2021_GRMW_00248 - Kwaliteitskamer van de stadsbouwmeester - Evaluatie van de werking 2018-2020 - Kennisneming - Vernieuwde statuten, vernieuwd huishoudelijk reglement en vernieuwd advieskader - Goedkeuring

De statuten (artikel 4.6 en 4.7) en het huishoudelijk reglement (artikel 3) van de kwaliteitskamer Gent, goedgekeurd door de gemeenteraad van 19 december 2017.

• Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 40, § 1;
• De statuten (artikel 4.6 en 4.7) en het huishoudelijk reglement (artikel 3) van de kwaliteitskamer Gent, goedgekeurd door de gemeenteraad van 19 december 2017.

De gemeenteraad keurde op 23 januari 2017 de opdracht van de kwaliteitskamer van de stadsbouwmeester goed. Op 19 december 2017 werden vervolgens de statuten en het huishoudelijk reglement door de gemeenteraad goedgekeurd en werd kennisgenomen van het advieskader. Deze documenten vormen de leidraad voor het functioneren van de kwaliteitskamer. 

De statuten zorgen voor de juridische verankering van de Kwaliteitskamer en beschrijven statuut, zetel, opdracht, samenstelling, werking en deontologische regels van de Kwaliteitskamer.
Het huishoudelijk reglement beschrijft de expertise en taakverdeling, de praktische doorloop van de advisering, de rapportage over de werking en de voorziene vergoedingen.
Het advieskader vormt de leidraad voor het selecteren van dossiers die voorgelegd worden aan de Kwaliteitskamer.

Artikel 4.6 van de statuten stelt dat de Stadsbouwmeester jaarlijks rapporteert over de werking van de Kwaliteitskamer en het gehanteerde advieskader aan het college van burgemeester en schepenen en de gemeenteraad. Dit verslag geeft een overzicht van haar werkzaamheden en toont in het bijzonder aan hoe de Kwaliteitskamer daarmee heeft bijgedragen tot de ruimtelijke en architecturale kwaliteit.

Hoewel een jaarlijkse evaluatie van de werking van de kwaliteitskamer werd voorop gesteld, leverde die korte tijdspanne te weinig materiaal op om heldere inzichten, data, verbeterpunten, aanbevelingen... te kunnen formuleren. Een werking op het vlak van architectuur moet zich op langere termijn organiseren en bewijzen. Met het neerleggen van de eerste driejaarlijkse evaluatie als integraal onderdeel van dit besluit, wordt daarom voorgesteld  om de periodieke evaluatie van de Kwaliteitskamer vanaf nu telkens om de drie jaar te organiseren. Deze termijn valt samen met de driejaarlijkse vernieuwing van de helft van de leden van de kwaliteitskamer. En deze termijn zorgt voor een evaluatie in het midden en aan het eind van het mandaat van de stadsbouwmeester.

Voor de werking van de kwaliteitskamer in de periode 2018-2020 kon het Team Stadsbouwmeester een uitgebreid overzicht van de werkzaamheden opmaken. Er werden in totaal 246 gesprekken gevoerd en kwaliteitskameradviezen verstrekt over 160 unieke dossiers. Het rapport bevat behalve een algemene screening, ook 4 diepte-interviews met 12 stakeholders (bouwheren - Gentbouwers, Gentmakers en Groep Gent // omgevingsambtenaren // afscheidnemende leden kwaliteitskamer // betrokken stadsdiensten). Dit resulteerde in 20 aanbevelingen voor de verdere werking, die ook onderdeel uitmaken van het rapport.

Op basis van de gevoerde evaluatie worden een beperkt aantal wijzigingen voorgesteld in de drie basisdocumenten die de werking van de Kwaliteitskamer regelen, namelijk de statuten, een huishoudelijk reglement en een advieskader. 

De exacte wijzigingen kunnen in de bijlage “Wijzigingen Statuten | Huishoudelijk reglement | Advieskader” geraadpleegd worden. Uit de werking en evaluatie blijkt dat om de drie jaar evalueren een goed beeld geeft van de adviezen en hun bijdrage tot de ruimtelijke en architecturale kwaliteit. Een jaarlijkse evaluatie is in het traject van de dossiers zeer kort en levert te weinig nieuwe elementen op (wijziging art.4.6 statuten). De statuten, het huishoudelijk reglement, het advieskader en wijzigingen ervan worden ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeenteraad (wijziging art. 4.7 statuten). 

Verder zijn er een aantal aanpassingen aan het Huishoudelijk Reglement van de kwaliteitskamer die het gevolg zijn van de werking de voorbije drie jaar en de manier waarop een advies tot stand komt: het regio-overleg met de dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning, de termijnen voor het versturen van de agenda en de voorbereidende documenten die de kwaliteitskamer overmaakt ter voorbereiding van het overleg (art. 2.1 Huishoudelijk reglement). Tevens zijn er enkele wijzigingen in de nazorg van het overleg en de formulering van het advies (art. 2.3 Huishoudelijk reglement). De vaststelling dat een jaarlijkse evaluatie en rapportage niet zinvol is en vervangen wordt door een cyclus van drie jaar wordt ook in Art. 3 Huishoudelijk Reglement aangepast.

De wijziging aan het advieskader voegt een ontbrekende parameter inzake het beeldbepalend karakter toe om te bepalen of een project in aanmerking komt voor een advies. Enkel de beeldbepalende projecten worden geagendeerd op de kwaliteitskamer. Uit de praktijk is gebleken dat naast schaal, context, programma, kaders ook projecten die de stedenbouwkundige figuur ingrijpend wijzigen, van verkavelingen tot stadsontwikkelingsprojecten, evenzeer beeldbepalend zijn. Het inwerken op de stedelijke figuur wordt daarom opgenomen als een vijfde selectiecriterium. De beoordeling van wat beeldbepalend is, op basis van deze vijf criteria, gebeurt door Team Stadsbouwmeester in overleg met de omgevingsambtenaar.

Hieronder worden de gewijzigde artikels/paragrafen opgelijst.

Artikel 4               Werking

4.6.         Per cyclus van drie jaar, gelijklopend met de vervanging van de helft van de Kwaliteitskamer, rapporteert de Stadsbouwmeester over de werking van de Kwaliteitskamer en het gehanteerde advieskader aan het college en de gemeenteraad. Dit verslag geeft een overzicht van haar werkzaamheden gedurende de afgelopen drie jaar en toont in het bijzonder aan hoe de Kwaliteitskamer daarmee heeft bijgedragen tot de ruimtelijke en architecturale kwaliteit.

4.7.         De werking van de Kwaliteitskamer wordt binnen de perken van de statuten nader geregeld in het huishoudelijk reglement en haar advieskader. De statuten, het huishoudelijk reglement, het advieskader en wijzigingen ervan worden ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeenteraad.  

Huishoudelijk Reglement

Artikel 2               Advisering

2.1          VOOR de vergadering

Volgende paragrafen worden ter vervanging voorgesteld:

• Op basis van voorbesprekingen op het regio-overleg van de dienst Stedenbouw wordt afgetoetst welke dossiers ter advisering voorgelegd worden aan de Kwaliteitskamer. Het team SBM hanteert hiervoor het Advieskader als leidraad.
• Het team SBM stelt vervolgens voorafgaand aan elke vergadering en in samenspraak met de betrokken diensten de agenda voor de vergadering samen. Deze agenda wordt een week voor de vergadering per mail verstuurd naar de externe deskundigen van de Kwaliteitskamer.
• Het team SBM nodigt alle andere betrokken gesprekspartners, bouwheren / opdrachtgevers / ontwerpers maar ook de betrokken stadsdiensten, uiterlijk een week voor de vergadering per mail uit. De uitnodiging vermeldt de datum, de plaats, het uur en het verloop van de vergadering. Aan bouwheren / opdrachtgevers / ontwerpers wordt gevraagd een toelichting van het project voor te bereiden en dit uiterlijk twee dagen voor de vergadering over te maken aan het team SBM. De mail bevat ook een omschrijving van de werking van de Kamer en een link naar de infopagina op de website van de stad Gent. 

2.3             NA de vergadering

Volgende paragrafen worden ter vervanging voorgesteld:

• Elk gesprek krijgt neerslag in een duidelijk en bondig advies dat opgemaakt wordt door het team SBM. Het advies wordt per mail binnen de 14 dagen na het gesprek door het team SBM overgemaakt aan de bouwheren / opdrachtgevers / ontwerpers en de betrokken diensten.
• Voor het advies wordt een vast sjabloon gebruikt dat volgende gegevens bevat: omschrijving van het dossier (aard/locatie/betrokken partijen), gehanteerde selectiecriteria uit het Advieskader, advies van de Kwaliteitskamer, voorstel voor opvolging.

