2023_CBS_06032 - ondertekening engagementsverklaring Circulair Betonakkoord Vlaanderen - Goedkeuring

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 56, § 1.

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.

Eén van de strategieën van het Gentse Klimaatplan 2020-2025 is inzetten op circulaire economie. Door het gebruik van primaire grondstoffen te verminderen en producten langer in de kringloop te houden, kunnen we onze koolstofvoetafdruk verminderen. Deze uitdaging gaan we samen aan met de bedrijfswereld, de haven, de academische wereld, het middenveld en de burger. De Stad neemt een voorbeeldrol op in haar interne werking en stimuleert of ondersteunt de andere actoren.

Op Vlaams en lokaal niveau wordt de bouwsector prioritair geacht in de transitie naar circulaire economie. Beton is wereldwijd het meest gebruikte bouwmateriaal. Dit brengt een aanzienlijke milieu-impact met zich mee op vlak van gebruik van grondstoffen (granulaten, zand, cement, ...) en CO₂-uitstoot bij de productie. De productie van cement uit klinker is verantwoordelijk voor ca. 3,5% van de broeikasgasuitstoot in België; wereldwijd is dit 5 tot 8%. 

De Stad Gent deed in enkele pilootprojecten reeds wat kennis en ervaring op i.v.m. innovatieve types beton met verminderde milieu-impact en de opportuniteiten en uitdagingen ervan:

• Op 19/03/2018 werd de deelname aan het project "stapsteen naar een circulaire stad" goedgekeurd door de gemeenteraad. In dit project werd een innovatieve stapsteen ontwikkeld uit carbstone, een gecarbonateerd beton. In de Leeuwstraat werd een voetpad aangelegd met deze stapsteen.
• Op 17/12/2018 werd de deelname aan het Interreg-project "URBCON" goedgekeurd door de gemeenteraad. In dit project werden pilootprojecten met duurzaam alkali-geactiveerd beton uitgevoerd in het stedelijk weefsel. Deze projecten moesten de performantie en de bruikbaarheid van dit type beton bewijzen. In de Sint-Lievenspoortstraat werden twee pilots uitgevoerd in dit beton: straatmeubilair en een brandtrap op de school de Zonnepoort.

Ook binnen de Green Deal Circulair Bouwen, waaraan de Stad Gent deelnam, zijn kennis en ervaringen i.v.m. circulair beton gedeeld.

De betonsector nam eind 2022 met het Circulair Betonakkoord Vlaanderen initiatief om zowel het materialengebruik als de CO₂-uitstoot van beton aan te pakken. De relevante stakeholders, en in het bijzonder overheden, werden opgeroepen om de engagementsverklaring te ondertekenen.

De ambities van het Circulair Betonakkoord Vlaanderen hebben betrekking op het materiaal beton op zich en op de toepassing ervan in gebouwen en infrastructuur. Er wordt gewerkt met een dubbele tijdshorizon (2030 en 2050). 

• Ambities m.b.t. het materiaal beton:
  • Tegen 2030 beogen we 50% vermindering van CO₂-eq-uitstoot van beton toegepast in het Vlaams Gewest (inclusief ontginning en hergebruik van grondstoffen, transport en bouw/installatie) t.o.v. de emissies in 1990.
  • Tegen 2050 werken we naar 0 kg CO₂-eq-uitstoot per m³ beton toegepast in het Vlaams Gewest.
  • Tegen 2030 wordt alle beton dat vrijkomt bij sloop en waarvan de kwaliteit geschikt is voor de productie van hoogwaardige betongranulaten hergebruikt in stortklaar beton, wegenbeton en/of geprefabriceerd beton. 
• Ambities m.b.t. de toepassing van beton in gebouwen en infrastructuur:
  • Tegen 2030 worden gebouwen en kunstwerken zo ontworpen dat betonnen elementen maximaal hergebruikt kunnen worden, of dat de functionele aanpasbaarheid maximaal is en dat het gebruik van storende stoffen welke een hoogwaardige recyclage belemmeren, vermeden wordt.
  • Tegen 2030 moet voor elke toepassing van beton het meest geschikte duurzame betonmengsel gebruikt worden. Rekenregels en kwaliteitsborging dienen hieraan aangepast te worden.

Voor de realisatie van deze ambities achten de initiatiefnemers een systematische aanpak noodzakelijk, waarbij alle relevante actoren betrokken worden:

• Innovatie en realisatie van bijkomende oplossingen (o.a. certificatie van alternatieve bindmiddelen en hoogwaardige secundaire granulaten, standaardisatie in functie van hergebruik)
• De juiste betonsamenstelling in de juiste toepassing (o.a. certificatie in functie van prestatie i.p.v. op basis van samenstelling)
• Duurzaamheid als criterium bij ontwerp en uitvoering
• Organisatie en ontwikkeling competenties binnen de sector (o.a. opstellen van typedocumenten)
• Creëren van maatschappelijk draagvlak

De engagementsverklaring van het Circulair Betonakkoord Vlaanderen is een inspanningsverbintenis: de ondertekenaars beloven om vanuit hun eigen rol in de bouw- en betonketen zo goed mogelijk bij te dragen tot het realiseren van de ambities. Voor overheden ziet men een voortrekkers- en voorbeeldrol en wordt er in het bijzonder gekeken naar aanbestedingen als hefboom.  

De Stad Gent neemt met de ondertekening van het Circulair Betonakkoord Vlaanderen een volgende stap in een traject dat al een aantal jaren bezig is. Het kenbaar maken van dit engagement kan via de contacten van de Stad met de bouwsector tot waardevolle synergieën leiden. Bovendien bieden projecten i.v.m. bouw of verbouwing van stadsgebouwen en (her)aanleg van openbaar domein om concrete stappen te zetten in de vermindering van de milieu-impact van beton.