aaneengesloten gebieden. Deze elementen worden bij voorkeur aangehouden voor dit projectgebied en bij voorkeur in en rond Gent. Stad Gent vraagt dezelfde werkwijze voor de boscompensatie in het project ‘Green Primary’.

Sinds de goedkeuring van de landbouwvisie van de Stad Gent in mei 2023 vragen we meer aandacht voor de impact op landbouw van ruimtelijke planning & vergunningen. We willen in functie van korte-keten-bevoorrading van Stad Gent, geen landbouwgronden zien verdwijnen voor compensatiebossen. Gelieve in beeld te brengen waar de boscompensatie gerealiseerd kan worden en wat de impact is op de landbouwgebruikspercelen van de boscompensatie

Het dossier blijft vaag over de kwaliteit van het bestaande bos en hoeveel compensatiebebossing hiertegenover staat. Ook is het onduidelijk of alle bomen effectief gerooid moeten worden voor de nieuwe ontwikkeling. Is het nodig om alle bomen te rooien? Hoeveel bomen kunnen blijven staan? Is er een mogelijkheid om gefaseerd tewerk te gaan bij het effectieve ontbossen? Stad Gent vraagt om de principes van boomsparend ontwerp toe te passen, ook in samenhang met het opstellen van het stedenbouwkundig inrichtingsplan.

3. Conclusie

Het voorliggend ontwerpMER moet aangevuld worden met bovenstaande opmerkingen.

Het college van burgemeester en schepenen moet over het ingediende scopingadvies een advies uitbrengen. Het college van burgemeester en schepenen sluit zich aan bij bovenstaand gecoördineerd advies van de Dienst Milieu en Klimaat en neemt het tot haar eigen motivatie.