2022_BURG_02318 - Tijdelijke politieverordening houdende verbod op het particulier bezit van vuurwerk in de eindejaarsperiode - Goedkeuring

Decreet over het lokaal bestuur, artikel 63.

Nieuwe Gemeentewet, artikel 134, § 1.

In de aanloop naar het eindejaar worden verschillende buurten in Gent geplaagd door zwaar vuurwerk, met ernstige overlast tot gevolg. Naarmate het eindejaar nadert (en de verkoop van vuurwerk toeneemt) kan een toename van de problematiek worden verwacht. 

Niet alleen zorgt het afsteken van vuurwerk voor geluidsoverlast (in sommige gevallen tot trillende ramen toe), materiële schade (brandschade maar ook vernielingen door explosies) en een onveiligheidsgevoel bij buurtbewoners, maar politie meldt ook dat de diensten meldingen krijgen van geweerschoten waarbij het onmogelijk is om uit te maken of het om werkelijke schoten dan wel om vuurwerk gaat. Een efficiënt politieoptreden komt op die manier in het gedrang. 

Uiteraard brengt het ondeskundig gebruik van (zwaar) vuurwerk ook aanzienlijke veiligheidsrisico's met zich mee, zeker wanneer dit vuurwerk door minderjarigen wordt gehanteerd en afgestoken op plaatsen waar veel mensen bijeen zijn. Ondanks een federaal kader dat de verkoop van feest- en spektakelvuurwerk aan particulieren regelt, en waarbij gedifferentieerd wordt naar leeftijd van de koper en categorie vuurwerk, moet er immers worden vastgesteld dat er op straat bijzonder zwaar vuurwerk circuleert dat eigenlijk niet mag verkocht worden (en al zeker niet aan minderjarigen) en dat mogelijks niet aan de nodige product- en veiligheidsvoorschriften voldoet. Bovendien wordt het vuurwerk als wapen gebruikt en gericht tegen zowel burgers als politie. Het lijkt niet meer dan een kwestie van tijd vooraleer er gewonden vallen.

De politie heeft op 22 december 2022 een bestuurlijk verslag opgemaakt met een overzicht van de problematiek in verschillende buurten. Een korte bloemlezing uit dit verslag:

• Wasstraat - Rozebroekenpark: Kat-en-muis-spel met aanrijdende ploegen ingeval 101-oproep (zowel vuurwerk/bommetjes als gebruik alarmpistolen) (laatste feit: nacht 23/11 – schoten met alarmpistool);
• Wittekaproenenplein: 02/11/2022 om 20:30 uur worden onze diensten ter plaatse gevraagd voor 3 brandblusapparaten die leeggespoten zijn. Tijdens onze tussenkomst lopen diverse jongeren weg, onmiddellijk na onze tussenkomst 21:05 uur worden wij opnieuw opgeroepen, omdat er na ons vertrek veelvuldig vuurwerk afgestoken is;
• Wittekaproenenplein: 03/11/2022 om 19:45u luide knal (politie en brandweer ter plaatse). Om 20:45u luide knal (jongeren lopen weg via Victor Frisstraat en parkje Witte Kaproenen), 3 jongeren pogen kobra vuurwerk aan te steken aan bushalte Wittekaproenen (filmen dit, het lukt niet) - hierop zetten ze het vuurwerk op één van terrassen van leegstaand appartementsblok - gaan erna in het bushok zitten wachten (vermoeden jeugdco --> om ook politie te filmen en dat daarna te monteren) - pol volgens bron pas na 25min aanwezig, dan waren jongeren al weg;
• Godshuishammeke: Op basis van open bronnen op het internet en via sociale media hebben wij meerdere personen kunnen identificeren die onrechtmatig vuurwerk verkopen. Het illegaal verkopen van vuurwerk doet de kans op de verkoop van minder kwalitatief vuurwerk of zwaardere klasse ernstig toenemen;
• Meulesteedsesteenweg: Ter hoogte van VZW-jong wordt een KOBRA-bom gegooid, dit is geen alleenstaand geval. Wij worden nog verschillende keren opgeroepen voor overlast. Laatst op 10/11 dat er vuurwerk naar de voorbijgangers gegooid wordt vanop de metalen passerelle.

Voor sommige buurten is er dagelijks sprake van overlast door vuurwerk. En tijdens de Winterfeesten werden ook al bommetjes in de massa gegooid. 

