In maart van dit jaar werden de resultaten van het onderzoek ‘opvang en vrije tijd op maat van kinderen en ouders in Gent’ voorgesteld. Een bijzonder boeiend onderzoek waarin de Stad Gent meer dan 1.200 ouders, sleutelfiguren en ook kinderen vroeg wat ze doen na de schooluren en wat hun wensen zijn op vlak van opvang en vrije tijd. Er werd aangekondigd dat alle partners op basis van de resultaten aan de slag gaan.
Dit is een belangrijk dossier. De afgelopen jaren kreeg ik daar ook veel vragen over en ging ik in gesprek met ouders en met de scholen. Ik heb vragen en signalen naar Vlaanderen geformuleerd. En we zijn in Gent zelf aan de slag gegaan.
De schooldag is meer dan de uren die kinderen doorbrengen in het klaslokaal. De tijd dat ouders – vaak de mama – hun kinderen om half vier van school afhalen is voor vele gezinnen voorbij. De naschoolse tijd is ook een belangrijk moment waarop kinderen hun talenten kunnen leren ontdekken en ontwikkelen.
Maar vandaag de dag is dat niet goed geregeld. In sommige gevallen zijn er gediplomeerde kinderbegeleiders, in andere gevallen is het de taak van de poetsvrouw met een hart voor kinderen om hen op te vangen. De werkvloer snakt naar een hervorming van de buitenschoolse opvang en vrije tijd.
Helaas werkt de Vlaamse regelgever traag in dit dossier.
De vorige Vlaamse regering besliste een Staten Generaal voor de Buitenschoolse Opvang en Vrije Tijd te organiseren. (want het gaat ook over de vakantie periodes en weekends)
In 2014 waren de resultaten van de Staten Generaal er
Op 18 december 2015 keurde de Vlaamse Regering de conceptnota voor de krachtlijnen van opvang en vrije tijd goed.
3 jaar later is er nog steeds geen voorstel van decreet. Het dossier is ondertussen een beetje het Loch Ness van de commissie Welzijn. Trek uw plan, is de boodschap naar de ouders en scholen. Vlaanderen geeft geen financiële ademruimte, maar kijkt wel in de richting van de lokale besturen om acties te ondernemen.
En dat deden we in Gent. In 2016 organiseerden we een onderzoek bij 1200 ouders en ondervroegen ook kinderen en jongeren over hun ideale naschoolse tijd.
De belangrijkste conclusies uit het onderzoek zijn, en de eerste is een heel belangrijke nl.
Wat hebben we nu met die resultaten gedaan?
Na het onderzoek organiseerde Dienst Kinderopvang 2 bijeenkomsten (een eerste in maart, een tweede in mei) met alle partners zoals de scholen, aanbieders van buitenschoolse opvang, sport-, jeugd- en cultuurpartners en ook een vertegenwoordiging van ouders.
De resultaten van het onderzoek werden voorgesteld en in mei organiseerden we een brainstorm over hoe een goed aanbod er zou kunnen uitzien én wie zelf de handen uit de mouwen kan en wil steken.
Met die gegevens is Dienst Kinderopvang aan de slag gegaan en stelt nu een aantal proefprojecten voor. Een proefproject in Sluizeken- Tolhuis – Ham zit in de steigers, waar de scholen, Brede School, en buurtpartners het aanbod willen uitbreiden en versterken door meer samen te werken.
We willen voor 1 wijk alle communicatie over het naschoolse aanbod op de wijkscholen, maar ook van alle partners uit de buurt, bundelen en verspreiden naar de scholen. Zij zijn dan op de hoogte van het aanbod over de netten heen en kunnen zo hun ouders goed informeren.
Daarnaast willen we ervoor zorgen dat er meer activiteiten naschools, op de school worden georganiseerd. Tenslotte onderzoeken we hoe scholen en partners beter en meer uitdagend spelmateriaal kunnen aankopen aan een voordelige prijs, via een groepsaankoop.
