2023_CBS_05169 - Ambitiekader Energielandschap regio Gent - Goedkeuring

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, paragraaf 1.

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.

De Provincie Oost-Vlaanderen engageert zich om voor én met 25 gemeenten in de ruime regio van Gent en Veneco een Ruimtelijke Regionale Energievisie of ‘Energielandschap 2050’ op te bouwen. Om tegen 2040 klimaatgezond te zijn creëert de provincie via gebiedsgerichte energieplanning energielandschappen, waarbij het energiesysteem zoveel mogelijk draait op hernieuwbare bronnen.

Onder de vlag Energielandschap regio Gent 2050 (‘regio Gent’ genaamd conform het Vlaams decreet regiovorming, met de steden en gemeentes: Aalter, Assenede, Deinze, Destelbergen, De Pinte, Eeklo, Evergem, Gavere, Gent, Kaprijke, Kruisem, Laarne, Lievegem, Lochristi, Maldegem, Melle, Merelbeke, Moerbeke, Nazareth, Sint-Laureins, Sint-Martens-Latem, Wachtebeke, Wetteren, Zelzate en Zulte) maken deze steden en gemeentes, de Provincie Oost-Vlaanderen en Veneco een gedragen en ruimtelijk geïntegreerde bovenlokale visie op voor een regionaal hernieuwbaar energielandschap. Deze visie zal op een onderbouwde en gedragen manier duidelijk maken waar welke installaties die hernieuwbare energie produceren, opslaan en soms ook omslaan naar andere vormen van energie, kunnen komen. De visie toont hoe die duurzame energie tot bij de verschillende verbruikers kan komen: in de meest geschikte vorm en op de meest efficiënte manier. Het blijft ook niet bij een visie, er wordt ook een strategie met actieprogramma opgemaakt waarin deze – en eventueel andere relevante – partners zich engageren om een rol op te nemen in de realisatie van de visie en om instrumenten die ze tot hun beschikking hebben, in te zetten.

 Er schuilt een grote meerwaarde in deze samenwerking tussen het lokale en regionale niveau, waarbij een breed gedragen visie ook in een actieprogramma zal worden omgezet. Gezien de typisch decentrale eigenschappen van hernieuwbare energie zorgt een doordachte koppeling van lokale en bovenlokale structuren voor een robuuster en efficiënter energiesysteem in een logische ruimtelijke samenhang over gemeentegrenzen heen. 

Onder de vlag Energielandschap regio Gent 2050  maakt de Provincie Oost-Vlaanderen in samenwerking met deze partners een gedragen en ruimtelijk geïntegreerde bovenlokale visie op voor een regionaal hernieuwbaar energielandschap. 
De procesnota beschrijft de aanpak voor de opmaak van het Energielandschap regio Gent 2050 .

Het ambitiekader voor de opmaak van deze visie is een kader waarin de hoofdambitie van maximale CO₂-reductie verder wordt verfijnd en via een set van nevenambities aangeeft waaraan we wensen dat het Energielandschap toe bijdraagt:

• Op vlak van landschappelijke ontwikkeling Regio Gent,
• Koppelkansen met andere ruimtelijke uitdagingen of transities,
• Manier waarop we de energietransitie in Regio Gent willen gerealiseerd zien.

Het ambitiekader bepaalt de hoofdambitie (100% hernieuwbare energie), de verdere verfijning van de hoofdambitie (geschakelde regio, maximaal zelfvoorzienend; energiesysteem efficiëntie; tijdskader 2040; Energiebesparing ), en 12 nevenambities (vrijwaren of versterken van kwetsbare, waardevolle landschappen; ontwerpen van nieuwe landschappen; landschappelijke samenhang; bijdrage tot de bouwshift; meervoudig en intensief ruimtegebruik; productieve landbouw; duurzame mobiliteit; bijdrage aan klimaatadaptatie; lokaal eigenaarschap; collectieve oplossingen; individuele betaalbaarheid; maatschappelijke betaalbaarheid).

Het ambitiekader zal worden vertaald in een afwegingskader en zo toelaten om later in het proces de verschillende toekomstscenario’s en keuzes op hun bijdrage aan de ambities te toetsen. Daarnaast is het ambitiekader ook een hefboom voor de geïntegreerde realisatie van het Energielandschap: ambities rond de manier waarop we de energietransitie willen realiseren, ambities rond het opzoeken van koppelkansen met andere ruimtelijke uitdagingen of transities,… 

Het ambitiekader werd co-creatief opgemaakt op basis van een bevraging aan het burgerpanel en een workshop met de stuurgroep (26/01/2023). Daarna werden ontwerpen van het ambitiekader besproken op stuurgroepen (16/02/2023 en 25/04/2023) en vond een schriftelijke feedbackronde plaats voor alle stuurgroepleden (tussen 2/3 en 11/4/2023). 

De stuurgroep en de provincieraad valideren dit ambitiekader en bij voorkeur keurt elk bestuur achter de stuurgroep leden – inclusief de Raad van Bestuur van Veneco - het ambitiekader goed.

Het College van Burgemeester en schepen van de Stad Gent wil voor de verdere uitwerking van de Ruimtelijke Regionale Energievisie wijzen op volgend inhoudelijk punt.

1. Zelfvoorzienendheid op vlak van hernieuwbare energie in de regio hoeft geen doel op zich te zijn. Voor het Gentse stadsbestuur moet de ambitie 100% hernieuwbare energie zijn op de maatschappelijk meest efficiënte manier. De energie moet maximaal in de regio Gent worden opgewekt, maar gezien het grote energieverbruik van onder andere de bedrijven in de Gentse haven is het niet prioritair om te streven naar netto zelfvoorzienendheid op jaarbasis. Van veel groter belang is dat het energiesysteem goed verbonden is met omliggende regio's, stroomopwekking op zee en het buitenland.
2. Kwetsbare burgers. We vragen dat in de volgende stappen van dit traject de belangen van minder mondige of kwetsbare burgers ook in rekening gebracht worden bij beslissingen over de locatiekeuze van nieuwe infrastructuur.
3. Bouwshift. Bij het omzetten van dit ambitiekader in toekomstscenario’s moet ervoor gewaakt worden dat de indruk wordt gewekt dat er de koppeling van de energietransitie en de bouwshift voor onteigeningen zal zorgen. Die perceptie kan het draagvlak voor de transitie ondermijnen