Het afsteken van vuurwerk in de eindejaarsperiode is geen nieuw fenomeen, maar politie ontwaart op basis van hun vaststellingen vier zorgwekkende tendensen:

• de overlast is vroeger begonnen en de intensiteit ligt hoger;
• er is al veel vuurwerk in omloop, ondanks het feit dat nog niet alle vergunde verkooppunten met verkoop begonnen zijn. Informatie wijst er op dat er veel illegaal vuurwerk circuleert;
• er circuleert veel zwaar vuurwerk dat op basis van de wetgeving eigenlijk niet door particulieren mag gekocht worden;
• sociale media hebben een negatieve invloed op deze tendensen (jongeren gaan hun acties filmen en zetten elkaar aan).

Er moet vastgesteld worden dat ondanks het bestaan van een regelgevend kader voor de verkoop van vuurwerk, er alsnog vuurwerk circuleert en wordt afgestoken dat duidelijk niet tot de toegelaten categorieën behoort en dat ook minderjarigen over vuurwerk beschikken dat niet aan hen mag verkocht worden. Bovendien wordt het vuurwerk vaak ingezet voor oneigenlijk gebruik: mensen worden ermee belaagd, vuurwerk wordt gecombineerd met andere brandbare stoffen, etc. 

Aanvullend op het (federale) kader voor de verkoop van vuurwerk geldt er in Gent reeds langere tijd een verbod op het afsteken van vuurwerk. Dit verbod is vervat in artikel 16 van het Politiereglement op de openbare rust en de veiligheid:

"Zonder afbreuk te doen aan de wettelijke of reglementaire bepalingen betreffende de jacht is het, behoudens voorafgaande machtiging van de burgemeester, verboden in open lucht vuurwapens af te vuren, vuurwerk te ontsteken, Bengaals vuur aan te steken en voetzoekers te doen ontploffen.

Deze voorafgaande machtiging is in de nacht van 31 december op 1 januari, tussen 00u00 en 1u00, niet vereist voor het ontsteken van feestvuurwerk. Hierbij is het noodzakelijk dat alle gepaste maatregelen worden genomen ter vrijwaring van de openbare veiligheid.

Voormelde uitzondering op de voorafgaande machtiging is niet van toepassing op het afvuren van vuurwapens in open lucht, het aansteken van Bengaals vuur en het doen ontploffen van voetzoekers of ander pyrotechnisch materiaal."

In de praktijk blijkt het echter bijzonder moeilijk om op basis van deze bepaling sanctionerend op te treden, laat staan om preventief te kunnen ingrijpen. Het is immers zelden duidelijk wie precies het vuurwerk heeft ontstoken waardoor sanctionering niet mogelijk is. 

Daarom werd op 22 december 2022  een politieverordening genomen om het bezit van vuurwerk (en enige andere pyrotechnische artikelen) op het openbaar domein zonder voorafgaande machtiging van de burgemeester te verbieden en dit tot en met 31 januari 2023. Aangezien de overlast zich toespitst na 18u00 's avonds zal een nieuwe (voorliggende) politieverordening worden genomen waarbij voornoemd verbod zal gelden tussen 18u00 's avonds en 6u00 's morgens. De politieverordening van 22 december 2022 zal hierdoor worden ingetrokken en vervangen door voorliggende politieverordening.
Net zoals dat voorzien is in voormeld artikel 16 van het Politiereglement op de openbare rust en de veiligheid, is in de nacht van 31 december op 1 januari, tussen 00u00 en 1u00 geen voorafgaande machtiging vereist voor het bezit en het ontsteken van feestvuurwerk. Onder "feestvuurwerk" moet worden begrepen de pyrotechnische artikelen zoals bepaald in artikel 12, eerste lid, 1° tot 3°, van het koninklijk besluit van 20 oktober 2015 betreffende het op de markt aanbieden van pyrotechnische artikelen. 

Het aangetroffen vuurwerk kan, met toepassing van artikel 30 van de wet op het politieambt, door de politie bestuurlijk in beslag worden genomen ter vrijwaring van de openbare orde. Het in beslag genomen vuurwerk kan vervolgens op gepaste wijze worden vernietigd wanneer dwingende redenen van openbare orde dit rechtvaardigen.