2014_GR_00728 - Europees burgemeestersconvenant klimaatadaptatie ‘Mayors Adapt’ - Goedkeuring

Het Gemeentedecreet van 15 juli 2005, artikel 2.

Het Gemeentedecreet van 15 juli 2005, artikel 42, § 1.

Op 10 februari 2009 ondertekende Stad Gent het burgemeestersconvenant ‘Europees netwerk energie-efficiënte steden’, beter gekend als de ‘Covenant of Mayors’, een initiatief om lokale besturen te mobiliseren tegen klimaatverandering. Gent engageerde zich daarmee om onze lokale CO₂-uitstoot tegen 2020 met 20 procent terug te dringen ten opzichte van 2007. Stad Gent maakte daartoe een Klimaatplan en CO₂-inventaris op en volgt deze tweejaarlijkse op. Over heel Europa nemen ondertussen 5.500 steden deel aan de ‘Convenant of Mayors’. Voor Vlaanderen tekenden naast Gent ook Antwerpen, Genk, Hasselt en Oostende.

Naar analogie met deze burgemeestersconvenant voor klimaatmitigatie lanceerde de Europese Commissie Directoraat-Generaal Klimaatactie (DG-CLIMA) op 19 maart 2014 ook een burgemeestersconvenant voor klimaatadaptatie, genoemd ‘Mayors Adapt’ (http://mayors-adapt.eu/). Het is een vrijwillige maar formele verbintenis van steden tot het vaststellen van lokale klimaatadaptatiestrategieën.

De Europese Commissie erkent hiermee de rol van lokale overheden in het verbeteren van de klimaatbestendigheid van onze steden en ondersteunt stedelijk beleid en lokale acties rond de aanpassing van steden aan de klimaatverandering. Zowel kennisopbouw op lokaal niveau als politiek engagement vormen de basis van de burgemeestersconvenant. Door een op bestendigheid gerichte aanpak van denken over en investeren in de voorbereiding op klimaatverandering, maken burgemeesters en politieke leiders in de EU hun steden aantrekkelijker, gezonder en veiliger.

Stad Gent besteedt al langer aandacht aan klimaatadaptatie. Ondanks alle inspanningen om onze CO₂-uitstoot terug te dringen, moeten we onze stad ook voorbereiden op de gevolgen van een veranderend klimaat. Want hittegolven, langdurige winterneerslag, extreme zomeronweders of juist lange droogteperiodes houden risico’s in voor de leefbaarheid van onze stad. Klimaatverandering moet gezien worden als een belangrijk onderdeel van planning voor de toekomst en klimaatadaptatie helpt om onze stad verder klimaatrobuust uit te bouwen. Het is een opportuniteit om te werken aan een aangename, leefbare, gezonde en veilige stad, en zo de levenskwaliteit van onze inwoners te verhogen. Het biedt kansen om duurzame stedelijke ontwikkeling te promoten en duurzame innovatie te stimuleren.

Gent was in 2012-2013 één van de 21 pilootsteden in het Europese project ‘EU Cities Adapt’, een project waarin ervaring opgedaan werd rond stedelijke klimaatadaptatiestrategieën. Dit project legde de basis voor de nieuwe burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’. In kader van dit project werd een werkgroep klimaatadaptatie opgericht bij Stad Gent en de krijtlijnen uitgezet voor onze klimaatadaptatiestrategie. Het moet onze ambitie zijn deze strategie verder vorm te geven, een concreet actieplan uit te werken en effectief aan de slag te gaan deze legislatuur.

Het burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’ maakt het mogelijk voor steden om politiek leiderschap te tonen op het vlak van klimaatadaptatie en zich te profileren met hun lokale acties hieromtrent. Door ondertekening hebben steden toegang tot expertise en begeleiding in de ontwikkeling van een klimaatadaptatiestrategie. Ook kunnen ze deel uitmaken van een netwerk van Europese steden voor de uitwisseling van ervaring en goede praktijkvoorbeelden. Tenslotte wordt financiering vanuit de Europese Commissie gefaciliteerd. In het nieuwe LIFE-programma bijvoorbeeld, staan stedelijke projecten van klimaatadaptatie hoog op de agenda, zeker deze als die kaderen in de burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’.

Van de deelnemende steden wordt verwacht dat zij een bijdrage leveren aan de algemene doelstelling van de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering en aan het creëren van een klimaatbestendig Europa. Dit betekent dat de lokale overheid zich op klimaatverandering zal voorbereiden en de nodige stappen zal nemen om beter te kunnen reageren op de gevolgen ervan door:

• het ontwikkelen van een omvattende (onafhankelijke) lokale strategie voor de gemeente voor aanpassing aan de klimaatverandering en/of
• het integreren van aanpassing aan de klimaatverandering in de bestaande plannen.

