2021_GR_00253 - Ontwerp van statuten Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking 'North Sea Port District' en voordracht van kandidaten - Goedkeuring

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.

Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 40, § 1.

In 2015 werd het toenmalig grensoverschrijdend lichaam Gent-Terneuzen statutair omgezet in de Benelux Groepering Territoriale Samenwerking (kortweg BGTS) Kanaalzone. De voornaamste wijzigingen waren de toetreding van de gemeenten Evergem en Zelzate en de verbreding van de maatschappelijke opdracht van de vereniging.

Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 werd de afvaardiging van de Stad Gent in de algemene vergadering en de raad van bestuur geactualiseerd.

Met de oprichting van North Sea Port in 2018 lanceerde de toenmalige Oost-Vlaamse gouverneur dhr. Jan Briers tijdens het periodiek kanaalzonegemeenteoverleg het idee van de oprichting van een North Sea Port District.

Het secretariaat van de Scheldemonderaad kreeg de opdracht dit concept samen met de 8 partners van het kanaalzonegemeenteoverleg verder uit te werken. De 8 partners zijn: de huidige 4 leden van de BGTS, uitgebreid met de Nederlandse gemeenten Borsele en Vlissingen, en de provinciebesturen Oost-Vlaanderen en Zeeland.

Op het kanaalzonegemeenteoverleg van 31 januari 2020 gingen de 8 partners akkoord met het voorstel om de huidige Benelux Groepering Territoriale Samenwerking Kanaalzone en het kanaalzonegemeenteoverleg om te bouwen tot de Benelux Groepering Territoriale Samenwerking North Sea Port District.

In nauwe samenspraak met het Benelux secretariaat, de bevoegde Vlaamse en Nederlandse overheid werd een voorstel van statuten voorgelegd aan het kanaalzonegemeenteoverleg van 9 juni 2021 die hiermee instemde. Alle 8 partners engageerden zich vervolgens de statuten ten laatste eind november 2021 ter goedkeuring voor te leggen aan hun respectieve beslissingsorgaan. 

De bestuurlijke steun voor de oprichting van het North Sea Port District bij de Vlaamse en de Nederlandse overheden is uitgesproken positief:

- Op de Nederlandse - Vlaamse Top van 4 november 2020 werd in de slotverklaring naar het District verwezen. Citaat: "Minister-president J. Jambon en staatssecretaris R Knops zullen samen met hun administraties de verdere uitbouw van het North Sea Port District actief ondersteunen door het verder uitwerken van een werkagenda. en ook eventuele andere initiatieven die in de (nabije) toekomst nog kunnen ontstaan in de Vlaams-Nederlandse grensregio's.”

- De erkenning op 26 mei 2021 van het North Sea Port District door de Nederlandse overheid als NOVI-gebied (Nationale Omgevingsvisie).

De voornaamste redenen voor de keuze om North Sea Port District het statuut van de BGTS te geven zijn:

• verdere professionalisering van de grenswerking:
  • de feitelijke samenwerking kanaalzonegemeenteoverleg krijgt een rechtspersoonlijkheid met de daarmee samenhangende mogelijkheden en verantwoordelijkheden;
  • de uitrol van een samenhangende gebiedsgerichte visie, coördinatie en werking en dit binnen een grotere ruimtelijke dynamiek van de ontwikkeling van megaregio's in Europa;
  • de gebiedsuitdagingen vragen een transversale en gecoördineerde aanpak, die de partners niet alleen aankunnen of mekaar in versterken;
  • een verbreding van de maatschappelijke opdracht in lijn gebracht met de huidige uitdagingen in de regio (bv klimaat, energietransitie, circulaire economie, aantrekkelijk  leeflandschap, tewerkstelling, verbinden, onderwijs, demografische dynamiek);
  • uitvoering geven aan de resultaten van de werkagenda voor de regio (NOVI plan en agenda onderzoek olv Architecture Workroom Brussels);
  • opschaling en capaciteitsopbouw;

