2020_GRMW_00193 - Retributie en tegemoetkoming voor het aanbieden van huishoudelijk afval via IVAGO - Wijziging

• Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 2.

• Het Decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 41, 14°

De gemeenteraad keurde op 18 december 2019 een nieuw reglement 'Retributie en tegemoetkoming voor het aanbieden van huishoudelijk afval via IVAGO' goed.

Dit reglement zou ingaan op 1 april 2020 en voorzag een retributie voor grofvuil dat wordt opgehaald of op mobiele recyclageparken aangeboden vanaf die datum, en een retributie voor grofvuil dat op de (niet-mobiele) recyclageparken wordt aangeboden vanaf 2022. 

Artikel 3, §3 waarin (onder meer) bovenstaande tarieven staan omschreven werd vernietigd bij beslissing van de waarnemend gouverneur van de provincie Oost-Vlaanderen van 14 januari 2020.

De betrokken bepalingen werden vernietigd omwille van strijdigheid met de VLAREMA-wetgeving. Het Besluit van de Vlaamse Regering van 17 februari 2012 tot vaststelling van het Vlaams reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen voorziet in bijlage 5.1.4 in een minimumtarief van 0,02 euro per kg grofvuil.

Inmiddels werd overleg gepleegd met OVAM, waarbij de praktische werkelijkheid werd geschetst waarmee bij de invoering van een retributie voor grofvuil bij IVAGO moet worden rekening gehouden:

Huidige recyclageparken

Vandaag beschikt IVAGO over 6 recyclageparken waarvan 4 in Gent met weegbrug, 1 in Gent zonder weegbrug en 1 in Destelbergen met weegbrug. De huidige recyclageparken zijn eerder klein  en hebben geen uitbreidingsmogelijkheden (uitgezonderd Destelbergen) en hebben 2-3 parkwachters. Het IT en toegangssysteem is meer dan 10 jaar oud. Dit betekent dat meerdere componenten niet vervangen kunnen worden en er geen grote software aanpassingen meer kunnen gebeuren door de leverancier. IVAGO heeft vandaag ook veel onzuiverheden op een aantal stromen waardoor recyclage en verwerking bemoeilijkt wordt. Tenslotte loopt de milieuvergunning van het recyclagepark van Oostakker af in 2023 en dient een andere locatie te worden gezocht.  

Er wordt momenteel gewerkt met een 12-beurten systeem voor de inwoners van Gent en Destelbergen. De beurten worden berekend op basis van de grootte of capaciteit van het voertuig. Zo wordt voor een voetganger of fietser een halve beurt afgetrokken, worden voor grotere voertuigen of voertuigen met aanhangwagen twee beurten aangerekend en moeten voertuigen langer dan 8,5 m altijd wegen. Na 12 beurten moet betaald worden per gewicht en afhankelijk van de recycleerbaarheid van het afval. Het beurtensysteem is sinds 2009 in voege en zorgt voor het vermijden van discussies tussen bezoekers en parkwachters, wat cruciaal is voor het vermijden van agressie op de recyclageparken. In het verleden waren er meerdere gevallen van agressie, in overleg met de syndicale delegaties werd een protocol afgesloten met de politie, camerabewaking opgezet alsook een ‘paniekknop’.

Invoering betalend grofvuil vanaf de eerste kg op de recyclageparken

IVAGO zoekt naar de optimale manier om betalend grofvuil vanaf de eerste kg in te voeren op de recyclageparken met als voorwaarden dat het systeem zo duidelijk mogelijk moet zijn om discussies en agressie te vermijden en er voor zorgen dat de capaciteit van het aantal bezoekers per dag op de 

parken niet vermindert. Hiervoor werden de diverse systemen van de andere afvalintercommunales in het eerste kwartaal van 2019 bezocht.

Uit dit onderzoek blijkt dat een systeem voor betalend grofvuil op basis van gewicht via weegbruggen het meest voldoet aan deze voorwaarden. Bovendien is het voorzien van een betalende en niet betalende zone met aangepaste circulatie en het nodige toezicht essentieel. Tot slot leidt de invoering van de toegang op basis van E-ID tot een verhoging van de dienstverlening.

Om dit mogelijk te maken op de IVAGO recyclageparken zijn volgende stappen nodig:

-          Finaliseren van het concept van de recyclageparken: types recyclageparken, welke fracties, ...
-          Vernieuwen van het IT- en toegangssysteem: uitschrijven technische vereisten, finaliseren marktonderzoek, uitschrijven bestek, publicatie, gunning. Ontwikkeling, testen en plaatsing. Implementatie van de koppeling met het nieuwe ERP systeem
-          Bouwen van betalende en niet betalende zones en waar mogelijk uitbreiden van het recyclagepark: uittekenen plannen, eventuele grondacquisitie, aanpassingen aan milieuvergunning. Uitschrijven technische vereisten, markstudie, uitschrijven bestekken, publicatie, gunning. Implementatie van de aangepaste infrastructuur, afgestemd op de timing van het nieuw toegangssysteem
-          Zoeken van grond en bouwen van een nieuw recyclagepark in Oostakker
-          Doorlopen van de subsidietrajecten hiervoor
-          Aanwerving van extra parkwachters
-          Doorgedreven communicatietraject naar de burgers

Deze stappen kunnen niet vandaag op morgen ingevoerd worden maar moeten een tijdstraject afleggen, alleen al om bijvoorbeeld de nodige bestekken te kunnen gunnen.

In oktober 2019 beslisten de besturen dan ook de nodige middelen vrij te maken en te voorzien in de meerjarenbegroting om deze grote investeringen te doen. Hiervoor wordt 5 miljoen euro voorzien en 8 extra parkwachters. Destelbergen en Gent hebben het engagement om grof vuil ook op de recyclageparken betalend te maken vanaf de eerste kg in de gemeenteraden van december 2019 bevestigd, door de goedkeuring van de aangepaste retributiereglementen. In januari 2020 startte een project manager om het project te beheren.

Er werd gekeken naar tussentijdse oplossingen, maar deze zijn om meerdere redenen niet opportuun:

-          Systemen van volumeschatting zorgen voor discussies en mogelijks willekeur
-          Systemen met stickers idem dito
-          Op de huidige parken 2 maal of meer laten wegen zorgt voor capaciteits- en circulatieproblemen en onverantwoorde wachtrijen.
-          Niet afgebakende zones voor grofvuil leiden tot misbruik en ‘sluikstorten ‘
-          Dergelijke oplossingen vergen maanden om uit te werken en te communiceren. Ze zorgen voor een belangrijke verandering voor de burger, waarbij de praktische problemen mensen niet zullen aanzetten om naar het recyclagepark te komen en hun afval op een reguliere manier aan te bieden. Dit om 1,5 jaar later terug een verandering te introduceren.
-          Alle tijd, middelen en energie die gaan naar het opzetten en onderhouden van dergelijke tussentijdse oplossingen kan niet gaan naar de opzet van de finale gewenste situatie.  

Er werd in overleg met OVAM een stappenplan overeengekomen, dat onder meer door de invoering van een nieuw artikel 3, §3 voldoende tegemoetkomt:

1. Inzameling grofvuil aan huis

De ophaling van grofvuil aan huis gebeurt vandaag met een afroepsysteem op kalender. De eerste ophaling tot 200 kg is gratis, erna moet betaald worden (vervoerskost + gewichtskost)

Vanaf 1 april 2020 wordt grofvuil vanaf de eerste kg betalend in Gent. Er wordt voornamelijk gewerkt met het bestaande afroepsysteem op kalender. Dit werd al beslist op de gemeenteraad van december 2019 en staat beschreven in artikel 3, §2b en artikel 3, §2c van het retributiereglement.

2. Inzameling grofvuil via een mobiel recyclagepark

De mogelijkheid om met mobiele recyclageparken te werken is voorzien in de Vlaamse wetgeving. IVAGO ging al op onderzoek bij de andere intercommunales en wil dit ook gebruiken in haar werkingsgebied.

Voor Gent wordt de mogelijkheid voorzien om te werken met mobiele recyclageparken. Hier zou meteen (vanaf 1 april 2020) betalend grofvuil vanaf de eerste kg worden toegepast. Dit werd beslist op 18 december 2019 door de gemeenteraad van Gent. 

3. Inzameling grofvuil via de recyclageparken

De aanbieding van grofvuil op de recyclageparken is momenteel niet-betalend binnen een 12-beurten systeem in zowel Gent als Destelbergen waarbij het aantal beurten wordt verrekend met de capaciteit van de voertuigen. Zodra de gratis aanbiedingen opgebruikt zijn moet men zich aanbieden op een recyclagepark voor betalende aanbiedingen. Voertuigen langer dan 8,5 meter genieten niet van gratis aanbiedingen en moeten betalen.  In het vernietigde artikel 3, §3 was voorzien om vanaf uiterlijk in de loop van 2022 wel in betalend grofvuil te voorzien.

In overleg met OVAM is hiervoor een uiterlijke startdatum van 1 april 2022 voorzien in de nieuwe versie van deze bepalingen die bij huidig raadsbesluit opnieuw worden ingevoegd.

De overige bepalingen van het artikel 3, §3 (met name punt a en b) lagen niet aan de oorzaak van de vernietiging en kunnen ongewijzigd opnieuw ingevoegd worden.

Wegens de uitzonderlijke omstandigheden inzake het coronavirus COVID-19 werd de omruiloperatie van huisvuilzakken uitgesteld tot een nader te bepalen datum. Hierdoor kunnen er geen gele zakken worden omgeruild voor groene zakken. Hoewel er een overgangsperiode tot 15 mei voorzien is waarbij gele restafvalzakken nog zouden meegenomen worden, kan het uitstel van de omruiling mogelijks nadelige gevolgen hebben voor mensen met een beperkt
leefbudget. Zij zijn niet steeds in de mogelijkheid om aan het voorziene tarief restafvalzakken aan te kopen.

Om die reden worden daarvoor de invoering van het nieuwe tarief voor restafval en de overgangsperiode uitgesteld. De invoering van de nieuwe tarieven voor restafval worden uitgesteld van 1 april naar 1 juni 2020. De overgangsperiode waarin gele zakken nog worden opgehaald door IVAGO wordt uitgesteld van 15 mei tot 1 juli 2020.

Hiervoor wordt een nieuw artikel 8 'Overgangsbepalingen' toegevoegd met daarin de eerdere tarieven voor restafval zoals bepaald in het op te heffen 'Retributiereglement op het ophalen, verwerken en het aanbieden van huishoudelijk afval', goedgekeurd in de gemeenteraad van 22 maart 2016 en laatst gewijzigd in de gemeenteraad van 20 november 2017.