Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, § 1
Eind april 2023 lanceerde minister Bart Somers in het kader van stadsvernieuwing de thematische oproep 2023. Dit jaar staat de oproep in het teken van “Klimaatrobuuste wijkinrichting ter versterking van de levenskwaliteit”. Voor deze oproep heeft de Vlaamse regering een budget van 1.2 miljoen euro voorzien. De financiële steun per goedgekeurd project bedraagt maximum 500.000 euro, die uitsluitend voor investeringen kunnen worden aangewend. Voor de realisatie is er maximaal 5 jaar tijd voorzien (nieuw vanaf dit jaar).
Begin mei werd de oproep verspreid door de dienst Strategische Subsidies via het Management Team en via gerichte mailing naar diensten die raakvlakken hebben met het thema. Diensten werden opgeroepen om projectideeën in te dienen bij de dienst Strategische Subsidies via een vooropgesteld sjabloon. De interne deadline hiervoor was 23 mei 2023. Op het Management Team van 30 mei 2023 werd uit de 3 voorstellen die werden ingediend (namelijk "Herinrichting Ledebergplein", "Groene ademruimte voor Sluizeken-Tolhuis-Ham", en "Renovatiestarter Scandinaviëstraat") op basis van de vragen en criteria in het sjabloon het voorstel "Groene ademruimte voor Sluizeken-Tolhuis-Ham" geselecteerd om verder uitgewerkt te worden tot een volwaardig projectvoorstel.
Projectvoorstel 'Groene ademruimte voor Sluizeken-Tolhuis-Ham'
Doelstelling van het project:
De nood aan groene ontmoetingsruimte en speelruimte én waterbufferende en verkoelende capaciteit in Sluizeken-Tolhuis-Ham is groot. Via dit project maakt ruim 1.3 ha verhard binnengebied plaats voor verkoelend en waterbufferend groen, worden belangrijke trage doorsteken in het dense wijkweefsel gecreëerd en krijgt de wijk een essentiële nieuwe ontmoetingsplek waar zal worden ingezet op een vernieuwd buurtgevoel en verhoogd eigenaarschap. Dit sociaal knooppunt zal verder versterkt worden door de aanwezigheid van het aangrenzende wijkgezondheidscentrum ten noorden, de jeugdwerking van vzw Jong ten westen en de toekomstige aangrenzende scholencampus ten zuiden van het park waarin onder meer een sporthal en verschillende ontmoetingsruimtes worden voorzien.
De programmatie en het ontwerp van het park worden via een doorgedreven participatietraject vormgegeven, waarbij sterk wordt ingezet op een tijdelijke invulling van de huidige site. Via deze tijdelijke invulling, gebruik makende van onder meer de aanwezige loods op de site, wordt de beoogde buurtdynamiek op gang gebracht en worden de noden en wensen van de verschillende doelgroepen in de wijk verder in kaart gebracht. De inzichten vanuit het lopende wijkverbeteringscontract met een focus op Bulgaarse jongeren in de wijk, de lopende studie rond wonen, zorg en publieke ruimte in de wijk, de invulling van de site Nieuwland in kader van de European Youth Capital, de nabijheid van Amal vzw en de inzet van de pleinpatrons worden hierbij meegenomen. Het nieuwe park heeft dan ook de ambitie om het meest inclusieve park van Gent te worden.
