2023_CBS_02505 - 15687/PRMER/1 - scopingadvies voor het windenergieproject Kluizendok Haven Gent - gunstig advies

• Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56.

• Decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (DABM) met een titel betreffende milieueffect- en veiligheidsrapportage van 18 december 2002.
• Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage, en de wijzigingen van 29 april 2013.
• Decreet betreffende de omgevingsvergunning van 25 april 2014.

Op 23 december 2022 werd er een adviesvraag gesteld aan het college van burgemeester en schepenen door het Departement Omgeving, Team Milieueffectrapportage met volgend onderwerp:

De Dienst Milieu en Klimaat vroeg verschillende stadsdiensten om advies. Volgend gecoördineerd advies werd uitgebracht door de Dienst Milieu en Klimaat op 8 maart 2023:

    1. Omschrijving

Het voorgenomen project waarvoor voorliggende aanmelding voor het project-MER (inclusief verzoek om scopingadvies) is ingediend, betreft de repowering van 3 windturbines en de oprichting en exploitatie van 1 extra windturbine in de Gentse Zeehaven, meer bepaald ter hoogte van het Kluizendok op grondgebied van de stad Gent en de gemeente Evergem.

• KLZ_WT03 wordt vervangen door KLZ_WT17
• KLZ_WT02 wordt vervangen door KLZ_WT18
• KLZ_WT11 wordt vervangen door KLZ_WT19
• KLZ_WT20 wordt extra ingeplant.

De repowering betreft de inplanting van nieuwere en performantere windturbines in de zeer nabije omgeving van de bestaande windturbines.

• Van de 3 te ontmantelen windturbines (KLZ_WT02, KLZ_WT03 en KLZ_WT11) bevinden zich 2 langsheen de noordelijke grens van het Kluizendok en 1 langsheen de zuidelijke grens van het Kluizendok allemaal op het grondgebied van de stad Gent. De 3 te ontmantelen windturbines hebben elk een vermogen van 2 MW.
• De 4 nieuwe windturbines hebben een capaciteit tussen 4,5 en 7,2 MW afhankelijk van het type windturbine dat zal gebouwd worden. Drie van de nieuwe windturbines (KLZ_WT17, KLZ_WT18 en KLZ_WT19) worden ingeplant op grondgebied Gent en 1 extra windturbine (KLZ_WT20) wordt ingeplant op grondgebied van de gemeente Evergem.

Aangezien uit een studie blijkt dat de omvang van het windpark met de nieuw geplande turbine meer dan 20 windturbines telt, wordt er overgegaan tot de opmaak van een project-MER.

Deze aanmelding vormt de start van de MER-procedure voorafgaand aan de omgevingsvergunningsprocedure. Op basis van de inhoud van het scopingsadvies zal het ontwerp-MER uitgewerkt worden tot een volwaardig MER dat ter goedkeuring wordt toegevoegd bij de omgevingsvergunningsaanvraag.

    2. Beoordeling 

    2.1. Ruimtelijke situering

Het project ligt in gebied voor zeehaven- en watergebonden bedrijven, bufferzone, koppelingsgebied type 1 volgens het gewestplan 'Gentse en Kanaalzone' (goedgekeurd op 28 oktober 1998).Het project ligt in het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Afbakening Zeehavengebied Gent - Inrichting R4-oost en R4-west' (definitief vastgesteld door de Vlaamse Regering op 15 juli 2005), maar niet in een gebied waarvoor er stedenbouwkundige voorschriften zijn bepaald.

Een meer gedetailleerde beoordeling van de stedenbouwkundige aspecten zal gebeuren i.k.v. de aan te vragen omgevingsvergunning.

    2.2. Milieueffecten

Geluid en trillingen

De geluidsimpact van het voorziene windproject werd berekend ter hoogte van enkele relevante geluidsgevoelige locaties omheen de projectzone. Er werd rekening gehouden met het cumulatief effect het geplande windproject in combinatie met de vergunde/bestaande windturbines in de omgeving.

Voor de geplande situatie werd uitgegaan van een windturbine met een maximaal geluidsbronvermogen van 106,6 dB(A) bij 95% volvermogen op een mashoogte van 164 m (worst case scenario).

