Midden februari 2022 startte de opleiding ‘Interdisciplinary Study of the Climate Neutral City’ vanuit het ENLIGHT consortium, een consortium van 9 Europese universiteiten waaronder de Universiteit Gent. Het doel van de opleiding is om een complex probleem, namelijk het creëren van een klimaatneutrale stad, echt te analyseren en naar concrete oplossingen te zoeken. Aangezien de Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen van de UGent de opleiding coördineerde werd de Gentse wijk Muide Meulestede tijdens deze lessenreeks gebruikt als onderzoekscase. Aan het eind van de opleiding in april kwamen de 45 studenten met een voorstel voor een klimaat-neutrale wijk Muide Meulestede. De rapporten bespreken zeer concrete voorstellen rond watermanagement en waterbesparende maatregelen, energietransitie voor verwarming, innovatieve systemen van zonne-energie, verbeterde fietsinfrastructuur en het veranderen van de auto-mindset van bewoners.
Een indrukwekkende bron van heel concrete voorstellen om Gent die klimaatneutrale stad te maken tegen 2050, waar we allemaal van dromen.
Deze opleiding is een prachtig voorbeeld van hoe onderzoek en beleid elkaar heel direct kunnen versterken. Ook het internationale perspectief van de studenten biedt hier een enorme meerwaarde omdat ze vele goede voorbeelden uit hun eigen landen kunnen meenemen.
In Gent hebben we het geluk om een sterke universiteit en hogescholen te hebben, met studenten en onderzoekers die sterk geëngageerd zijn voor klimaat.
Binnen het beleidsdomein klimaat zijn er al verschillende samenwerkingen opgezet, zowel met de hogescholen als met de universiteit.
Die gaan over:
De Enlight-opleiding waar u naar verwijst is een goed voorbeeld van dat laatste.
De keuze voor de wijk is er gekomen omdat er al intense trajecten lopen, zoals Muide Meulestede Morgen en Meude-Meulestede-Mariakerke Fossielvrij. Binnen die trajecten werken we al enkele jaren aan klimaatoplossingen voor de wijken.
De stadsdiensten hebben een analyse gemaakt van de ideeën van de Enlight-studenten. En wat blijkt? Heel wat van de ideeën zijn vergelijkbaar met voorstellen die de afgelopen jaren in de lopende trajecten zijn opgenomen.
Dat geldt bijvoorbeeld voor de voorstellen over
Uit creatieve processen als deze komen heel veel ideeën, waarvan er maar enkele ook echt kunnen worden uitgevoerd. In de Enlight-opleiding was er onvoldoende tijd om die voorstellen concreet uit te werken. Dat is normaal.
Studenten pitchen ideeën, een 3-tal pagina’s per idee. Embryonaal. Veel voor ons bekende zaken komen erin naar voor.
Het gaat hier in de eerste plaats om de opleiding van studenten. Het is niet hun opdracht om in detail te kijken naar alle economische, ecologische en sociale aspecten van hun ideeën.
Daarvoor werken we samen met de professionele onderzoekers, zoals met de energie-experts van UGent waar ik eerder naar verwees.
Het kost vaak jaren om vanuit een goed idee naar een concreet voorstel. Buurzame Stroom bijvoorbeeld, dat ging over het verdelen van de winst van zonnepanelen, kwam uit een soortgelijke brainstorm. Het heeft drie jaar gekost om van idee tot uitwerking te komen. Die tijd hebben de studenten niet.
De samenwerking voor de Enlight-opleiding maakt deel uit van een breder geheel. Voor ons klimaatbeleid werken samen met de Summer School van de UGent, we leveren klimaatuitdagingen voor opleidingen aan de Artveldehogeschool,… Daar komen vaak inspirerende voorstellen voor de stad, maar, zoals gezegd, dat is maar een eerste stap. Het lijkt me dan ook niet echt aangewezen om van al die samenwerkingen een presentatie op de commissie te organiseren.
Dan zouden we op elke commissie ideeën uit allerlei hoeken kunnen brengen.
Uit Enlight zijn nog meer resultaten gekomen dan het rapport alleen. Zo was het een ideaal middel om contacten te leggen voor subsidieprojecten, en de uitwisseling van kennis over pilootprojecten in de stad. Daarom is besloten om het netwerken in de volgende editie van Enlight nog meer belang te geven.
Uiteraard is deze vorm van werken ook geschikt voor andere uitdagingen dan klimaat. Uit een meeting van Enlight in Uppsala in mei kwamen suggesties om te werken op een breed scala aan thema’s, van lokaal beleid tot cybersecurity. Hoe daar mee zal worden omgegaan is voer voor later.
Zelf heb ik vorig jaar ook meegewerkt aan zo’n programma rond dekoloniseren.
Mij lijkt het aangewezen om de onderzoeks- en onderwijsactiviteiten te koppelen aan lange-termijn-programma’s van de stad. Zo kunnen de studenten samen meer impact realiseren en verder doorwerken op eenzelfde thema.
Concluderend: