Het dragen van een mondmasker, of een alternatief in stof, speelt een belangrijke rol in de strategie ter beperking van de verspreiding van het coronavirus COVID-19.
Het ministerieel besluit van 10 juli 2020 houdende wijziging van het ministerieel besluit van 30 juni 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, voerde de verplichting in voor eenieder vanaf de leeftijd van 12 jaar om de mond en de neus te bedekken met een masker of elk ander alternatief in stof in bepaalde publiek toegankelijke inrichtingen. Met navolgende wijzigingen aan het ministerieel besluit op 24 en 28 juli 2020 werd die verplichting steeds verder uitgebreid.
Om de mondmaskerverplichting te implementeren in Gent, en uitvoering te geven aan de opeenvolgende wijzigingen aan het ministerieel besluit van 30 juni 2020, werden door de (waarnemend) burgemeester en de gemeenteraad reeds verschillende politieverordeningen uitgevaardigd waarmee een mondmaskerverplichting werd ingevoerd voor bestuurders en passagiers bij individueel bezoldigd personenvervoer, in de publiek toegankelijke delen van openbare gebouwen, op welbepaalde drukbezochte plaatsen (centrumstraten, evenementen, recyclageparken) en in de nabijheid van de schoolpoorten. Op grond van de opeenvolgende ministeriële besluiten komt het immers aan de bevoegde lokale overheid toe om de private of publieke druk bezochte plaatsen aan de duiden waar een mondmaskerplicht geldt:
- De tijdelijke politieverordening burgemeester van 3 augustus 2020 houdende mondmaskerverplichting voor bestuurders en passagiers bij individueel bezoldigd personenvervoer, bekrachtigd in de gemeenteraad van 7 september 2020, voert een mondmaskerplicht in voor bestuurders en passagiers van taxi's aangezien plexiwanden onvoldoende bescherming boden. De sector was zelf ook vragende partij aangezien een gelijkaardige verplichting reeds gold voor het openbaar vervoer.
- De tijdelijke politieverordening burgemeester van 1 oktober 2020 houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker in de publiek toegankelijke delen van openbare gebouwen, bekrachtigd in de gemeenteraad van 19 oktober 2020, is een verderzetting van een eerdere gelijkluidende bepaling in de federale regelgeving die door het ministerieel besluit van 25 september 2020 tot wijziging van het ministerieel besluit van 30 juni 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, was komen te vervallen. De epidemiologische toestand noodzaakt(e) een continuering van die reeds gekende verplichting.
- De politieverordening houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker op welbepaalde plaatsen teneinde de verdere verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, goedgekeurd in de gemeenteraad van 19 oktober 2020, bepaalt, in uitvoering van de geldende ministeriële besluiten met coronamaatregelen, een aantal private of publieke drukke plaatsen waar de fysieke afstand van 1,5 meter moeilijk gegarandeerd kan worden en waar een mondmaskerplicht geldt. Het gaat onder meer om het winkelwandelgebied, een aantal drukke schakelstraten, publiek toegankelijke activiteiten, de leefstraten en de recyclageparken. Deze 'algemene' mondmaskerverordening werd in de loop van vorig jaar een aantal keren bijgestuurd, afhankelijk van de concrete noodwendigheden (zo gold er tijdens de zomermaanden een mondmaskerplicht op de Blaarmeersen en werden een aantal straten toegevoegd bij de start van het academiejaar). De straten waar de mondmaskerplicht geldt ging als bijlage bij de politieverordening (en wordt met voorliggende verordening ongewijzigd overgenomen).
- De tijdelijke politieverordening burgemeester van 28 oktober 2020 houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker in een straal van 200 meter rond de in- en uitgangen van scholen teneinde de verdere verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, bekrachtigd in de gemeenteraad van 23 november 2020, kwam er dan weer nadat er vanuit diverse diensten signalen kwamen dat er rond de schoolpoorten nog steeds te vaak mensen in groepjes bleven hangen om wat bij te praten, waarbij niet altijd een mondmasker werd gedragen. De algemene verplichting om een mondmasker te dragen wanneer men geen anderhalve meter afstand kan bewaren, was blijkbaar onvoldoende duidelijk om mensen hun gedrag te laten aanpassen, hetgeen in de epidemiologische context een zeker risico met zich bracht.
Alle voormelde politieverordeningen leggen de verplichting tot het dragen van een mondmasker op aan eenieder vanaf de leeftijd van 12 jaar, zoals dat ook in de toen geldende federale regelgeving was voorzien.
In het ministerieel besluit van 28 oktober 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, werd de verplichting om een mondmasker te dragen echter niet langer opgelegd aan eenieder vanaf de leeftijd van 12 jaar, maar aan "eenieder, met uitzondering van kinderen tot en met 12 jaar". Ook voor het samenscholingsverbod werd dergelijke wijziging doorgevoerd.