Tijdens de exploitatie moet minstens voldaan worden aan de toepasselijke Vlarem geluidsnormen. Het specifiek geluid in open lucht van de turbines mag de richtwaarden uit bijlage 5.20.6.1 van Vlarem II niet overschrijden. De omliggende woningen zijn planologisch gelegen in deelgebieden in deelgebieden 2a en 2b van bijlage 5.20.6.1. Tijdens de nachtperiode dient het specifieke geluid van de turbines respectievelijk beperkt te worden tot 45 dB(A) en 43 dB(A).

Opmerking

Wij verwijzen naar het plan-MER ‘Sectorale voorwaarden voor windturbines Vlarem II’. In dit plan-MER worden aanbevelingen toegevoegd bij de discipline geluid aangezien lokaal ter hoogte van windturbineprojecten wel ernstig gehinderden kunnen voorkomen. Deze gehinderden wonen vooral in zeer stillen gebieden waar het achtergrondgeluid ’s avond en ’s nachts sterk kan terugvallen.

• Strengere richtwaarde in gebieden (uitgezonderd woongebieden of delen van woongebieden) op minder dan 500 m van een industriegebied (gebiedsbestemming 2a) waar het achtergrondgeluid (LA95) ’s nachts en ’s avonds ook zeer laag is (>40 dB(A)). De richtwaarde voor deze gebieden is momenteel 45 dB(A) voor de avond- en nachtperiode. Als dan het achtergrondgeluid beduidend lager is, dan is het verschil te groot. De richtwaarde zou aangepast kunnen worden naar 43 dB(A).

Uit de berekeningen blijkt dat er t.g.v. de cumulatie tussen de geplande windturbines en de operationele en vergunde windturbines overschrijdingen waarneembaar zijn tijdens de avond- en nachtperiode. Om te kunnen voldoen aan de geluidsnormen dienen de geplande windturbines tijdens de avond- en nachtperiode aan een verminderd vermogen (gebrideerd) te draaien.

Slagschaduw

In kader van voorliggend MER werd een slagschaduwmodellering uitgevoerd die nagaat of de wettelijk vastgestelde slagschaduwniveaus voor de representatieve slagschaduwobjecten gerespecteerd worden voor dit project.

Een toetsing aan Vlarem-slagschaduwnormering werd uitgevoerd voor 46 (waarvan 37 woningen, 4 scholen en 5 bedrijven/kantoren) kritische, relevante slagschaduwgevoelige objecten

Gezien het project een zogenaamde ‘repowering” betreft, waarbij drie bestaande windturbines zullen worden afgebroken en vervangen door vier nieuwe, grotere turbines, dienen bij de bepaling van de door te rekenen scenario’s de turbines die niet compatibel zijn met andere turbines, weggelaten te worden. Dit geldt ook voor het windpark Wachtebeke (Storm), waarvoor ook een repoweringproject lopende is. Bij de slagschaduwmodellering zullen bijgevolg volgende situaties doorgerekend worden:

• De referentiesituatie, ofwel de huidige situatie: 52 relevante bestaande en vergunde windturbines, dus inclusief de drie windturbines van het windpark ‘Kluizendok I‘ (die niet compatibel zijn met het project, en dus verwijderd zullen worden bij realisatie van het project), alsook de twee bestaande windturbines van het windpark ‘Wachtebeke’ (die niet compatibel zijn met het windpark in ontwikkeling ‘Wachtebeke Repowering’, en dus verwijderd zullen worden bij realisatie van dat windpark in ontwikkeling);
• De referentiesituatie + turbines in ontwikkeling: de referentiesituatie aangevuld met 12 relevante windturbines in ontwikkeling, maar exclusief de twee bestaande windturbines van het windpark ‘Wachtebeke’ (die niet compatibel zijn met het windpark in ontwikkeling ‘Wachtebeke Repowering’, en dus verwijderd zullen worden bij realisatie van dat windpark in ontwikkeling), samen (52 -2) + 12, of dus in totaal 62 windturbines;
• Het project: 4 windturbines: KLZ_WT17 tot en met KLZ_WT20;
• Geplande situatie 1: Cumulatief effect van het project en de referentiesituatie, exclusief de bestaande windturbines die niet compatibel zijn met het project (dit zijn drie windturbines van het project ‘Kluizendok I’), samen 4 + (52 -3), of dus in totaal 53 windturbines;
• Geplande situatie 2: Cumulatief effect van het project, de referentiesituatie en de turbines in ontwikkeling, exclusief de bestaande windturbines die niet compatibel zijn met het project (dit zijn drie windturbines van het project ‘Kluizendok I’) en de bestaande windturbines die niet compatibel zijn met de windparken in ontwikkeling (de twee windturbines van het windpark ‘Wachtebeke’), samen 4 + (52 -3 - 2) +12, of dus in totaal 63 windturbines.

