Sinds 23 januari 2023 maakt Vlaanderen het mogelijk om energie te delen via energiegemeenschappen. Hierbij gaat een groep van energie afnemers samen een rechtspersoon oprichten zodat ze elektriciteit en/of warmte kunnen produceren, gebruiken, opslaan, verkopen of netondersteunende diensten of oplaaddiensten voor elektrische voertuigen kunnen aanbieden. De energie die binnen de energiegemeenschap geproduceerd wordt mag kosteloos gedeeld worden onder de leden.
Er kan ook gekozen worden voor een hernieuwbare energiegemeenschap die zich 100% op hernieuwbare energie richt en waarbij de energiegemeenschap zelf eigenaar is van de installaties die ze gebruiken.
Ook lokale overheden kunnen deelnemen aan (hernieuwbare) energiegemeenschappen. Zo kan energie gedeeld worden tussen overheidsgebouwen en private woningen of tussen overheidsgebouwen en KMO’s.
Bedankt collega Peeters voor uw vraag – het thema energiegemeenschappen is zeer actueel. De wetgeving en inzichten zijn nog in volle ontwikkeling.
En jazeker.
Als Gent volgen we dat op de voet, zowel voor ons als stad zelf, als voor burgers, organisaties en ondernemingen.
Even terzijde. In Gent zijn er op dit moment officieel twee energiegemeenschappen geregistreerd op de site van de Vreg.
Dat zijn Energent en DuCoop – niet toevallig twee bestaande energiecoöperaties. Want dat zijn ook energiegemeenschappen. Die bestaan al veel langer dan vandaag en leveren goed werk.
Hoe ik kijk naar energiegemeenschappen?
Ik vind dat een heel sterk concept. Ik sta daar meer dan 100% achter.
Waarom? De energiemarkt moet terug meer in handen komen van de burgers. Zo kunnen de opbrengsten van investeringen in de energietransitie terugvloeien naar onze eigen gemeenschap in plaats van weg te vloeien naar het buitenland.
Maar het economische verhaal is zeker niet het enige. Zelf mee kunnen werken aan de energietransitie werkt ook inspirerend en engagerend. Het geeft mensen hoop. Burgers kunnen zelf deel zijn van de oplossing voor de klimaatopwarming.
(Drempels: regelgeving en elektriciteitsprijs)
Jammer genoeg zijn er binnen de huidige Vlaamse regelgeving nog veel drempels en onduidelijkheden.
Samen met VVSG en andere lokale besturen hebben we dat bekeken. Wat blijkt?
1) Een energiegemeenschap oprichten is niet zo eenvoudig. Zo moet er bijvoorbeeld een rechtspersoon worden opgericht: een coöperatieve vennootschap of een vzw. Dat betekent wel wat administratie.
2) Het is momenteel niet makkelijk om een energiegemeenschap rendabel te krijgen als het gaat over energie delen – vooral omdat de heffingen op de elektriciteitsfactuur zo hoog zijn. Want die heffingen moeten nog altijd betaald worden. Energiedelen is, op dit moment, zeker niet de manier om energie goedkoper te maken.
Neem nu appartementen. Als je op een dak van een appartement zonnepanelen zou leggen en de stroom wil delen met alle bewoners, moeten zij ook voor die stroom nettarieven betalen. Terwijl de elektriciteit niet eens op het publieke net komt.
Dat zorgt ervoor dat energiedelen in appartementen, nochtans de meest voor de hand liggende toepassing, niet van de grond komt. Er is immers amper financieel voordeel voor de bewoners.
Maar de Vlaamse wetgeving is nog pril. Daarom gaan we ervan uit dat er op Vlaams niveau toch verbetering komt. En daarom zijn we binnen de stad volop bezig met de nodige expertise op te bouwen. Om voorbereid te zijn en nu al te experimenteren.
(Pilootprojecten)
Bijvoorbeeld. Onlangs is KnetterGent gelanceerd. Dat is een gloednieuwe coöperatie die investeert in zonnepanelen op jeugdlokalen.
Nog dit voorjaar komen er al zonnepanelen op vijftien lokalen, zoals op de Circuskerk in Malem.
Voor veel jeugdverenigingen is een investering in zonnepanelen financieel te hoog gegrepen, terwijl energie wel een hoge kost blijft.
Daarom hebben enkele jeugdorganisaties besloten om een energiecoöperatie op te richten.
De coöperatie plaatst de zonnepanelen, de jeugdorganisatie koopt de zonnestroom aan een goedkoop tarief en zonder prijsschommelingen.
De overtollige stroom wordt op de privémarkt verkocht.
Waarom een nieuwe coöperatie? De coöperanten, via de taks shelter, kunnen genieten van een belastingvoordeel van 45 procent op het geïnvesteerde bedrag.
Werken via een nieuwe coöperatie is de enige manier om dit model financieel aantrekkelijk te maken.
De rol van de stad? De jeugdorganisaties hadden het idee. Maar wij als stad hebben het initiatief in gang getrokken, het vooronderzoek mee gefaciliteerd en het organisatorisch model mee uitgewerkt.
We onderzoeken energiedelen op bedrijventerreinen. Op één bedrijventerrein hebben we al een vijftal intentieovereenkomsten met bedrijven. Zij willen toetreden tot een energiegemeenschap. In de loop van april komt daar meer nieuws over.
Energiedelen binnen onze eigen gebouwen
Er zijn naast energiegemeenschappen nog andere financiële en organisatorische werkvormen mogelijk om het aandeel hernieuwbare energie te verhogen.
Binnen de wetgeving over energiedelen is voor een stad als Gent het zogenoemde ‘energiedelen onder zelfde titularis’ interessant.
Hierbij worden overschotten van zonnestroom tussen gebouwen van eenzelfde eigenaar verrekend.
Als er in de zomervakantie overschot is van elektriciteit op een dak van een stadschool, dan kan die stroom verbruikt worden in, bijvoorbeeld, het stadskantoor.
Hoe dat juist in zijn werk gaat, daar zijn departement FM en schepen El Bazioui momenteel aan het bekijken.
Ik rond af met enkele conclusies: