Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.
Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 77
In Oost-Vlaanderen zijn er 2 nachtopvangcentra voor daklozen: in Aalst en in Gent. Het al dan niet voorzien van nachtopvang wordt door de hogere overheden als een lokale verantwoordelijkheid gezien. Vanuit de hogere overheden wordt er hier noch richting noch sturing aan gegeven. Enkel voor de organisatie van winternachtopvang bestaan er enkele juridische instrumenten (inzet leegstaande sociale woningen) en een financiële ondersteuning vanuit de Programmatorische Overheidsdienst Maatschappelijke Integratie dat een gedeelte van de kosten dekt. Ondanks dat nachtopvang gezien wordt als een lokale verantwoordelijkheid is dakloosheid dit allerminst. Voorbeelden zijn legio van daklozen die vaak in de meer stedelijke contexten vertoeven waar er een groot aanbod van ondersteuning is gaande van materiële ondersteuning tot opvang-en woonaanbod. Deze diversiteit wordt ook in de nachtopvang gezien. Bij nieuwe gebruikers gaven de tellingen de voorbije jaren aan dat tussen de 40 en 60% van de nieuwe aanmeldingen gebeurt door daklozen zonder enige connectie met Gent. De nachtopvang heeft echter wel een hoge kostprijs voor de lokale overheid terwijl in de jaren buiten de COVID periode ongeveer 3-4% gefinancierd wordt door een hogere overheid. Vooral de Stad Gent betaalt dus de kostprijs voor de nachtopvang. Vaak zoeken die daklozen die gebruik maken van de nachtopvang na verloop van tijd ook ondersteuning en hulpverlening binnen Gent wat zowel voor het hulpverlening- en opvangnetwerk als voor het woonaanbod voor extra druk zorgt.
De kansen om oplossingen te vinden voor de dakloosheid zijn echter vaak groter binnen het bestaande netwerk en binnen de eigen gemeente/stad. Soms is er nog familie of zijn er vrienden waar contact mee kan worden opgenomen, soms is een persoon goed gekend bij het andere OCMW en zijn er nog mogelijkheden tot verdere hulpverlening. Soms zijn er sneller woongerichte oplossingen te vinden in de gemeente van herkomst wat een structurele oplossing biedt en te prefereren is boven een verblijf in de nachtopvang,...
Van hieruit stelt dit besluit voor om de Gentse nachtopvang te 'solidariseren' - concreet betekent dit dat de steden uit de omliggende eerstelijnszones de mogelijkheid krijgen om een samenwerkingsakkoord af te sluiten met CAW Oost-Vlaanderen vzw waarbij er afspraken zijn omtrent zowel de opvolging van cliënten waarvoor het OCMW van de betreffende stad bevoegd is, de doorverwijzing en praktische afspraken met betrekking tot de nachtopvang, het betalen van de gebruikte nachten aan kostprijs,...
1. Naar een regionale samenwerking
Gent zet in op regionale samenwerking met betrekking tot de nachtopvang. De grenzen van deze regioafbakening vallen samen met de grenzen van de omliggende eerstelijnszones: Schelde en Leie, Scheldekracht, West-Meetjesland en Oost-Meetjesland. In totaliteit gaat dit over 22 steden en gemeenten die - naast Gent - toegang tot het Gentse systeem van nachtopvang krijgen. Deze gemeenten krijgen de mogelijkheid om een samenwerkingsovereenkomst af te sluiten met CAW Oost-Vlaanderen vzw in verband met het gebruik van de nachtopvang.
Aalst neemt deze centrumfunctie op voor de aangrenzende eerstelijnszones rond Aalst én voor de Vlaamse Ardennen. In het Waasland is er een netwerk van lokale besturen dat samenwerkt om in te zetten op een eerder huisvestingsgerichte aanpak, ook bij acute problemen van dakloosheid. Zo is er over de ganse provincie Oost-Vlaanderen een vorm van aanbod uitgewerkt; rekening houdend met de lokale context.
2.Werkingsprincipes
De samenwerkingsovereenkomst omvat de afspraken die vastgelegd zijn tussen het betrokken openbaar bestuur en CAW Oost-Vlaanderen. het sjabloon samenwerkingsovereenkomst zit in bijlage bij dit besluit. De steden en gemeenten tekenen in op een pakket van nachten waarvan ze kunnen gebruik maken van de Gentse nachtopvang. Het betrokken lokaal bestuur tekent in volgens de huidige voorwaarden van het Gentse systeem van nachtopvang. Dit betekent: inbellen via het 0800 nummer op de afgesproken momenten, 1 keer om de 14 dagen moet de persoon langs gaan bij zijn toeleider (in casu de OCMW maatschappelijk werker van de gemeente van herkomst) om terug een cyclus te openen (dit zorgt ervoor dat het hulpverleningstraject wordt opgevolgd),... Er is dus geen prioritaire toegang voor cliënten van het openbaar bestuur waarmee er een samenwerkingsverband is. Dit betekent dat er geen plaatsen voorbehouden zijn.
De toegang tot de nachtopvang gebeurt via de poort naar de nachtopvang waar in gesprek met de potentiële gebruiker wordt bekeken waar de potentiële nachtopvanggebruiker zijn of haar netwerk heeft, welk OCMW reeds begeleiding opneemt voor de persoon,... De poort zet maximaal in op het vermijden van nachtopvang en zoekt samen met de cliënt meer duurzame trajecten uit de dakloosheid, bekijkt de hulpvraag in zijn totaliteit en zoekt ankerpunten. Vanuit de poort wordt dus hulpverlening in de brede zin opgezet en niet enkel de toeleiding naar de nachtopvang.
Cliënten van lokale besturen waar er geen samenwerkingsovereenkomst mee werd afgesloten kunnen niet terecht in de Gentse nachtopvang. Er zijn echter een aantal uitzonderingen:
- Bij bijzonder kwetsbare situaties kan er een uitzondering worden toegestaan. Op - Er is een overbrugging in de nachtopvang mogelijk tijdens de sluitingsmomenten de poort. Dit betekent dat cliënten gebruik kunnen maken van de nachtopvang tot een onthaalgesprek mogelijk is.
Gezien het richtinggevend principe is dat cliënten het best geholpen kunnen worden in hun eigen netwerk en bekende omgeving zetten de maatschappelijk werkers maximaal in op warme toeleiding naar het OCMW van herkomst. Uiteraard moet de cliënt toestemming geven om contact op te nemen met dit OCMW.
3. Huidige stand van zaken
Op dit moment hebben volgende lokale besturen aangegeven gebruik te willen maken:
- Evergem
- Eeklo
Sommige lokale besturen stappen niet in, met andere zijn de gesprekken nog lopende en/of zijn ze dit in de besluitvorming aan het brengen.
Deze beslissing wordt genomen in functie van het optimaal inzetten van de beschikbare capaciteit nachtopvang.
De Raad voor Maatschappelijk Welzijn keurt de werkwijze tot solidarisering van de nachtopvang goed.