Er kan geconcludeerd worden dat mits toepassing van mitigerende maatregelen (slagschaduwmodule met stilstandregeling) er kan voldaan worden aan de geldende normen voor wat betreft slagschaduw.

Biodiversiteit

Wij hadden verwacht dat het verplaatsen van de bestaande windmolens uit het koppelingsgebied naar de andere zijde van de weg (in industriegebied) voor vogels en vleermuizen eerder positief zou zijn. Mits milderende maatregelen is dit het geval.

Uit de evaluatie in de discipline biodiversiteit blijkt dat er voor vogels geen belangrijke negatieve effecten te verwachten zijn door verstoring of mortaliteit (aanvaring). Voor vleermuizen is er een risico op aanzienlijke effecten op vlak van verstoring en mortaliteit omwille van de nabijheid van vliegroutes en foerageergebied bij turbines KLZ_WT17 en KLZ_WT19. De turbines KLZ_WT17 en KLZ_WT19 kunnen betekenisvolle effecten op vleermuizen veroorzaken (risico op aanvaring en verstoring). Voor deze turbines wordt aanbevolen om een stilstand-module te voorzien.

Op p 186 wordt volgende vermeld: ‘Ter hoogte van turbines KLZ_WT17 en KLZ_WT18 is een overwelving van de naastgelegen gracht nodig om het werfverkeer te laten toekomen’.

Het is onduidelijk of de baangracht tijdelijk voor de constructiefase dan wel als permanent onderhoudsplatform ingebuisd wordt. Ingeval van het laatste dient dit dan toch wel gecompenseerd te worden door elders waterberging en gracht te voorzien.

Op p 160 wordt er verwezen naar de BWK-kaart van het INBO (versie 2). Deze is voor wat betreft de projectzone (Kluizendok) niet accuraat. Beter wordt de geactualiseerde versie BWK 2020 van Gent gebruikt, te vinden op website Stad Gent www.gent.be BWK.

Mobiliteit

De bouwfase en de eventuele hinder voor mobiliteit zijn beperkt in tijd. Voor het uitzonderlijk vervoer van elke windturbine zal de meest optimale route worden uitgestippeld zodat de hinder voor het normale verkeer beperkt blijft. Er worden geen belangrijke effecten verwacht voor wat betreft de mobiliteit. Tijdens de exploitatiefase worden er geen effecten verwacht ten aanzien van mobiliteit.

Landschap, bouwkundig erfgoed en archeologie

De geplande windturbines hebben geen directe impact op waardevolle landschaps- of erfgoedelementen. Er wordt geen significante invloed van het project op beschermd erfgoedlandschap, noch op de erfgoedwaarde van erfgoedobjecten in de omgeving verwacht.

Gezien het geplande project visueel aansluit bij het reeds aanwezige windpark van meerdere windturbines wordt er geen bijkomende visuele impact verwacht.

Veiligheid

Er werd door erkend veiligheidsdeskundige Sertius een veiligheidsstudie uitgevoerd.

In deze veiligheidsstudie werden de directe en indirecte risico’s geanalyseerd voor de toekomstige windturbine, rekening houdend met eventuele cumulatieve risico’s afkomstig van de reeds bestaande windturbines in de omgeving.

    3. Conclusie

Het voorliggende scopingadvies kan, mits aanvullingen/verduidelijking conform bovenstaande opmerkingen, gunstig geadviseerd worden.

Het college van burgemeester en schepenen moet over het ingediende scopingadvies een advies uitbrengen. Het college van burgemeester en schepenen sluit zich aan bij bovenstaand gecoördineerd advies van de Dienst Milieu en Klimaat en neemt het tot haar eigen motivatie.