‘Traditioneel’ bevindt de Dendermondsesteenweg zich in de drieste top van het klassement straten met het meeste zwerfvuil. Vaak gaat het om drank- en voedingsverpakkingen, etensresten en servietten, lege sigarettendoosjes en -plasticfolies en sigarettenpeuken. Er zijn ook behoorlijk veel horeca- en voedingszaken en enkele nachtwinkels.
Met heel wat diensten zijn we dagelijks in de weer om onze meervoudige netheidsaanpak uit te rollen. Ook in jouw vragen en in mijn antwoorden verwijzen we allebei naar de noodzaak van opruimen, sensibiliseren en handhaven.
Er is een politiereglement dat aangeeft aan dat een uitbater van een verkooppunt dat voeding en drank verkoopt voor onmiddellijke consumptie dient in te staan om de openbare omgeving net te houden in een straal van 10 meter rond zijn zaak. Zie het politiereglement op de reinheid en gezondheid in de gemeente - artikel 1 quater. Er moet dus een vuilnisbak staan in de directe nabijheid van de zaak, en bovendien is het verplicht die zichtbaar te plaatsen. De vuilnisbak mag dus ook in de zaak staan en hoeft dus wettelijk gezien niet aan de voordeur. We willen zeker de netheidsproblematiek niet in de schoot van de uitbaters gooien. Maar we merken ook op dat het naleven van dat politiereglement onvoldoende gekend is bij uitbaters.
Handhaving is er steeds als sluitstuk. Het is belangrijker om te sensibiliseren en de nodige tools te voorzien. Zo werd in november 2021 - want het was ook tijdens de horecabeurs - onder het On-the-go-project (gesubsidieerd door Mooimakers) het initiatief Propere Commerce gelanceerd in vijf afgebakende zones in Gent. Belangrijk om die strikt af te bakenen, en zo het effect te meten. In die zones konden horecazaken als Propere Commerce worden erkend als ze voldeden aan enkele voorwaarden waaronder het net houden van de omgeving en het plaatsen van een vuilnisbak buiten de zaak. De eerste 50 zaken die erkend werden als Propere Commerce kregen een gratis vuilnisbak. Op die manier experimenteerden IVAGO en de Cel Regie Netheid met een uniforme en herkenbare vuilnisbak.
In de eindrapportage wordt aangegeven dat het niet evident is om horecazaken of voedselzalen mee te krijgen in dit verhaal. Het project duurde 12 maanden, waarin 26 zaken een Propere Commerce werden en we het project afsloten met 20 zaken. Afval is vaak niet dé prioriteit en bij heel wat zaken is er een personeelstekort en veel verloop waardoor vele afspraken verwaterden. Bovendien was het voor IVAGO en de Cel Regie Netheid een zeer arbeidsintensief project, waarbij er meerdere keren persoonlijk werd langsgegaan bij verschillende horecazaken. De bedoeling is dat we verder werken aan dit initiatief, maar dat we dit eerst herwerken en zoeken naar een meer haalbaar concept vooraleer we dit verder uitrollen en uitbreiden. Maar niet zonder dat we de huidige Propere Commerce-zaken blijven ondersteunen.
De Dendermondsesteenweg viel niet binnen één van de 5 zones. Maar dat wil niet zeggen dat er geen acties waren op de Dendermondsesteenweg. In nauwe samenwerking met buurtwerk en de deken werden er verschillende momenten aangegrepen om met handelaars in gesprek te gaan, en hen te wijzen op hun plichten. Zo werd er tijdens de peukencampagne in 2021 en 2022 verschillende horecazaken langs de Dendermondsesteenweg bezocht. Asbakken aan de gevel werden bestickerd, zakasbakjes werden bedeeld om zo gericht aan hun klanten te geven en ook ander communicatiemateriaal werd voorzien voor uitbaters. Die campagne is zeker zichtbaar.
Verder zetten ook de gemeenschapswachten zich in om horecazaken te sensibiliseren rond het politiereglement. Dit gaat verder dan de vuilnisbak die aan of in een zaak moet staan, maar ook over het correct aanbieden van afval. Om dit verhaal vlot te brengen, zijn er de meertalige IVAGO-brochures. In 2022 was er ook een IVAGO-campagne rond take-away-afval, waarbij onder andere zaken in de Dendermondsesteenweg wobblers kregen. Het was een manier voor IVAGO om in gesprek te gaan met de handelaars, maar ook voor de uitbaters zelf om klanten te sensibiliseren in hun afvalgedrag.