• de bestuurlijke efficiëntie verhogen:        
  • een duidelijk aanspreekpunt voor andere overheden (bv Europa) en partners;
    • het speelt in op beleidsvisie van de Nederlandse overheid die de BGTS verkiest als een geschikte juridische vorm van grensoverschrijdende samenwerking;
    • eveneens binnen het Europese beleid groeit de aandacht voor 'crossborder cooperation', waarop met de BGTS kan worden ingespeeld. De Europese Unie kent een vergelijkbaar instrument, met de name de Europese Groepering Territoriale Samenwerking (EGTS).
  • het overzicht en/of regie op en over de andere bestuurlijke grensnetwerken actief in de regio behouden of beginnen op te nemen (koepelopdracht);
  • gecoördineerde dossierbehartiging;
  • de opname van de provinciebesturen Oost-Vlaanderen en Zeeland, en de Nederlandse gemeenten Vlissingen en Borsele in de BGTS versterken de samenhang met werking van North Sea Port;
• een betere en stabiele financiering door de partners:
  • met de nieuwe BGTS spreken we over een engagement van 100.000 euro/jaar;
  • dit helpt cofinanciering aan te boren bij de andere overheden en hun programma's (bv Interreg, EFRO, Strategische projecten Ruimte Vlaanderen);
• het verstevigen van het draagvlak bij ondernemers, kennisinstellingen bewoners voor de gebiedsontwikkeling (bv inzake communicatie, inspraak, identiteitsopbouw, promotie).

De voornaamste statutaire bouwstenen zijn:

• Deelnemers: de gemeenten Gent, Evergem, Zelzate, Borsele, Vlissingen, provinciebesturen Oost-Vlaanderen en Zeeland;
• De zetel:  gevestigd te Gent, stadhuis, Botermarkt 1, 9000 Gent, België;
• Het doel: de grensoverschrijdende samenwerking in het North Sea Port District te bevorderen en tot uitvoering te brengen en de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers te behartigen, en dit in het belang en ten dienste van de ingezetenen. 
• de algemene vergadering (AV): 
  • Max. 3 vertegenwoordigers van elke deelnemer (dus max. 24) - aangewezen door de bevoegde organen van de deelnemers uit de colleges;
  • Externen kunnen worden uitgenodigd (bv Vlaamse, Nederlandse ambtenaren);
  • Bevoegdheden : o.a. goedkeuren rekening, begroting, wijziging statuten, personeelsformatie, kwijting;
    • Min. 2 maal per  jaar samenkomen;
    • minstens 1 x voor 30 juni;
    • Minstens 1 x laatste trimester.
  • Relatie met de bestuursorganen van de deelnemers - de raad van bestuur (RvB) verstrekt :
  • aan de bevoegde organen van de deelnemers uiterlijk 30 kalenderdagen vóór de eerste AV van een jaar een volledig verslag van de activiteiten van de BGTS gedurende het voorgaande jaar;
  • aan de colleges, raden en staten van de deelnemers de door één of meer leden van die gremia gevraagde inlichtingen;
  • De notulen van de algemene vergadering en de RvB zijn ter inzage van de leden van de colleges, raden en staten op het secretariaat van de betrokken deelnemer. Voor zover dit is toegestaan volgens het toepasselijke recht kan dit op digitale wijze gebeuren.
• de raad van bestuur :
  • de AV benoemt, uit haar midden, de leden van RvB;
  • op voordracht van bevoegde organen van deelnemers;
  • twee afgevaardigden per deelnemer (dus 16);
  • Externen (geen stemrecht) kunnen worden uitgenodigd: de CEO van North Sea Port wordt standaard uitgenodigd;
• de voorzitter en de ondervoorzitter:
  • de RvB duidt uit diens midden een voorzitter en een ondervoorzitter aan;
  • de voorzitter en de ondervoorzitter worden aangeduid voor een periode van één jaar;
  • het voorzitterschap wordt afwisselend waargenomen door een Nederlandse of Vlaamse deelnemer. Een deelnemer uit het andere land dan dat van de voorzitter neemt het ondervoorzitterschap waar. De RvB bepaalt een beurtrol voor de rotatie van het voorzitterschap en ondervoorzitterschap.
• de AV stelt de hoogte van de jaarlijks door de deelnemers te betalen bijdrage vast op basis van een verdeelsleutel tussen de deelnemers:
  • de verdeelsleutel wordt door de AV vastgesteld, met als uitgangspunt twee derde ten laste komt van de gemeenten in functie van hun inwonersaantal, met een degressieve correctie van de bijdrage naargelang het inwoneraantal stijgt, en één derde ten laste van de provincies;
  • de facto is dit de continuering van de huidige financiering voor de lopende AWB studie, M.a.w. 100.000 euro per jaar of 30.000 euro voor de Stad Gent.
• duur overeenkomst: 18 jaar, kan worden verlengd (beslissing AV en de bevoegde organen van de 8 partners);

Een belangrijk gevolg van deze statuten is de aanpassing van de delegatie van de Stad Gent in de nieuwe bestuursorganen AV en de RvB. Het voorstel luidt: