Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2 §1.
Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 40, § 3.
De naam struikelsteen is de vertaling van het Duitse woord ‘Stolperstein’ en is een gedenkteken ter nagedachtenis van een slachtoffer van het nationaalsocialisme tijdens WO II.
Struikelstenen is een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig dat sinds 1995 uitgegroeid is tot een kunstmonument van zo’n 80.000 stenen die over meer dan 26 Europese landen en tot zelfs buiten Europa verspreid liggen.
Een struikelsteen is een kasseivormige steen, bedekte met een messing plaatje waarin de naam, geboortedatum, arrestatie- of deportatiedatum, plaats en datum van overlijden van het slachtoffer zijn gestanst. Deze steen wordt in het voetpad geplaatst voor de (laatste) woon-, verblijf-, werk- of studeerplaats van het slachtoffer.
In Gent liggen reeds een twintigtal van deze struikelstenen. Er werd vastgesteld dat een duidelijk kader waarbinnen deze aanvragen behandeld kunnen worden op dit moment ontbreekt binnen de Stad Gent.
Om de aanvraagprocedure te verduidelijken/vereenvoudigen en privé-initiatiefnemers duidelijkheid te verschaffen, werd een reglement opgemaakt dat de (nieuwe) procedure, voorwaarden en gevolgen van de aanvraag tot plaatsing van een struikelsteen overzichtelijk en duidelijk weergeeft.
Dit privé-herdenkingsinitiatief past binnen de visie van de Stad Gent om onze gemeenschappelijke geschiedenis samen te blijven herdenken en tastbaar te maken; het vormt bovendien een mooie aanvulling op de verschillende herdenkingsinitiatieven die de Stad Gent zelf organiseert of mee ondersteunt.
De vernieuwde werkwijze omvat de volgende stappen:
1. De aanvrager die informatie zoekt omtrent de mogelijkheid tot het plaatsen van een struikelsteen, kan hiervoor terecht op een (nieuwe) productpagina op de website van de Stad Gent. Daar wordt algemene informatie verschaft omtrent struikelstenen en wordt tevens een stappenplan aangereikt dat overzichtelijk weergeeft hoe men een aanvraag indient. Verder vindt de aanvrager er een link terug naar de betreffende reglementen en de digitale aanvraagtool, alsook de contactgegevens van de Dienst Protocol voor eventuele verdere informatie en/of begeleiding bij de aanvraag.
2. De aanvraag gebeurt d.m.v. het bestaande digitale generieke formulier voor aanvragen tot inname van het openbaar domein. Bij de digitale aanvraag voegt de aanvrager een daartoe voorzien document waarin de belangrijkste gegevens omtrent de struikelsteen worden opgenomen. De bestaande tool biedt daartoe alle nodige ondersteuning en de mogelijkheid om de volledige aanvraag, adviesverlening e.d. digitaal te laten verlopen. De betrokken diensten (Dienst Protocol en Dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen) worden d.m.v. de digitale tool geïnformeerd. De tool garandeert eveneens de opname van de (plaats van) de struikelstenen in een databank, zodat bij eventuele latere werken op dit openbaar domein rekening kan worden gehouden met de aanwezigheid van de steen.
3. Het college van burgemeester en schepenen neemt een beslissing op basis van een advies van de Dienst Protocol (over de correctheid van de aangereikte gegevens, wat zal worden gecontroleerd door het Archief, en de toestemming voor het vermelden ervan op de steen) en de Dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen (over de haalbaarheid om de steen op het vermelde adres te plaatsen).
4. Wordt de toelating verleend, dan wordt de aanvrager hiervan op de hoogte gebracht, waarna hij/zij de struikelsteen zelf dient te bestellen bij en betalen aan de stichting van de kunstenaar.
Ter verduidelijking hierbij, dient te worden vermeld dat de kunstenaar het auteursrecht bezit op de creatie, de struikelsteen. Het reglement bepaalt dat de toelating tot het plaatsen van een steen slechts wordt verleend indien de aanvrager een originele struikelsteen bestelt bij de kunstenaar en behoedt de aanvrager bijgevolg voor een schending van het auteursrecht door aanmaak van een 'kopie' of een creatie die neigt naar de originele struikelsteen, zonder toestemming van de kunstenaar. Uit communicatie met de kunstenaar blijkt dat deze niet bereid is om kopieën toe te staan.
De eenvormige uitvoering van de stenen versterkt tevens de boodschap ervan, door de wereldwijde herkenbaarheid. Verder garanderen de originele struikelstenen de kwalitatieve en robuuste uitvoering die vereist is in het kader van de openbare veiligheid (geen slipgevaar voor voetgangers/fietsers) en voor het behoud van de steen (bestand tegen onderhoud door veegwagens of andere voertuigen).
5. Zodra de aanvrager de steen ontvangt, brengt hij de Stad hiervan op de hoogte en overhandigt hij de steen aan de Dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen, die zal zorgen voor de deskundige plaatsing ervan. De daaraan verbonden retributie wordt bepaald in het retributiereglement voor diensten van technische aard van het Departement Stedelijke Ontwikkeling (forfaitair 85 euro, voor 'vernieuwen en/of herstellen trottoir of oprit per begonnen m²).
Aan de gemeenteraad wordt gevraagd om het nieuwe Reglement voor de toelating om struikelstenen te plaatsen goed te keuren, met inwerkintreding op 1 juni 2021.
De Dienst Protocol is belast met de uitvoering en periodieke evaluatie van dit reglement.