Vorige week werd bij Christie’s in New York een nieuwe recordprijs voor kunst betaald. De 91 miljoen euro dat vorig jaar geboden werd voor een versie van ‘De Schreeuw’ van Edvard Munch werd nu verrassend en aanzienlijk overschreden. Een superrijke kunsthandelaar kocht na opbieding tussen 7 kunstkopers voor maar liefst 142 miljoen dollar of 106 miljoen euro de ‘Three studies of Lucian Freud’. De Ierse Francis Bacon schilderde deze triptiek met als model zijn vriend en collega schilder Lucian, zelf één van de grootste portretschilders en kleinzoon van psychiater Sigmund Freud. Deze geveilde triptiek werd gemaakt in 1969 toen de vriendschap tussen Bacon en Freud op haar hoogtepunt was en ze in schilderstijl mekaar beïnvloedden.
In De Morgen van 15 november lees ik in de rand van dit verhaal dat men naast deze duurste schilderijenverkoop vandaag, ooit werken van Bacon kon kopen voor een prikje. ‘Voor 4.000 euro bijvoorbeeld, zoals de Vrienden van SMAK in 1966 deden. Ik citeer verder: ‘Jan Hoet en de zijnen spotten het werk ‘Figure sitting’ uit 1955 op een expo in het Palais des Beaux Arts in Parijs en besloten prompt het te kopen. ‘Geen idee meer wie de verkoper was ‘zegt Jan Hoet, ‘maar ik herinner me wel nog dat we meteen overtuigd waren van de kwaliteit van het werk. Francis Bacon was toen enkel bij ingewijden een grote naam’. En … nu komt het, Hoet gaat verder: ‘NU ZAL HET ZEKER 40 MILJOEN EURO WAARD ZIJN’!
Collega’s, wablieft? 40 miljoen euro dat is meer dan anderhalf miljard Belgische franken. Ik ben geen kunstkenner, wel een kunstliefhebber, maar dit verhaal intrigeerde mij.
‘De kwaliteit van het schilderij, met de iconische kardinaal die op meerdere Bacons terugkeert, staat inderdaad buiten kijf. Alle typische elementen komen er mooi in samen’, zegt huidig SMAK directeur Philippe Van Cauteren. ‘Het donkere kleurgebruik, de kardinaalsfiguur, de expressieve elementen… Bovendien zit het als vele Bacons achter glas’. Hoet vult aan: ‘Naast de ‘Pope with owls’ is dit de enige Bacon in publiek bezit in België’.
Verder lees ik nog in het hetzelfde artikel dat het werk momenteel is uitgeleend aan Tokio.
Bij het lezen van zoveel moois voelde ik mij nog maar eens fier op mijn stad, fier op Gent, waar ook voorname kunst een vaste plaats heeft verworven. Ik voel ook veel waardering en dankbaarheid voor onze kunstpaus Jan Hoet.
Voor alle duidelijkheid: hiermee heb ik helemaal niet gezegd nog maar te willen overwegen dit of andere kunstwerken in stadsbezit ten gelde te willen maken, integendeel. Ik wil met deze tussenkomst en vraagstelling juist het belang aantonen van een degelijk aankoopbeleid, waarbij zoveel mogelijk vrijheid gegeven wordt aan ervaren deskundigen.
Klopt dit verhaal zoals we het konden lezen in ‘De Morgen’? Heeft het SMAK dit schilderij effectief in bezit en kan de waarde inderdaad oplopen tot 40 miljoen euro?
Wie is eigenlijk eigenaar van dit (en ander) werk? Hoe verhoudt het eigendomsrecht van de kunstwerken zich tot de stad, het nieuwe AGB en de VMHK?
Hoeveel en welke uitzonderlijk belangrijke kunstwerken hebben wij nog in bezit?
Zijn onze belangrijkste kunstwerken voldoende bekend bij het publiek en worden zij ook voldoende getoond aan het publiek?