2021_MV_00353 - Mondelinge vraag van raadslid Anita De Winter: Respijtplek voor personen met psychosociale problemen in de Moester

Met het sociale innovatiefonds hebben we als stadsbestuur een impuls van bijna 800.000 euro gegeven om sociale knelpunten aan te pakken op een innovatieve manier. Er was duidelijk veel enthousiasme om hiermee aan de slag te gaan, want er werden in september 2020 maar liefst 64 projectaanvragen ingediend.

Een van de 10 projecten die door de jury werden geselecteerd en een subsidie kregen toegekend is inderdaad dat van Hand in Hand vzw.  In dit project wil men een zogenaamde ‘respijtplek’ creëren. Dat is een plek waar mensen met psychosociale moeilijkheden een korte periode tot rust kunnen komen. Door het creëren van deze rustplek wil men een te snelle opname in de psychiatrie voorkomen. Met het project wil Hand in Hand zo’n 40 personen per jaar bereiken. De respijtplek zou vorm krijgen als een duurzame, mobiele woonunit, op het domein van DAC De Moester in Sint-Denijs-Westrem.

Tijdens de beoordeling van de aanvragen, heeft de jury Hand in Hand vzw al enkele bijkomende vragen gesteld om de haalbaarheid van de mobiele unit beter te kunnen inschatten. Uit het antwoord van Hand in Hand vzw bleken er reeds een aantal stappen gezet te zijn tot het verkennen van de markt voor het leveren van de unit.  Men zag op dat moment geen onmiddellijke obstakels op het vlak van geldende regelgeving en voorschriften. We bekijken of we in de toekomst een zekere vorm van ruimtelijke toets kunnen toevoegen aan dergelijke projectaanvragen.

Hand in Hand vzw heeft zich reeds verder geïnformeerd om een aanvraag in te dienen voor de inplanting van de mobiele unit. De goedkeuring voor de plaatsing van deze woonunit blijkt echter geen evidentie te zijn omdat het domein is opgenomen in het Gewestelijk RUP “Afbakening grootstedelijk gebied Gent - deelproject 6C: Parkbos”, waarin het domein ingekleurd is als “zone voor landbouw”.

We onderzoeken momenteel enkele pistes om tot een oplossing te komen:

Eerste piste: mobiele zorgwoning 

• De beoogde respijtplek leunt volgens Hand in Hand sterk aan bij het concept van “mobiele zorgwoning”. De  zorgbehoevende en de mantelzorger zijn vlakbij mekaar aanwezig (weliswaar niet ‘wonen’). Hand in Hand vzw beoogt een volstrekt mobiele unit met tijdelijk verblijf, dus zonder domiciliëring van de zorgbehoevende. Het is onzeker of deze invulling kan in de huidige regelgeving rond zorgwonen.  
• Momenteel is zorgwonen beperkt tot ‘ondergeschikt binnen een bestaande woning’. De Stad Gent gaf al vaak signalen aan de Vlaamse overheid rond de nood aan een versoepeling rond hospitawonen, zorgwonen en mobiele zorgwoningen. Deze vernieuwende woonvormen bieden een antwoord op vele noden op de grens tussen wonen en welzijn, maar botsen nu te vaak op administratieve, financiële en fiscale drempels.
• Er loopt een Vlaams initiatief om de mogelijkheden voor zorgwonen uit te breiden, ook naar bijgebouwen of tijdelijk in een mobiele unit bij een bestaande woning. Dit ligt momenteel voor goedkeuring bij het Vlaams Parlement en is dus nog niet van kracht. Dan heb je daar geen omgevingsvergunning meer voor nodig, een eenvoudige melding volstaat. De unit mag wel maar drie jaar blijven staan, met de mogelijkheid tot een eenmalige verlenging met nog eens drie jaar. 

Tweede piste: regelluwte 

• Indien de mobiele unit in eerste instantie niet kan ingepland worden op landbouwgrond, bepleit Hand in Hand een zekere mate aan regelluwte. Hiermee hopen ze dan dat de beoogde respijtplek als “mobiele zorgwoning” voor een proefperiode van bvb. 5 tot 6 jaar wordt toegestaan. Hierbij wordt verwezen naar “Wonen-Vlaanderen” die in mei 2017 een oproep lanceerde voor “experimentele woonvormen in een regelluwe proefomgeving”.  Daarin wordt voor een beperkte periode de bestaande regelgeving deels aan de kant geschoven om innovatie de vrije baan te geven. Zolang de regelgeving (nog) niet is aangepast aan de nieuwe evoluties en trends mogen de experimentele woonvormen onder bepaalde voorwaarden afwijken van een aantal bepalingen van de Vlaamse Wooncode”. Ook in de Beleidsnota Stedenbouw (p. 32) wordt verwezen naar tijdelijke experimentele ruimte: ‘Het is eigen aan Gentenaars om out of the box te denken en dat willen we aanmoedigen. (…) Het experiment heeft altijd de doelstelling om het samenleven in de stad te bevorderen’.

Ook deze piste heeft tijd nodig om dit verder te onderzoeken.

Derde piste: handeling van algemeen belang 

• Voor het plaatsen van een mobiele unit bij de bestaande gebouwen, kan mogelijks de piste voor afwijkingen van handelingen van algemeen belang die een ruimtelijk beperkte omvang hebben cfr art.4.4.7.§2 VCRO een oplossing bieden. Ook daarvoor bestaan strikte randvoorwaarden waarvoor verder moet worden onderzocht of dit hier onder kan vallen. 

Indien de stedenbouwkundige regelgeving een obstakel blijft, zal Hand in Hand vzw trachten een alternatief uit te werken binnen de bestaande infrastructuur. Men denkt hierbij aan een herschikking in het bestaande woonhuis (dat een erkenning heeft voor 'beschut wonen'), zodat er in dat woonhuis een afzonderlijke 'respijtplek' zou kunnen worden gemaakt. Nadeel hiervan is dat de zorgbehoevende veel meer in de drukte zal verblijven en dat er een plek minder voor beschut wonen zelf kan worden aangeboden. 

De ‘respijtplek’ als sociaal innovatief project is in elk geval veelbelovend en vernieuwend. We zoeken dus actief mee naar een oplossing om dit toonaangevende project waar te maken.