Ongeacht de geselecteerde optie verbindt de lokale overheid zich om de volgende stapsgewijze aanpak te zullen volgen:

• beoordeling van potentiële risico’s en kwetsbaarheden in verband met klimaatverandering als basis voor het prioriteren van aanpassingsacties;
• vaststellen, beoordelen en prioriteren van aanpassingsacties door het ontwikkelen en indienen van een lokale aanpassingsstrategie en/of van de relevante aanpassingsdocumenten. Dit omvat onder meer het rapport met de resultaten van de risico- en kwetsbaarheidsanalyse, waarbij duidelijk wordt aangegeven hoe de taakverdeling is, welke de beschikbare middelen zijn en waarin de geplande acties worden geschetst. Het rapport wordt binnen twee jaar na de formele ondertekening van de Verbintenissenverklaring ingediend;
• uitvoeren van lokale aanpassingsacties;
• monitoren en regelmatig evalueren van de gemaakte vorderingen;
• tweejaarlijkse verslaggeving volgens het voorgestelde sjabloon;
• bijsturen van de lokale aanpassingsstrategie, op basis van de monitoring- en evaluatieresultaten.

De gevraagde engagementen liggen in lijn met de beleidsdoelstellingen van de stad Gent. In kader van Gent 2020 en de meerjarenplanning werd reeds de doelstelling geformuleerd om tegen 2030 van Gent een klimaatrobuuste stad te maken. Daartoe willen we tegen 2018 een zo nauwkeurig mogelijk beeld ontwikkelen van de te verwachten klimaatveranderingen voor Gent. Naast deze kennisopbouw moet klimaatadaptatie tegen 2018 ook verankerd liggen in de werking van de stadsdiensten en in onze stadsontwikkeling.

De krijtlijnen van onze klimaatadaptatiestrategie werden daartoe reeds uitgezet:

• Verbreding binnen de stadsorganisatie, dienst- en departementsoverschrijdende aanpak
• Kennisopbouw rond klimaatscenario’s, impact en kwetsbaarheid van Gent en rond mogelijke maatregelen op lokale schaal
• No-regret maatregelen reeds implementeren
• Integratie in beleidsplannen, stedelijke instrumenten en stadsontwikkelingsprojecten
• Gerichte communicatie en sensibilisatie
• Partnerschappen en multi-stakeholder aanpak

Voor de verdere uitwerking werd in de meerjarenplanning een projectoperationele doelstelling (POD) Klimaatadaptatie opgenomen met enerzijds een ‘project 4’ rond het opmaken, coördineren en opvolgen van een klimaatadaptatiebeleid en anderzijds een ‘project 5’ enveloppe voor investeringen, met focus op realisaties op het openbaar domein. Als eerste stap in de verankering van klimaatadaptatie in onze stadsontwikkeling wordt binnen de POD Klimaatadaptatie ingezet op drie pijlers:

• Communicatie en sensibilisering van verschillende doelgroepen, zowel intern als extern, om zowel de kennis over als het draagvlak voor klimaatadaptatiemaatregelen te vergroten;
• Voorbeeld- en demoprojecten die gerealiseerd worden deze legislatuur en waarmee de algemene principes van klimaatadaptatie zichtbaar worden gemaakt, waarbij we focussen op waterbeleid, groenvoorzieningen en verminderen van verharding . Zo worden adaptatiemaatregelen ingebouwd in bestaande beleidskaders en projecten van oa. Groendienst, Stedenbouw, Dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen en FM;
• Toegepast studiewerk ter ondersteuning van geplande projecten in de ontwerpfase,  waar het onderdeel klimaatadaptatie kan geconcretiseerd worden voor latere realisatie.

De bijkomende jaren zullen de nieuwe inzichten vanuit de ontwikkeling van de klimaatadaptatiestrategie geïntegreerd worden in relevante plannen en processen, zoals gevraagd in het burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’.

Op 16 oktober 2014 heeft de officiële ondertekeningsceremonie plaats in Brussel, in aanwezigheid van EU-commissaris voor Klimaat Connie Hedegaard,  leden van verschillende Europese instellingen en de burgemeesters of hun afgevaardigden van de verschillende steden. Voor de Stad Gent zullen burgemeester Termont en schepen Heyse aanwezig zijn. Naast Gent tekenen ook Antwerpen, Leuven, Kortrijk en Hasselt de engagementsverklaring.