De verbetering van de luchtkwaliteit is een belangrijk politiek thema. Actieplannen en maatregelen ter zake worden genomen en uitgevoerd op de diverse beleidsniveaus (lokaal, provinciaal, Vlaams). Dit is met name ook in Gent het geval met de opeenvolgende luchtkwaliteitsplannen.
Begin 2020 werd binnen het gebied van de kleine ring R40 een lage emissiezone (LEZ) voor het Gentse stadscentrum ingevoerd. Eerder, in april 2017, was evenwel al een nieuw circulatieplan voor diezelfde binnenstad ingevoerd, waardoor – zoals uit het evaluatierapport uit 2019 bleek – een aanzienlijk deel van het auto- en vrachtverkeer reeds uit dit deel van de stad geweerd werd.
In augustus/september 2021 raakten de resultaten bekend van een studie over de resultaten van de ingevoerde LEZ, alsook over mogelijke uitbreidingscenario’s. Daaruit bleek dat de qua luchtkwaliteit behaalde winst veeleer bescheiden te noemen was. Het gevolg hiervan was dat een voorziene uitbreiding van de LEZ buiten de R40 geschrapt werd. Ook de aanvankelijk als alternatief geplande ‘zuurstofwijken’ geraakten finaal geschrapt (juli 2022).
Lokale besturen beslissen zelf of ze al dan niet een LEZ invoeren (of behouden), maar het regelgevend kader voor een LEZ wordt op Vlaams niveau bepaald. Dit kader voorziet vanaf begin 2026 (oorspronkelijk 2025, maar onlangs met 1 jaar uitgesteld) een verstrenging van de normen.
Dit zou voor aanzienlijk meer Gentenaars – en ook Gent-bezoekers – betekenen dat zij niet langer met hun wagen toegang hebben tot de binnenstad, met name voor burgers en gezinnen met een lager inkomen. Ook handelaars en ondernemers uitten eerder al hun bezorgdheid: de combinatie van het circulatieplan en de (strengere) LEZ dreigt een imago van onbereikbaarheid te creëren.
Dit alles kan niet de bedoeling zijn van een maatregel die in de hoger geschetste specifieke Gentse context slechts een beperkte meerwaarde biedt. Het evenwicht tussen de lusten en de lasten is zoek. Luchtkwaliteit is vanzelfsprekend een belangrijk thema, maar de meeste Vlaamse centrumsteden werken aan een verbetering van de luchtkwaliteit zonder LEZ. Een belangrijke factor is ook de natuurlijke evolutie en modernisering van het wagenpark die momenteel volop bezig is.
Als lokaal bestuur moeten we uit het voorgaande besluiten dat de lage emissiezone binnen de R40 geen goede maatregel (meer) is op maat van onze stad.
Daarom, op voorstel van de N-VA-fractie,
De gemeenteraad draagt het college van burgemeester en schepenen op om de lage emissiezone (LEZ) binnen de Gentse stadsring R40 af te schaffen, met ingang van 1 februari 2023.