De knoop rond de proefprojecten doorhakken en het verder uitwerken ervan starten we nu in september op. We krijgen hier geen extra financiering vanuit Vlaanderen voor en doen dit dus binnen de bestaande personeelsbezetting en budgetten. In het najaar wordt de denktank opnieuw samengeroepen om het te hebben over de proefprojecten en de evaluatie van vorige zomervakantie.
Tot zover het inhoudelijke verhaal. Een antwoord op uw tweede vraag is niet zo eenvoudig. De laatste cijfers van Kind en Gezin dateren van 2017. Men spreekt over 1.350 opvangplaatsen in Gent die erkend zijn of een vergunning hebben of een subsidie krijgen van Kind en Gezin[1]. Van die 1.350 zijn er 131 plaatsen gesubsidieerd via subsidie voor netoverschrijdend buitenschoolse kinderopvang: deInitiatieven Buitenschoolse Opvang (op drie locaties: IBO Jojo, Mandala, ’ t Sleepken – goed voor 139 vergunde plaatsen) Over de overige plaatsen is momenteel weinig informatie binnen de Stad ter beschikking. Dienst Kinderopvang is in gesprek met Kind en Gezin om deze cijfers verder uit te klaren. Tegelijk proberen we het aanbod dat de niet-stedelijke scholen organiseren in kaart te brengen. Deze oefening is bijna rond.
In Gent waren er in 2016 25.607 kinderen tussen 3 en 12 jaar. Met 1.350 erkende, vergunde of gesubsidieerde plaatsen komen we er niet. Bovendien zijn er ook slechts 131 plaatsen die een IBO-subsidie krijgen. We kunnen echt wel spreken over structurele tekort en een structurele onderfinanciering van buitenschoolse opvang en naschoolse activiteiten.
Sowieso kunnen we concluderen dat het aanbod buitenschoolse opvang in Gent én in Vlaanderen onder druk staat. Dat toont ook het antwoord van minister Vandeurzen op een schriftelijke vraag (341) van Groen-parlementslid Elke Van den Brandt: de buitenschoolse opvang naschools en tijdens de vakantieperiodes heeft een bezetting van meer dan 100% in de IBO in gans Vlaanderen (met uitzondering van Brussel).
Bijkomend en beter aanbod is nodig, daar is iedereen wel van overtuigd. Maar toch blijft dit dossier aanslepen.
Als schepen stuurde ik verschillende keren signalen naar het Vlaamse niveau. In mei 2016 schreef ik een brief gericht aan de ministers Vandeurzen en Crevits over de buitenschoolse opvang en de toekomst ervan. We vroegen daar ook aandacht voor de druk die het M-decreet legt op de kinderbegeleiders.
Want ook in de buitenschoolse opvang zijn er nu meer kinderen die extra zorg nodig hebben. Maar helaas is er naschools geen bijkomend personeel voorzien.
In juni 2016 kwam minister Vandeurzen zijn kabinetschef op bezoek in Gent. In november 2016 kwam de minister zelf. We vroegen toen om bijkomende IBO-subsidies voor Gent.
We brachten de buitenschoolse opvang steevast op de agenda in onze halfjaarlijkse besprekingen met Kind en Gezin op mijn kabinet. In oktober 2017 nodigden we de minister uit op een internationaal congres dat Dienst Kinderopvang mee organiseerde over toegankelijke kinderopvang en het bundelen van de krachten tussen onderwijs en buitenschoolse opvang. En in de loop van 2018 stelde mijn partij verschillende vragen in het parlement.
Tot nu toe is het het lokaal niveau en niet Vlaanderen, die de motor voor verandering is in dit dossier. We doen in Gent al heel veel om het aanbod naschools en tijdens vakantieperiodes te verrijken. Enkele voorbeelden (met cijfers van zomer 2017, zomer 2018 is in volle evaluatie):
En na de schooluren :
[1] het aanbod van de scholen in Gent wordt momenteel door de Jeugddienst gefinaliseerd.