Als tweede ambitie willen we het park als hét onthardingsvoorbeeld voor Gent en bij uitbreiding Vlaanderen ontwikkelen. Dat ontharding nodig is, is alom gekend. Hoe die ontharding het beste gerealiseerd wordt vanuit dense, gecompacteerde en ‘dode’ bodems die decennia verhard zijn geweest, is veel minder geweten. Hoe kunnen dergelijke sites kwalitatief onthard worden, waarbij maximaal wordt ingezet op hergebruik van materialen, infiltratie en waterbufferend vermogen, verkoeling en biodiversiteit met minimale investeringen en eenvoudige maar efficiënte grondbewerking? Ontharding door particulieren wordt, zeker voor meer kwetsbare doelgroepen, immers vaak als niet alleen arbeidsintensief maar ook kostelijk ervaren. Om hier meer inzicht in te krijgen, wordt het park ingericht als proeftuin voor ontharding waarbij, in samenwerking met partners zoals het Forest&Nature Lab van UGent, het Proefcentrum voor Sierteelt en Breekijzer vzw nagegaan wordt welke combinaties van onthardingsmethodes, bodembewerkingen en mogelijkheden tot plaatsgebonden vegetaties (spontane groei, zaaien, planten…) duurzaam en klimaatadaptief zijn én tot realiseerbaar recreatief groen leiden. Door hier actief buurtbewoners bij te betrekken, verzekeren we een onthardingsaanpak uit te werken die budgetvriendelijk en praktisch realiseerbaar is, ook op schaal van particulieren.
Gekoppeld aan dit proeftraject, wordt in samenwerking met het Gents Milieufront, Breekijzer vzw en de initiatiefnemers van de wijkbudgetprojecten rond vergroening een sensibiliserings- en cocreatietraject rond ontharding en klimaatadaptatie gestart in de ruime buurt. Daarbij worden op een laagdrempelige manier het belang van klimaatmaatregelen geduid, drempels voor ontharding onderzocht en weggenomen, toegeleid naar subsidies en wordt samen met particuliere bewoners én grotere instellingen in de wijk waar nog veel onthardingspotentieel ligt (zoals de sites van VDAB en Luminus) concreet aan de slag gegaan om de wijk te ontharden en vergroenen. Dit willen we doen door onder meer een ‘onthardingsbrigade’ uit te werken naar het voorbeeld van de geveltuinbrigade voor particulieren. Voor private instellingen onderzoeken we de meerwaarde van een groepsaankoop ontharding. Zo hopen we vanuit het park als voorbeeld, experiment en katalysator een onthardingsgolf in de hele wijk te realiseren. De ambitie hierbij is om via het wijkpark rechtstreeks minstens 1,1 ha kwalitatief te ontharden en vergroenen en deze oppervlakte tot minstens 1.5 ha uit te breiden door bijkomende ontharding en vergroening op private gronden in samenwerking met minstens 500 bewoners en private instellingen.
Trekkende stadsdiensten: Dienst Stedelijke Vernieuwing, Dienst Beleidsparticipatie, Groendienst, Dienst Milieu en Klimaat, Dienst Strategische Subsidies
Financiering: Voor dit project wordt 500.000 euro gevraagd. Dit bedrag zal besteed worden aan de inrichting van voorbeeldstellende klimaatadaptatiemaatregelen in het park, de gedeeltelijke sloop en integratie van de bestaande loods in het park, de inrichting en uitvoering van experimentenzones en ontharding en vergroening van de ruimere wijk. Voor de thematische oproep is co-financiering niet noodzakelijk maar versterkt het wel het dossier. De Stad koopt de site aan van Fluvius voor netto 4.4 miljoen EUR om het park te kunnen realiseren.
Samenwerking: Stad Gent werkt voor dit project samen met Breekijzer vzw, het Gents Milieu Front, het proefcentrum voor Sierteelt en het Laboratory for Nature and Forests van Ugent.
Als bijlage voegen we de huidige versie van de subsidieaanvraag toe (kan nog onderhevig zijn aan lichte wijzigingen).
Voorstellen voor de thematische oproep stadsvernieuwing moeten uiterlijk op 8 september 2023 elektronisch worden ingediend bij de Vlaamse overheid - Agentschap voor Binnenlands Bestuur - Team Stedenbeleid. De jury neemt plaats eind september 2023.
Keurt goed de indiening van de subsidieaanvraag "Groene ademruimte voor Sluizeken-Tolhuis-Ham" in het kader van de Vlaamse oproep thematische projectsubsidies Stadsvernieuwing 2023 van het Vlaams Investeringsfonds.