In het verleden moesten steden en gemeenten zelf het initiatief nemen voor het opstarten, en financieren, van een lokaal deelfietsensysteem. Technologische innovaties maken het echter eenvoudiger en goedkoper om een deelfietsensysteem uit te bouwen. Zo zijn er de laatste jaren verschillende aanbieders van zogenaamde freefloating deelfietsen op de markt gekomen. Deze freefloating deelfietsen werken met een ‘slim slot’ dat door de gebruiker met zijn smartphone kan worden ontgrendeld of terug op slot kan worden gezet. Hierdoor is het niet meer noodzakelijk om te werken met vaste stallingsplaatsen, maar kunnen de deelfietsen op verschillende plaatsen in de stad worden gestald. Via hun smartphone of andere online media kunnen gebruikers ook detecteren waar er een fiets klaarstaat voor gebruik.
In verschillende Europese en Aziatische steden werden de voorbije twee jaar dergelijke freefloating deelfietssystemen uitgerold. In vele steden werden er echter geen afspraken gemaakt met het stadsbestuur wat al gauw leidde tot problemen met o.a. slecht of niet-onderhouden fietsen, hinderlijk gestalde fietsen en een toenemende fietsparkeerdruk.
Om deze problemen te counteren en de voordelen van fietsdelen ten volle te benutten werd er in samenwerking met Fietsberaad onderzocht op welke manieren een lokale overheid een kader kan uitwerken om de samenwerking met deze deelfietsaanbieders goed te laten verlopen. Naar analogie met het bestaande ‘Reglement betreffende de erkenning voor autodeelorganisaties’, biedt het kader de mogelijkheid om vergunningen uit te schrijven aan een aantal deelfietsaanbieders. Indien een deelfietsaanbieder toch freefloating deelfietsen exploiteert zonder vergunning biedt het bestaande politiereglement op de privatieve ingebruikname van de openbare weg de mogelijkheid om de nodige sancties te nemen.
In tegenstelling tot bij het autodelen, werd er voor gekozen om te werken met een maximaal aantal van drie vergunningen en een maximum van 750 fietsen per vergunning, oftwel een totaal maximum van 2250 deelfietsen. Met een maximaal totaal van 2475 deelfietsen (inclusief de 100 Trapido’s en 125 Blue Bikes op het Gents grondgebied) komt dit neer op ongeveer 105 inwoners per deelfiets, een cijfer dat vrij in de buurt komt van het totaal aantal deelfietsen in steden zoals Parijs en Amsterdam (beide 94 inwoners per deelfiets). Dit maximum aantal toegelaten deelfietsen moet de garantie bieden dat de gekozen deelfietsenaanbieders voldoende deelfietsen kunnen plaatsen op het terrein om het systeem goed te laten functioneren, maar zonder dat dit voor een overaanbod of voor overlast zorgt op het openbaar domein. Het aantal deelfietsen per vergunning kan echter wel door het College van Burgemeester en Schepenen worden opgetrokken indien blijkt dat hier nood aan is, bv. in het geval er slechts twee deelfietsaanbieders geschikt worden bevonden voor het verkrijgen van een vergunning.
Om de nodige kwaliteitsgaranties te kunnen bieden, werden volgende uitgangspunten opgenomen in het vergunningenkader:
Het vergunningenkader legt een aantal minimale vereisten vast waaraan de deelfietsaanbieder sowieso moet voldoen om in aanmerking te komen voor een vergunning. Deze minimale vereisten bieden o.m. garanties op de kwaliteit van de fietsen, de privacy van de gebruikers, verzekeringen, het gebruik van data en bij een eventuele verkoop van de deelfietsen.
Daarnaast moet de deelfietsaanbieder een minimale score behalen op de twee onderdelen van de selectiecriteria, nl.:
Kwaliteit en onderhoud van de fietsen. Om een correcte beoordeling te kunnen maken van de kwaliteit van de fietsen, wordt er gevraagd een testfiets ter beschikking te stellen en om het beoordelingsschema in te vullen dat is opgenomen in het aanvraagformulier.
Dienstverlening: Transparante prijszettting, gebruikersvriendelijke applicatie, dataplan, samenwerking met andere mobiliteitsaanbieders en verspreiding van de fietsen
Tenslotte zijn er een aantal exploitatievoorwaarden opgenomen waaraan de vergunninghouder zich moet houden tijdens de exploitatie van het deelfietsensysteem.
De eerste twee jaar van de vergunning betreft een proefperiode. Nadien worden de vergunningen jaarlijks geëvalueerd. Na een positieve evaluatie kan de vergunning jaarlijks verlengd worden tot een maximum looptijd van 5 jaar (inclusief proefperiode). Bij een negatieve evaluatie, of wanneer de vergunninghouder niet meer voldoet aan de bepalingen opgenomen in het vergunningenkader, kan de vergunning worden geschorst of definitief worden ingetrokken.
Dit reglement treedt op 1 oktober 2018 in werking.
Het IVA Mobiliteitsbedrijf is belast met controle van en toezicht op de uitvoering van dit reglement.