2023_CBS_09440 - Indienen projectvoorstel 'Fast Forward: Rewild The City' in het Europees subsidieprogramma European Urban Initiative – Innovative Action met Stad Gent als projectcoördinator - Goedkeuring

Het decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, §1.

Het decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.

Het subsidieprogramma European Urban Initiative – Innovative Actions stelt projectsubsidies ter beschikking voor Europese steden voor vinden en uittesten van innovatieve oplossingen voor grote stedelijke uitdagingen. 

Projectvoorstellen worden beoordeeld op basis van volgende criteria: het innovatief karakter van het projectvoorstel (30%), de sterkte/relevantie van het partnerschap en cocreatie(12%), de meetbaarheid van de resultaten en impact (12%), duurzaamheid en opschaling (8%) en transfereerbaarheid naar andere Europese steden (8%) en de kwaliteit van het projectvoorstel (30%).

Per project kan maximaal 5 miljoen euro steun worden aangevraagd. Het subsidiepercentage bedraagt 80%. De looptijd van de goedgekeurde EUI-IA-projecten is maximaal 3.5 jaar.

Op 31 Mei 2023 lanceerde het subsidieprogramma de tweede oproep (https://www.urban-initiative.eu/calls-proposals/second-call-proposals-innovative-actions). Het beschikbare subsidiebudget voor deze oproep bedraagt 120 miljoen euro. De drie thema’s van de tweede oproep zijn: (1) vergroenen van steden, (2) duurzaam toerisme en (3) talent benutten in krimpende steden.

Per oproep kan een stad slechts 1 projectvoorstel indienen. Uit een stadsbrede afstemming gecoördineerd door het team Strategische Subsidies en na consultatie van het managementteam werd het projectvoorstel “Fast Forward: Rewild The City”  (acroniem: REWILD) als meest geschikt projectidee naar voor geschoven om in te dienen onder het thema vergroenen van steden.

De uiterste indieningsdatum voor het projectvoorstel is vastgelegd op 5 oktober 2023 (12u). De aankondiging van goedgekeurde projecten zal gebeuren in mei 2024. Indien goedkeuring zal het project starten op 1 december 2024 en maximaal 3.5 jaar duren.

Het projectvoorstel dat zal worden ingediend start vanuit de probleemstelling dat Stad Gent (net als veel Europese steden) worstelt met haar dubbele taakstelling: enerzijds ontharden en tegengaan van verdere verharding, anderzijds stedelijke groei in het stadscentrum. Om de bevordering van initiatieven voor het ontharden van de bodem en vergroening in Gent en heel Europa te bevorderen, moeten tal van obstakels overwonnen worden, waaronder weerstand van publieke en private belanghebbenden, de aanzienlijke financiële kost nodig voor dergelijke stedelijke projecten en de op vandaag te beperkte capaciteit van de stad hiervoor. 

Het project Fast Forward: Rewild The City wil aan de hand van een innovatieve aanpak exploreren hoe de groene transformatie van steden kan worden versneld en dit rekening houdend met zowel de maatschappelijke, technische en financiële dimensie van ontharding. Concrete voorbeelden van activiteiten uit het project zijn:

• Verkenning van kostenefficiënte innovatieve mogelijkheden voor vergroening en onderhoud (een verbeterd rendement op investeringen); 
• Detectie en verbetervoorstellen van institutionele beperken en belemmeringen die verantwoordelijk zijn voor onnodige grondinname en verharding/bodemafdichting;
• Procesinnovatie door het combineren van ambities voor geen netto grondinname en ontharding van de bodem en de verwachtingen voor stadsuitbreiding;
• Innovatieve financieringsmodellen/instrumenten om een bredere opschaling van de experimenten binnen het project mogelijk te maken.

Door een quadruple helix samenwerking op te zetten voor dit project zal de omvang van de inspanning voor vergroening binnen stad Gent worden vergroot, doordat zowel publieke als private partners worden gemobiliseerd. Zo zullen er ook middelen voorzien worden voor experimenten met onthardingsprojecten voor bedrijventerreinen. 

Naast de uitvoering van innovatieve pilootprojecten, zal binnen het REWILD project ook een pragmatisch en systematisch kader ontwikkeld worden dat zal toelaten de kostenefficiëntie van vergroeningsproject te verhogen (verhogen rendement met beperkte financiële middelen) en richting zal geven  voor een eerlijke verdeling van verantwoordelijkheden en voordelen van dergelijke vergroeningsprojecten, wat het transitiepotentieel vergroot. 