Gelet op de onverwachte, en niet nader gemotiveerde noch gecommuniceerde, wijziging in de federaal opgelegde mondmaskerplicht werd, na overleg in de Gemeentelijke CrisisCel, door de dienst Noodplanning een vraag om toelichting geëscaleerd naar het Nationaal CrisisCentrum (NCCN), waarin vooral werd gepeild of die wijziging bewust werd doorgevoerd dan wel berust op een mogelijke onzorgvuldige vertaling (gelet op enkele discrepanties tussen de Nederlandstalige en Franstalige tekst van het ministerieel besluit).
Na een rappelverzoek heeft het NCCN op 30 december 2020 volgend antwoord overgemaakt:
"In het ministerieel besluit van 28 oktober 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, zoals laatst gewijzigd op 24 december 2020 (hierna ministerieel besluit van 28 oktober 2020), wordt consequent de bewoording “tot en met 12 jaar” gebruikt in verschillende bepalingen waaronder deze over de mondmaskerplicht en het samenscholingsverbod. Een uitzondering voor kinderen “ tot en met 12 jaar” dient gelezen te worden als een verplichting voor kinderen “vanaf 13 jaar”.
De mondmaskerplicht geldt dus voor kinderen vanaf 13 jaar, ook op het openbaar vervoer.
Zo stelt artikel 25 van het ministerieel besluit van 28 oktober 2020 dat:
“Eenieder, met uitzondering van kinderen tot en met 12 jaar, is verplicht om de mond en de neus te bedekken met een mondmasker of elk ander alternatief in stof wanneer het onmogelijk is om de naleving van de regels van social distancing te garanderen, met uitzondering van de gevallen bedoeld in artikel 23, § 2.”
(…)
En artikel 19 van het ministerieel besluit van 28 oktober 2020 dat:
Eenieder, met uitzondering van kinderen tot en met 12 jaar, is verplicht om de mond en de neus te bedekken met een masker of elk ander alternatief in stof, vanaf het betreden van de luchthaven, het station, op het perron of een halte, in de bus, de (pre)metro, de tram, de trein of elk ander vervoersmiddel dat door een openbare overheid wordt georganiseerd. Wanneer het dragen van een masker of van een alternatief in stof niet mogelijk is omwille van medische redenen, mag een gelaatsscherm worden gebruikt.
Bovendien dienen kinderen vanaf 13 jaar meegeteld te worden bij het aantal personen die mogen samenscholen volgens artikel 15 van het bovengenoemde ministerieel besluit.
Zo bepaalt artikel 15, §1 dat:
“§ 1. Behoudens andersluidende strengere of minder strenge bepaling voorzien door dit besluit, zijn samenscholingen van meer dan vier personen, kinderen tot en met 12 jaar niet meegeteld, enkel toegelaten onder de voorwaarden voorzien en voor de activiteiten toegelaten door dit artikel.”"
Daargelaten de vaststelling dat bovenstaande antwoord weinig inzicht biedt in het waarom van deze gewijzigde aanpak (wat nogmaals aan het NCCN werd gevraagd), is duidelijk dat het ministerieel besluit van 28 oktober 2020 zo moet worden gelezen dat de mondmaskerplicht (en het samenscholingsverbod) pas van toepassing is op personen vanaf 13 jaar.
Om in overeenstemming te zijn met het gewijzigde federale standpunt, dringt een aanpassing van de voormelde politieverordeningen zich op. Er is immers geen concrete aanleiding om in Gent een strengere leeftijdsgrens van 12 jaar aan te houden. Bovendien kan van de gelegenheid gebruik worden gemaakt om de vier afzonderlijke verordeningen, die eenzelfde doel beogen en alle gebaseerd zijn op de bevoegdheid van de lokale overheid om de private of publieke druk bezochte plaatsen te bepalen waar een mondmasker moet worden gedragen, samen te voegen tot één overzichtelijk document.
Aan de gemeenteraad wordt dan ook gevraagd om de opheffing van voornoemde politieverordeningen goed te keuren, en goedkeuring te verlenen aan de aangepaste "Politieverordening houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker op welbepaalde plaatsen teneinde de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken".
Heft op de "Tijdelijke politieverordening burgemeester van 1 oktober 2020 houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker in de publiek toegankelijke delen van openbare gebouwen", zoals bekrachtigd door de gemeenteraad van 19 oktober 2020.
Heft op de "Politieverordening houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker op welbepaalde plaatsen teneinde de verdere verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken", zoals goedgekeurd door de gemeenteraad van 19 oktober 2020.
Heft op de "Tijdelijke politieverordening burgemeester van 28 oktober 2020 houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker in een straal van 200 meter rond de in- en uitgangen van scholen teneinde de verdere verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken", zoals bekrachtigd door de gemeenteraad van 23 november 2020.
Keurt goed de "Politieverordening houdende de verplichting tot het dragen van een mondmasker op welbepaalde plaatsen teneinde de verdere verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken" en de daarbij horende stratenlijst waar de mondmaskerplicht geldt, zoals gevoegd in bijlage.
Deze politieverordening zal worden bekendgemaakt zoals voorgeschreven in artikel 287 van het Decreet over het lokaal bestuur en treedt onmiddellijk in werking.