Artikel 3               Rapportage van de werking

Per cyclus van drie jaar rapporteert de Stadsbouwmeester aan het college en de gemeenteraad over de activiteiten van de Kwaliteitskamer. Het rapport biedt een overzicht van de uitgebrachte adviezen en de doorwerking ervan naderhand en evalueert de gehanteerde criteria voor selectie van de te behandelen dossiers zoals opgenomen het advieskader. Waar nodig wordt dit kader bijgesteld. Het rapport geeft een duidelijk beeld van haar werkzaamheden gedurende dat jaar en toont in het bijzonder aan hoe de Kwaliteitskamer daarmee heeft bijgedragen tot de ruimtelijke en architecturale kwaliteit.

 Advieskader

Advisering van de juiste projecten

… Anderzijds worden niet alle projecten van deze opdrachtgevers besproken. Enkel projecten met een beeldbepalend karakter worden ter advisering voorgelegd. Vijf parameters bepalen samen of een project al dan niet beeldbepalend is. De toetsing van een dossier aan deze twee uitgangspunten en de onderliggende criteria wordt opgenomen via voorbespreking met de diensten.

UITGANGSPUNT 2: Beeldbepalend karakter.

Niet om het even wel dossier van deze opdrachtgevers wordt voorgelegd ter advisering. De impact op de ruimtelijke kwaliteit en het stadsbeeld is essentieel: de Kamer bespreekt beeldbepalende projecten. Het beeldbepalend karakter is bijvoorbeeld al afhankelijk van de omvang van het project, de waarde van de ruimtelijke context en de manier waarop een project daar een relatie mee aangaat. Om projecten af te kunnen wegen worden wel enkele criteria als richtlijnen naar voor geschoven:

• SCHAAL/ De maat en omvang van een project leiden tot een belangrijke impact op de beeldkwaliteit van de omgeving. Grote projecten dienen daarom steeds ter advisering voorgelegd te worden. Grote projecten zijn bijvoorbeeld die met een bruto-vloeroppervlakte van meer dan 2500m2, een project met meer dan 15 woningen, een project waarvan de korrelmaat enkele malen groter is dan die van zijn omgeving of opmerkelijk hoge(re) gebouwen in samenhang met de omgeving
• CONTEXT/ sommige omgevingen hebben op zich al een hoge beeldwaarde en ingrepen in die omgevingen dienen omzichtig te gebeuren. Projectvoorstellen die zich uitdrukkelijk aanwezig stellen in omgevingen met een uitgesproken beeldkwaliteit, zoals het CHE-gebied (zones met culturele, historische en/of esthetische waarde), beschermde stads- en dorpsgezichten maar ook op plekken die op een prominente zichtlocatie liggen zijn worden steeds ter advisering voorgelegd.   Dat geldt tevens voor projecten die in het kader van de harmonie een uitdrukkelijk contrast met hun omgeving beogen en daardoor sterk afwijken van het harmoniebeeld van die omgeving. En het geldt ook voor projecten die deel uitmaken (ook door de ligging in de contour van) van specifieke stadsontwikkelingsprojecten waar de stad zelf zeer actief inzet op ruimtelijke kwaliteit.
• KADER/ Op plekken waar een beoordelingskader werd opgemaakt, bijvoorbeeld bij een ruimtelijk ontwikkelingskader, beeldkwaliteitsplan of een BPA of RUP dat zich uitdrukkelijk uitspreekt over beeldkwaliteit, is een bespreking ter beoordeling van dat kader ook aangewezen.
• PROGRAMMA/ Projecten met atypische, grootstedelijke of hoogdynamische functies worden ter bespreking voorgelegd. Dit omdat ze een mogelijk bijzondere impact hebben op het beeld en functioneren van de omgeving, of omdat een atypische functie vaak ook resulteert in een zeer eigen en atypisch architecturaal beeld.
• STEDENBOUWKUNDIGE FIGUUR/ Projecten die de stedenbouwkundige figuur ingrijpend wijzigen, van verkavelingen tot stadsontwikkelingsprojecten, wordt als beeldbepalend beschouwd.