Het REWILD project is van groot belang voor Stad Gent maar ook voor andere Europese steden die op termijn met de resultaten aan de slag kunnen gaan, gezien de ernstige gevolgen van al te veel verharding op de levenskwaliteit van de inwoners van Gent en andere Europese steden. Indien REWILD wordt geselecteerd voor Europese financiering, zal het potentieel hebben om verschillende beleidsdoelen te bereiken. Het REWILD project geeft invulling aan de ambities van Stad uit het Klimaatplan 2020-2025, het Groenstructuurplan Gent en de Structuurvisie 2030 Ruimte voor Gent. Bovendien sluit het aan bij de aankomende EU-wetgeving over bodem en landgebruik. 

Aan het projectvoorstel wordt door alle partijen nog volop gewerkt. Een tussentijdse versie van de aanvraag biedt inzage in het werkplan en de gedetailleerde doelstellingen. Ook het document dat moet worden ondertekend door de burgemeester en algemeen directeur is toegevoegd in bijlage. 

Met deze oproep heeft de Europese Commissie de bedoeling om innovatieve oplossingen te ontwikkelen die ook in andere Europese steden kunnen worden gebruikt. In dit licht is deze aanpak bedoeld om te dienen als een model dat andere Europese steden kunnen navolgen en aanpassen aan hun eigen unieke eisen en ambities. De stad Guimarães en de stad Lyon lieten al weten dat ze interesse hebben. 

Stad Gent is verantwoordelijke partner van dit project. Volgende diensten zijn betrokken: 

• Departement Stedelijke Ontwikkeling: Dienst Milieu en Klimaat, Groendienst, Dienst Economie, Dienst Stedenbouw en ruimtelijke planning, Dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen
• Departement bedrijfsvoering: Dienst Internationale Netwerken en Subsidies, Dienst Beleidsparticipatie, Dienst Communicatie, Dienst Stedelijke Vernieuwing
• Departement Facility management: Dienst FM Onderwijs

De volgende externe partijen zijn betrokken als projectpartners:

1. Kennispartners: Universiteit Gent, Hogeschool Gent en Universiteit Antwerpen
2. Organisaties en bedrijven: Breekijzer vzw, Gents Milieu Front vzw

Een gedetailleerd budget is volop in opmaak. De grote lijnen liggen vast, maar dit kan nog onderhevig zijn aan kleine wijzigingen in de laatste dagen ikv afwerken subsidieaanvraag. De totale projectkosten bedragen €6.250.000 (waarvan 80% gesubsidieerd, nl € 5.000.000).  

Het aandeel van het projectbudget voor de betrokken diensten van Stad Gent is € 3.914.400 waarvan 80% gesubsidieerd (= € 3.131.520). 

• De ontvangen subsidies (indien het projectvoorstel wordt goedgekeurd) zijn noodzakelijk om ingezet te worden voor nieuwe activiteiten en nieuwe investeringen (pilootprojecten) en voor tijdelijk verhogen van de personeelsbehoefte, om de activiteiten opgesomd in het REWILD project te kunnen uitvoeren (zowel op vlak van coördinatie, als op vlak van implementatie, disseminatie en transfer). Deze activiteiten sluiten nauw aan bij de huidige beleidslijnen, maar laten ruimte toe om met innovatieve methodieken en technieken aan de slag te gaan. 
• De eigen inbreng (=cofinanciering) van Stad Gent bedraagt dus 20% (= € 782.880). Deze cofinanciering zal worden gedragen door de inzet van regulier personeel en via reguliere (reeds voorziene) investeringen vanuit de stadsdiensten die betrokken zijn in het REWILD project. 
  
  

Toelichting bij de relevante werkpakketten voor Stad Gent

WP3: monitoring 

Dit is een verplicht werkpakket opgelegd door de subsidiegever (dit WP moet uitgevoerd worden in elk project dat financiële middelen ontvangt van het EUI-IA programma). In dit werkpakket moeten we op regelmatige basis naar Europe terugkoppelen over de progressie die we tijdens het project als ook op het einde van het project maken op vlak van de vooropgestelde doelstellingen die we willen behalen (KPIs).

WP5: strategie

In dit werkpakket zitten taken uit de ambtelijke werkgroepen ontharden op publiek domein en ontharden op privaat domein, waarbij de verschillende stadsdiensten betrokken zijn. Het gaat om werk dat via het project uitbesteed kan worden aan kennisinstellingen en experten, samen met stadsdiensten, wat anders door de diensten zelf opgenomen zou moeten worden. Zo kunnen we meer informatie en resultaten krijgen, voor minder eigen te presteren werkuren. Concreet gaat het om volgende taken die hierbinnen opgenomen worden:

• Realisatie GIS-procedure en kaartmateriaal: potentiekaart ontharden, risicokaart bijkomende verharding in relatie met beleidsplan ruimte Vlaanderen
• Monitoring= aanvullen van Gent in Cijfers en bestaande GIS-lagen met heldere indicatoren- zal ook tegemoetkomen aan de eraan komende eisen van Europa om hierover te monitoren
• Concreet uitwerken van manieren om andere financiering te vinden voor vergroeningsprojecten in de stad (en dus stadsfinanciering aan te vullen)
• Onderzoek naar de belangrijkste drempels bij private partijen om te vergroenen en ontharden
• Kijken waar verbetering mogelijk is in het (ruimtelijk) instrumentarium, in processen of juridische aspecten om zo vergroening- en onthardingsprojecten te versnellen
• Samenbrengen van de ervaringen uit het project en de verschillende onderzoekslijnen zodat heel duidelijk is aan het einde van het project: op welke maatregelen eerst ingezet moet worden en waar we dat prioritair moeten doen (zowel mbt kansen als risico’s)

WP6:  Rewilding the streets

In dit werkpakket worden een aantal projecten gerealiseerd op publiek domein of private eigendom van de stad (in casu een school). 2 van de drie buurten zijn bepaald op basis van kansrijke projecten die reeds op de planning staan, reeds voldoende ver staan en passen binnen het narratief van het project. Een derde buurt zal nog bepaald worden binnen het project. Er is een lijst zowel voor een derde straat als een school, waardoor geweten is dat er voldoende opties zijn. Er zal hoe dan ook ingezet worden op project die reeds voorzien zijn in de stadsplanning. Immers de tijdslijn van het project (uitvoering van de technische WPs binnen een termijn van 3 jaar) laat niet toe om helemaal van scratch te beginnen.

Concreet:

• Realisatie uitvoering Edward Blaeysstraat en Ploegstraat en één nog te bepalen straat waarvoor goedgekeurde plannen zijn
• Realisatie Fluvius-site: inschuiven van het project zoals ook uitgeschreven voor de thematische oproep stadsvernieuwing
• Realisatie van een groene speelplaats van de lijst van scholen die op de planning staan
• Realisatie van 3 onthardingsprojecten samen met de buurt: verkenning van nieuw type co-creatie traject. Dit gaat over projecten die sterke link hebben met het LEKP-onthardingsteam,  verder werkend op wijkbudget en concrete burgervragen met als doel om noden en beleidsdoelstellingen te combineren. Dit zullen plekken zijn met een beperkte complexiteit (vb. geen rioleringswerken voor nodig of andere ondergrondse activiteiten mee gemoeid) en afgetoetst aan de criteria van DWBW.
• Verkennen van een aantal opties in groenaanleg en beheer om kostenefficiënter te kunnen werken en gevolgkosten te kunnen beperken. 

WP7: rewilding private properties

Met dit werkpakket wordt enerzijds de coördinatie van verschillende activiteiten met burgers gecoördineerd en wordt anderzijds verkend hoe ook private partners (burgers, bedrijven, …) geactiveerd kunnen worden om waar mogelijk verharde zones te vergroenen. Aangezien 75% van de stad privaat domein betreft, ligt ook daar een taak als we de beleidsdoelstellingen van het BRV willen kunnen realiseren. Inbegrepen zijn:

• Coördinatie van de verschillende activiteiten met private partijen
• Onderzoek naar de meest effectieve/ efficiënte technieken zodat in de toekomst technieken beter onderbouwd gekozen worden
• Uitwerken van een online stappenplan voor burgers die hun eigendom willen ontharden/ vergroenen
• Uittesten van een tuinbrigade, naar model van de geveltuinbrigade
• Onderzoek naar activeren van bedrijven, hetzij om project op eigen terrein uit te voeren of in de directe omgeving te ondersteunen 

Meer details over de eigen inbreng (cofinanciering)

Volgende personeelstijd (en in beperkte mate werkingsmiddelen) worden ingeschreven in de projectbegroting als eigen inbreng

• Dienst Internationale Netwerken en Subsidies – team subsidies
  • 0.3 VTE adjunct (subsidiecoördinator) – 3.5 jaar
  • 0.4 VTE financieel consulent – 3.5 jaar
• Dienst Milieu en Klimaat
  • 1 beleidsmedewerker aan 0.3 VTE gedurende 3.5 jaar
  • 1 beleidsmedewerker aan 0.4 VTE gedurende 9 maanden en 0.2 VTE gedurende 36 maanden
• Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke planning
  • 2 adjuncten aan 0.1 VTE gedurende 36 maanden
• Dienst beleidsparticipatie
  • 4 adjuncten aan 0.125 VTE gedurende 36 maanden 
  • 10.000 EUR werkingsmiddelen van de activiteit ‘projecten in de wijk’

Tot slot, er is sterke interesse in Europese steden op om te treden als ‘transfer partner’, die aan de slag zal gaan met resultaten van dit Gentse project. Steden die nu reeds interesse getoond hebben om als één van de drie partner steden op te treden zijn: Guimeraes, Lyon, Lille, Budapest en Kopenhagen.