Al heel wat inspanning en toch is de netheid op de Dendermondsesteenweg momenteel niet voldoende en dus is er een absolute noodzaak om, naast behoud van de huidige inzet, te kijken waar deze kan worden aangevuld en of bijgestuurd. Dat is iets waar alle netheidspartners, buurtwerkers en de wijkregisseur, en ik als beleidsmaker, het over eens zijn, en ook al maanden intensief mee aan de slag gaan. In de analyse, die nu wordt gemaakt, naar aanvullende of bijgestuurde acties, is het wel belangrijk om steeds een brede focus te behouden op de gehele netheidsproblematiek. Zwerfvuil is op deze steenweg een probleem, maar niet het enige. Sluikstort en verkeerd aangeboden huisvuil zijn hier ook aanwezig, en hebben minstens een even grote impact op het netheidsbeeld van de straat, maar hebben ook impact op het zwerfvuil in de straat.
We weten dat het zwerfvuil deels kan worden gelinkt aan horecazaken gelegen op de as, maar ook drukke passage en intensief gebruik van het openbaar vervoer op deze as vormen een bron van zwerfvuil. Er is nood aan een integrale aanpak van de problematiek. De focus op zwerfvuil en handelszaken vormt één van de onderdelen, maar kan niet los van andere problematieken en oorzaken worden gezien. We werken momenteel binnen het coachingstraject van Mooimakers aan die integrale aanpak van de brede netheidsproblematiek van sluikstort, zwerfvuil en verkeerd aanbieden, met maatregelen en acties rond de zes pijlers: preventie, infrastructuur, omgeving, communicatie, handhaving, participatie.
We zien dit als aanvulling op en versterking van onze huidige inzet op onze meervoudige aanpak. Met deze integrale visie zetten we nog steeds in op sensibilisering van onder andere de handelszaken. Er zal ook intensief worden opgeruimd, om zoals daarnet gezegd tegen te gaan dat sluikstort, verkeerd aanbieden en zwerfvuil elkaar versterken. Maar ook worden er voldoende, niet teveel en niet te weinig, afvalkorven voorzien op het openbaar domein, en dat op basis van de beslissingsboom. Het kan dus ook zijn dat de beslissing valt om een korf die voor overlast zorgt weg te halen. Maar ook wordt er bekeken met de gemeenschapswacht om structureel in te zetten op handhaving, niet enkel bij de handelaars. In de Dendermondsesteenweg willen we deze integrale aanpak testen, en gebruiken als case voor gelijkaardige centrumstraten in andere wijken in de 19e-eeuwse gordel.
Ik herhaal het graag nog eens: als afval een gemakkelijke op te lossen probleem was, dan hadden we dit al lang gedaan. Het is een verhaal van ons allemaal, en net daarom zien we de handelszaken als een belangrijke partner. Ze spelen niet alleen een rol door de verplichte afvalkorven te voorzien, maar ook op het vlak van preventie van onder andere single use plastics. Bijna alle handelszaken van het Heirnisplein tot het Antwerpenplein werden tussen 30 november 2022 en 11 januari 2023 bevraagd over hoe zij de netheid van de straat ervaren als voorbereiding van deze integrale aanpak. Wijkregisseur en Buurwerk gingen samen met de IVAGO-afvalsteward langs bij alle handelszaken op de as.
Naast de vraag hoe zij de netheid ervaren, werden ze ook geïnformeerd over hoe zij hier hun steentje aan kunnen of moeten bijdragen. Het concrete voorstel om een herkenbare afvalkorf te voorzien bij elke handelszaak kan worden overwogen in de verdere concretisering van de case in samenwerking met Mooimakers en de verdere uitrol van Propere Commerces, maar hierbij nemen we zeker de eindrapportage van het On-the-go-project mee.
Ik ben trots op de samenwerking en hands-on-aanpak van de verschillende diensten. Zij slaan actief de handen in mekaar om samen de netheidsproblematiek te tackelen, in gesprek te blijven gaan met Gentenaren om zo oplossingen op maat van de buurt uit te werken. Want ook voor hen is dit een frustrerend gebeuren, maar één ding staat vast: onze diensten en ik geven niet op.
wo 22/11/2023 - 09:37